Được triển khai thí điểm từ năm học 2012-2013 tại 2 trường là: Tiểu học Hạ Long (TP Hạ Long) và Tiểu học Yên Thanh (TP Uông Bí), phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột” - một phương pháp dạy học xuất phát từ Pháp, đã góp phần đáp ứng những yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện công tác giáo dục, đào tạo của tỉnh. Với những hiệu quả ưu việt, phương pháp này đã được nhân rộng triển khai qua từng năm học. Theo số liệu của Sở GD-ĐT, đến nay, Quảng Ninh đã có 420 trường thực hiện dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” (220 trường tiểu học, 143 trường THCS, 57 trường THPT).
Trường THCS Cao Thắng (TP Hạ Long) là trường thực hiện phương pháp “Bàn tay nặn bột” từ năm học 2013-2014. Dự một tiết học Vật lý về chủ đề hướng dẫn thí nghiệm sự bay hơi của lớp 6D, Trường THCS Cao Thắng theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”, chúng tôi nhận thấy, học sinh rất sôi nổi, năng động. Cô Vũ Thị Xim, giáo viên dạy Vật lý của lớp 6D cho biết: “Khác với phương pháp dạy học thông thường, phương pháp “Bàn tay nặn bột” đã phát huy được tối đa tinh thần làm việc theo nhóm của học sinh. Theo đó, học sinh tham gia hào hứng, tích cực trong việc dự đoán kết quả, tìm tòi, khám phá, lĩnh hội, từ đó nắm chắc và khắc sâu được kiến thức hơn. Không chỉ vậy, phương pháp này còn góp phần giúp học sinh phát triển năng lực quan sát, thực hành, sức sáng tạo và độc lập trong suy nghĩ”. Cô giáo Xim lý giải thêm, với giờ thí nghiệm về sự bay hơi, học sinh sẽ phải chủ động tìm ra phương án làm thí nghiệm, suy nghĩ để tìm ra các dụng cụ làm thí nghiệm. Đồng thời, với phương pháp này, tất cả học sinh trong lớp đều được tham gia thực hiện thí nghiệm từ việc chuẩn bị đến thuyết trình, quan sát... Em Hoàng Thuỳ Trang, học sinh lớp 6D nói: “Em thấy phương pháp này khá hay. Nhờ có phương pháp này mà giờ học của chúng em bớt căng thẳng, sôi nổi và hào hứng hơn. Chúng em được thực nghiệm nhiều hơn, chủ động hơn trong quá trình học tập”.
Sau 4 năm triển khai, hiện toàn tỉnh có 420 trường, với 5.290 lớp thực hiện dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”. Ông Ngô Văn Hợi, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT cho biết, phương pháp này đến nay đã nhận được sự đồng tình, hỗ trợ tích cực của phụ huynh học sinh. Đa số các trường học thực hiện đều có điều kiện cơ sở vật chất đầy đủ, đồng bộ và khá hiện đại, đảm bảo việc dạy và học. Các trường đã chỉ đạo giáo viên lựa chọn bài học phù hợp để dạy theo phương pháp này. Cùng với đó, giáo viên đã chủ động, tích cực hơn trong việc tự bồi dưỡng kiến thức bộ môn để có thể giải quyết được các tình huống hay các câu hỏi của học sinh. Mặt khác, phương pháp này cũng giúp cho tiết dạy thoải mái, tự nhiên, học sinh được thực nghiệm nhiều hơn, phát huy kỹ năng làm việc hợp tác theo nhóm.
Tuy nhiên, dạy học theo phương pháp này cũng có những khó khăn nhất định. Cụ thể: Các tài liệu hướng dẫn về phương pháp “Bàn tay nặn bột” cho giáo viên tham khảo còn thiếu; một số trường, điểm trường, phòng học chưa đủ không gian rộng cho các hoạt động đối với một số lớp có đông học sinh; trang thiết bị dạy học như các dụng cụ thí nghiệm, thực hành chưa đồng bộ hoặc đã xuống cấp, độ chính xác không cao nên rất khó khi học sinh tự làm thí nghiệm; còn thiếu các phương tiện hỗ trợ hoạt động báo cáo, thảo luận của học sinh như máy tính, máy chiếu vật thể… Không chỉ vậy, ở nhiều trường, do số học sinh trên một lớp đông nên khó khăn trong việc tổ chức học tập theo nhóm và tổ chức các hoạt động thực tế còn hạn chế; thời gian dành cho tiết học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” thường vượt quá thời gian của tiết học thông thường.
Để phương pháp này được triển khai có hiệu quả hơn trong thời gian tới, Sở GD-ĐT đã đề ra nhiều giải pháp cụ thể, thiết thực, như: Tổ chức tập huấn cho các đơn vị trường học trong toàn tỉnh, mời chuyên viên của Bộ GD-ĐT làm báo cáo viên; chỉ đạo các trường THCS, THPT tiến hành triển khai chuyên đề cấp trường. Đối với cấp tiểu học, Sở chỉ đạo các trường xây dựng ngân hàng “Bàn tay nặn bột” gồm những gợi ý tiến trình dạy học, tài liệu hướng dẫn giáo viên, tài liệu phục vụ dạy học, dụng cụ thực hành (phim, hình ảnh, tài liệu khoa học). Những giải pháp này chắc chắn sẽ góp phần giúp ngành Giáo dục thực hiện tốt hơn phương pháp “Bàn tay nặn bột” trong những năm học tiếp theo.
Lan Anh
