Đầu tư cho chất lượng dân số là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài, gắn với sự phát triển bền vững của mỗi địa phương. Tại Quảng Ninh, nhiều giải pháp đang được triển khai nhằm chăm sóc sức khỏe, cải thiện chất lượng cuộc sống và bảo đảm các điều kiện phát triển tốt hơn cho người dân ở mọi lứa tuổi.
Những năm qua, Quảng Ninh đã đạt được nhiều kết quả trong công tác dân số, từng bước cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ chăm sóc SKSS. Tuy nhiên, thành phố cũng đang đối mặt với những thách thức mới như già hóa dân số, mất cân bằng giới tính khi sinh, chênh lệch chất lượng dân số giữa khu vực đô thị và miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cùng với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực.
Cán bộ y tế Trạm Y tế xã Ba Chẽ khám sức khỏe cho người cao tuổi tại gia đình.
Trước thực tế đó, Quảng Ninh xác định nâng cao chất lượng dân số là nhiệm vụ lâu dài, mang tính chiến lược. Các giải pháp được triển khai từ chăm sóc SKSS, tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sơ sinh nhằm phát hiện sớm, hạn chế các bệnh, tật bẩm sinh, tạo tiền đề nâng cao chất lượng thế hệ tương lai. Nhiều địa phương trong thành phố chú trọng mở rộng dịch vụ y tế, tăng cường truyền thông để người dân chủ động tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay từ sớm.
Trong 6 tháng năm 2026, toàn thành phố có 2.443/2.470 cặp nam, nữ được tư vấn, khám sức khỏe trước khi kết hôn, đạt 98,9%; trong đó, 2.265 cặp thực hiện khám, đạt 91,7%. Công tác sàng lọc trước sinh và sơ sinh cũng ghi nhận những kết quả tích cực. Có 5.656/6.566 phụ nữ mang thai được tầm soát ít nhất 4 loại bệnh, tật bẩm sinh phổ biến; 5.911/6.864 trẻ được tầm soát ít nhất 5 bệnh, tật bẩm sinh phổ biến.
Bên cạnh những kết quả trên, việc giải quyết các vấn đề về cơ cấu dân số tiếp tục là yêu cầu quan trọng. Đáng chú ý, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn ở mức cao. Trong 6 tháng năm 2026, tỷ số giới tính khi sinh của thành phố là 119,57 bé trai/100 bé gái, điều này cho thấy tỷ số giới tính khi sinh đang cao hơn mức cân bằng tự nhiên. Đây là vấn đề cần được quan tâm giải quyết bằng các giải pháp lâu dài, trong đó chú trọng thay đổi nhận thức về bình đẳng giới, xóa bỏ tư tưởng trọng nam khinh nữ và nâng cao vị thế của phụ nữ, trẻ em gái trong gia đình, xã hội.
Trạm Y tế xã Quảng Hà tổ chức khám sức khỏe cho học sinh tại Trường TH&THCS Quảng Chính.
Hiện toàn thành phố duy trì 109 câu lạc bộ giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh tại 54 xã, phường, đặc khu. Thông qua sinh hoạt CLB, tuyên truyền tại cộng đồng và phối hợp với các tổ chức đoàn thể, người dân được cung cấp kiến thức về hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh, quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi. Cùng với đó, công tác chăm sóc SKSS-KHHGĐ tiếp tục được triển khai. Trong 6 tháng, tỷ lệ phụ nữ trong độ tuổi 15-49 áp dụng biện pháp tránh thai hiện đại đạt 75,3%.
Ở vùng đồng bào DTTS, công tác dân số còn gắn với giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, chăm sóc SKSS vị thành niên, thanh niên. Hiện thành phố duy trì 29 CLB phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Những hoạt động này góp phần nâng cao nhận thức, giúp thanh thiếu niên có thêm kiến thức về SKSS, hôn nhân và gia đình…
Để nâng cao chất lượng dân số một cách bền vững, Quảng Ninh cũng chú trọng hoàn thiện các cơ chế, chính sách và tăng cường sự phối hợp giữa các ngành, địa phương. Đề án Dân số và Phát triển tiếp tục được triển khai; đồng thời, thành phố cũng hoàn thiện các nội dung xây dựng chính sách hỗ trợ công tác dân số trong tình hình mới, xây dựng kế hoạch bảo đảm vững chắc mức sinh thay thế đến năm 2030. Công tác truyền thông được đổi mới theo hướng đa dạng hình thức, phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn; chú trọng đưa thông tin và dịch vụ dân số đến vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo.
Trước yêu cầu mới của công tác dân số, việc triển khai các giải pháp cần tiếp tục bám sát đặc điểm từng địa bàn, từng nhóm dân cư và yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn. Qua đó, bảo đảm các chính sách dân số đi vào cuộc sống, để mỗi người dân đều được quan tâm, chăm sóc và thụ hưởng những thành quả phát triển.