Đái tháo đường là bệnh lý mạn tính có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm đối với tim mạch, mắt, thận và hệ thần kinh, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, điều trị và kiểm soát tốt.
Ông T.X.T (55 tuổi, phường Cao Xanh), từng đặt stent động mạch vành năm 2020, đồng thời mắc đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp nhưng không tuân thủ điều trị. Mới đây, ông nhập Bệnh viện Bãi Cháy trong tình trạng đau ngực dữ dội, vã mồ hôi, khó thở. Kết quả chụp mạch vành cho thấy động mạch liên thất trước tắc hoàn toàn, kèm hẹp trong stent cũ và hẹp động mạch vành phải.
Trước tình trạng nguy kịch, các bác sĩ khẩn trương nong bóng, đặt stent phủ thuốc, tái thông thành công động mạch bị tắc, giúp người bệnh vượt qua cơn nguy kịch. Trường hợp này cảnh báo nguy cơ biến chứng tim mạch nghiêm trọng ở người mắc nhiều bệnh nền, nhất là khi không tuân thủ điều trị.
Theo các chuyên gia y tế, bệnh tim mạch là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở người mắc đái tháo đường. Đường huyết tăng cao kéo dài gây tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch. Khi đi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, nguy cơ mắc bệnh động mạch vành, nhồi máu cơ tim và đột quỵ càng tăng. Đáng lo ngại, các biến chứng thường tiến triển âm thầm, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng.
Không riêng người lớn tuổi, đái tháo đường type 2 đang trở thành vấn đề đáng quan tâm ở trẻ thừa cân, béo phì. Tại Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, các bác sĩ từng tiếp nhận một bệnh nhi 14 tuổi, nặng 108kg. Qua thăm khám và xét nghiệm, trẻ được chẩn đoán mắc đái tháo đường type 2, đồng thời xuất hiện những vùng da sẫm màu, dày, có dấu hiệu gai đen. Theo bác sĩ CKI Đỗ Thị Thảo (Khoa Nhi, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí), gai đen là tình trạng da trở nên sẫm màu, dày và hơi nhám, thường xuất hiện ở cổ, nách, bẹn hoặc các nếp gấp trên cơ thể. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng kháng insulin, đặc biệt ở trẻ thừa cân, béo phì. Tuy nhiên, không phải trường hợp xuất hiện gai đen nào cũng mắc đái tháo đường.
Béo phì ở trẻ em có thể đi kèm nhiều rối loạn chuyển hóa như kháng insulin, tăng đường huyết, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp và bệnh gan liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, những vấn đề sức khỏe này có thể kéo dài đến tuổi trưởng thành, làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng mạn tính.
Tổn thương mắt cũng là biến chứng thường gặp ở người mắc đái tháo đường. Đường huyết tăng cao kéo dài làm tổn thương mao mạch võng mạc, gây nhìn mờ, méo hình hoặc xuất hiện đốm đen trước mắt. Nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời, các biến chứng như phù hoàng điểm, xuất huyết dịch kính, bong võng mạc có thể dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí mù lòa.
Ngoài những biến chứng trên, đái tháo đường còn có thể gây tổn thương thận và hệ thần kinh. Khi các mạch máu nhỏ tại thận bị tổn thương do đường huyết tăng cao kéo dài, chức năng lọc của thận suy giảm, lâu dần có thể dẫn đến bệnh thận mạn tính, thậm chí suy thận. Đối với hệ thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác tê bì, châm chích, đau rát hoặc giảm cảm giác ở bàn chân.
Đáng lo ngại, khi mất cảm giác ở bàn chân khiến người bệnh khó nhận biết các vết thương nhỏ, dễ dẫn đến nhiễm trùng, loét lâu lành, thậm chí phải cắt cụt chi. Vì vậy, người mắc đái tháo đường cần kiểm soát đường huyết và thường xuyên kiểm tra bàn chân để phát hiện, xử lý sớm các bất thường.
Các biến chứng của đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, phần lớn nguy cơ có thể được giảm thiểu nếu người bệnh tuân thủ điều trị.
Ngành Y tế khuyến cáo, người thừa cân, béo phì, có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường hoặc bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp cần chủ động kiểm tra sức khỏe, xét nghiệm đường huyết. Người mắc bệnh cần tuân thủ điều trị, duy trì dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động, tái khám định kỳ và kiểm tra mắt, thận, tim mạch, bàn chân để phát hiện sớm biến chứng.
Đái tháo đường là bệnh mạn tính đòi hỏi người bệnh phải điều trị, theo dõi lâu dài. Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ ngay từ khi được chẩn đoán là giải pháp quan trọng để ngăn ngừa biến chứng, giảm gánh nặng điều trị và bảo vệ chất lượng cuộc sống.
