Với diện tích gieo trồng hàng năm trên 70.000ha, trong đó có nhiều vùng chuyên canh, sản xuất tập trung nên việc ứng dụng cơ giới hoá trong sản xuất không chỉ còn là nhu cầu mà bước đầu đã phổ biến tại một số địa phương trong tỉnh. Theo báo cáo của Sở NN&PTNT, hiện nay, toàn tỉnh có gần 19.000 máy móc, công cụ phục vụ sản xuất nông nghiệp, tập trung vào các khâu làm đất, thu hoạch, xay xát và một số ít chế biến. Trong đó có 6.053 máy làm đất các loại với tổng công suất 51.503 mã lực; 2.237 máy tuốt đập, 2.750 máy xay xát (đáp ứng trên 90% nhu cầu sản xuất); 660 máy gieo xạ (đáp ứng khoảng 30,23% diện tích); 73 máy gặt rải hàng, 22 máy gặt đập liên hợp. Hầu hết các loại máy này đều được nhập khẩu từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, đáp ứng 63% diện tích gieo trồng. Trong khâu làm đất, với tổng diện tích gieo trồng hàng năm trên 70.000 ha, với hơn 6.000 máy làm đất các loại, mức độ cơ giới hoá ước đạt khoảng 65-70%; cao nhất là huyện Đông Triều với 85% diện tích được ứng dụng cơ giới hoá trong khâu làm đất.
Riêng đối với khâu thu hoạch lúa, hiện toàn tỉnh có 22 máy gặt đập liên hợp với tổng công suất 18-24 HP, trong đó huyện Đông Triều 17 máy gặt đập liên hợp, 73 máy gặt rải hàng,... Công việc tuốt, xay xát lúa cơ bản đã được cơ giới hoá, với 2,237 máy tuốt đập, 2.750 máy xay xát, khả năng đáp ứng đạt trên 90% nhu cầu sản xuất. Việc ứng dụng cơ giới, công cụ trong các khâu gieo trồng, chăm sóc bước đầu có sự quan tâm đầu tư đáng kể, như: sử dụng công cụ gieo thẳng hàng trong trồng lúa 480 cái (diện tích gieo thẳng khoảng 30,23% diện tích). Về hệ thống cung ứng và sửa chữa máy nông nghiệp, hiện toàn tỉnh có 11 đại lý cung ứng máy nông nghiệp, tập trung ở các huyện Yên Hưng 3 đại lý, Bình Liêu 2 đại lý, Đông Triều 3 đại lý và Tiên Yên 1, Đầm Hà 1, Móng Cái 1 đại lý. Các loại máy cung ứng gồm: máy làm đất loại nhỏ do Trung Quốc sản xuất, máy tuốt đập liên hợp, máy xay xát, máy bơm nước, phun thuốc trừ sâu do Trung Quốc, Việt Nam sản xuất, máy cũ nhập khẩu từ Nhật Bản, Hàn Quốc. Có 23 cơ sở sửa chữa máy nông nghiệp tại các huyện Hải Hà, Bình Liêu, Cô Tô, Uông Bí và Đông Triều.
Theo đánh giá của ngành chức năng, ước tính, tổng kinh phí đầu tư cho việc ứng dụng máy móc trong sản xuất nông nghiệp khoảng 124 tỷ đồng, trong đó do nông dân tự đầu tư là trên 110 tỷ đồng (chiếm 89,72%); ngân sách tỉnh đầu tư là trên 10 tỷ đồng (chiếm 8,2%); trung ương hỗ trợ trên 1,2 tỷ đồng (chiếm 1,02%)... Đặc biệt từ năm 2010 trở lại đây, nhiều chương trình hỗ trợ máy nông cụ (máy gặt đập liên hợp, máy làm đất...) do Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư tỉnh triển khai thực hiện tại các địa phương đã hỗ trợ kinh phí cho bà con nông dân hàng trăm máy gặt đập liên hợp, máy làm đất liên hoàn và được trình diễn ngay trên đồng ruộng đã tạo điều kiện cho các địa phương có điều kiện mở rộng quy mô của việc ứng dụng máy móc trong sản xuất.
Tuy nhiên, theo cơ quan chuyên môn, hiện nay chính sách hỗ trợ nông dân trong việc đẩy mạnh ứng dụng cơ giới hoá trong sản xuất còn hạn chế. Sự hỗ trợ của Nhà nước trong việc ứng dụng cơ giới hoá trong sản xuất nông nghiệp hầu hết đều thông qua kênh hỗ trợ từ các chương trình khuyến nông và mới chỉ dừng lại ở mức độ trình diễn các mô hình, hỗ trợ một phần kinh phí nên số lượng nông dân được hưởng lợi còn ít. Ông Nguyễn Trung Thành, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư Quảng Ninh cho biết: “Việc ứng dụng cơ giới nhằm hiện đại hoá trong sản xuất nông nghiệp ở tỉnh ta còn thấp và tồn tại một số bất cập. Đặc biệt là công tác quy hoạch, quản lý và thực hiện quy hoạch vùng sản xuất chuyên canh, thâm canh theo hướng công nghiệp hiện đại còn nhiều mặt hạn chế, thiếu sự đầu tư mang tính chất tập trung, trọng điểm và đồng bộ. Chưa có sự chỉ đạo thống nhất trong công tác thời vụ, dồn điền, đổi thửa,.. vì thế khó có thể đưa máy móc, thiết bị hiện đại vào sản xuất. Việc ứng dụng cơ giới hoá trong sản xuất nông nghiệp mới chỉ dừng ở khâu làm đất, thu hoạch trong trồng trọt. Cơ chế chính sách thu hút, khuyến khích đầu tư cho nông nghiệp nói chung, sản xuất, kinh doanh máy nông nghiệp nói riêng chưa được quan tâm. Chính sách hỗ trợ nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch đối với nông sản, thuỷ sản đã được ban hành nhưng nông dân khó có thể tiếp cận...”.
Để tạo điều kiện cho bà con nông dân và các địa phương đẩy mạnh cơ giới hoá trong sản xuất, hiện nay, ngành nông nghiệp đã xây dựng đề án cơ giới hoá trong sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2011-2015, định hướng đến năm 2020 và có cơ chế hỗ trợ cho chương trình cơ giới hoá đồng bộ (thuỷ lợi, làm đất, gieo sạ, chăm sóc, thu hoạch...), trình UBND tỉnh phê duyệt. Đây sẽ là cơ sở, động lực đẩy nhanh việc ứng dụng máy móc trong sản xuất, tạo bước phát triển mới trong sản xuất nông nghiệp.
Hữu Việt
