Theo Đề án đổi mới cai nghiện ma túy của Chính phủ, công tác cai nghiện ma túy chủ yếu hướng đến cai nghiện tại cộng đồng, gia đình. Chính vì vậy, năm 2014, các điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện tại cộng đồng đã được thành lập nhằm phát huy hiệu quả công tác cai nghiện, hướng đến mục tiêu chỉ có 9% người nghiện có hồ sơ quản lý điều trị bắt buộc tại cơ sở cai nghiện vào năm 2020.
NHÌN TỪ ĐIỂM SÁNG
Sinh năm 1983, anh Nguyễn Đức Hùng, trú tại tổ 1, khu 1, phường Quang Trung, TP Uông Bí, mất hơn 2 năm cai nghiện bắt buộc tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh. Tuy nhiên, ngay sau khi tái hòa nhập cộng đồng, anh Hùng lại tái nghiện, chưa thể cắt cơn dứt điểm. Biết đến điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị nghiện tại cộng đồng của phường, anh Hùng đã đến “gõ cửa” tìm sự giúp đỡ. Hiện anh là một trong 4 đối tượng cai nghiện được điểm lựa chọn hỗ trợ cai nghiện.
Anh Hùng tâm sự: “Sau khi ra khỏi Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh, cuộc sống của tôi vô cùng bấp bênh. May mắn được các cán bộ ở điểm tư vấn giúp đỡ, tôi được vay 20 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội làm vốn để mở xưởng cơ khí, rửa xe tại nhà. Sau một thời gian, xưởng ít việc, tôi lại được Ban Chủ nhiệm điểm tư vấn xin việc làm tại xưởng cơ khí gần nhà với mức lương ổn định, từ 6-7 triệu đồng/tháng đủ trang trải chi phí sinh hoạt của gia đình. Ngoài ra, tôi còn được tư vấn cách sinh hoạt, rèn luyện thể thao để tăng cường sức khỏe”.
Ông Nguyễn Nhật Thủy, Phó Chủ tịch UBND phường Quang Trung, Trưởng Ban Chủ nhiệm điểm tư vấn, cho biết: Được thành lập từ năm 2014, điểm tư vấn đã làm rất tốt, hiệu quả các nhiệm vụ: Tư vấn giúp người nghiện lựa chọn phương pháp điều trị nghiện thích hợp; chăm sóc, hỗ trợ giúp người nghiện tuân thủ điều trị cai nghiện, tư vấn dự phòng, phòng tránh tái nghiện; giới thiệu, chuyển gửi người sau cai nghiện đến các dịch vụ xã hội, hỗ trợ việc làm và các dịch vụ đào tạo dạy nghề, vay vốn tạo việc làm; quản lý người không có nơi cư trú ổn định trong thời gian làm thủ tục áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.
Riêng 9 tháng năm nay, điểm đã tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ cho 175 lượt người, trong đó tư vấn phòng tái nghiện cho 10 người, tư vấn kiến thức HIV/AIDS cho 16 người, tư vấn dự phòng dịch vụ giảm hại cho 6 người… Đặc biệt, điểm giới thiệu học nghề cho 5 người, hỗ trợ tạo việc làm cho 1 người, đồng thời xây dựng hồ sơ 4 đối tượng cai nghiện điển hình.
"CHÌA KHÓA" THỰC HIỆN CAI NGHIỆN TẠI CỘNG ĐỒNG
Hiện trên địa bàn tỉnh có 6 điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ điều trị cai nghiện tại cộng đồng. Theo số liệu thống kê của Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội (Sở LĐ-TB&XH), sau 3 năm thí điểm (2014-2017), 6 điểm tư vấn đã thực hiện 786 buổi tư vấn cá nhân, 368 buổi tư vấn nhóm cho 2.185 lượt người nghiện, gia đình người nghiện với các nội dung về tác hại, hậu quả của nghiện ma tuý, hình thức, biện pháp giảm hại, cai nghiện; tuyên truyền, tư vấn, vận động 59 người tham gia điều trị cai nghiện ma tuý. Đồng thời, kết nối với các cơ sở kinh doanh tạo việc làm cho 11 người, hỗ trợ 8 người vay vốn ưu đãi để phát triển sản xuất với tổng số tiền 170 triệu đồng…
Có thể khẳng định, mô hình điểm tư vấn bước đầu đã được gia đình người nghiện và nhân dân ủng hộ, góp phần thực hiện hiệu quả Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, bên cạnh những điểm hoạt động hiệu quả như phường Quang Trung, một số điểm lại hoạt động trong tình trạng cầm chừng, chủ yếu mới chỉ dừng lại ở hoạt động tư vấn. Các hoạt động tổ chức chăm sóc, hỗ trợ giúp người nghiện điều trị cai nghiện và hỗ trợ việc làm, dịch vụ đào tạo nghề, vay vốn… hầu hết chưa được quan tâm triển khai. Tìm hiểu được biết, do là mô hình thí điểm vừa thực hiện vừa rút kinh nghiệm nên thời gian qua, thành viên tham gia điểm tư vấn chủ yếu là kiêm nhiệm, thời gian bố trí cho hoạt động của điểm không nhiều; cơ sở vật chất thiếu, bố trí chưa phù hợp; chính sách, nguồn lực cho người thực hiện nhiệm vụ tư vấn, cai nghiện cũng như cho người cai nghiện ma túy tại cộng đồng chưa có trong khi gia đình, người nghiện còn tự ti, mặc cảm chưa dám công khai tình trạng nghiện cũng như quyết tâm cai nghiện…
Từ thực tiễn 3 năm thực hiện thí điểm mô hình, để phát huy hiệu quả điểm tư vấn, chăm sóc, hỗ trợ cai nghiện tại cộng đồng, năm 2018, Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội tập trung triển khai thí điểm cai nghiện cho người nghiện tại điểm tư vấn. Các điểm nắm bắt đầy đủ số người nghiện trên địa bàn, tiếp cận hỗ trợ người nghiện chọn hình thức điều trị phù hợp; hỗ trợ người nghiện được cai tại gia đình và chuyển gửi các cơ sở y tế phù hợp; tư vấn lựa chọn nghề, hỗ trợ học nghề và giới thiệu việc làm sau cai nghiện; huy động sự tham gia tích cực của cộng đồng cùng thực hiện phòng, chống, cai nghiện ma tuý. Mỗi điểm được hỗ trợ bình quân 80 triệu đồng/năm.
Theo bà Hà Thị Thanh Lê, Chi cục trưởng Chi cục Phòng, chống tệ nạn xã hội, thực hiện Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy, Chi cục xác định công tác cai nghiện tại gia đình, cộng đồng sẽ thực hiện chủ yếu thông qua điểm tư vấn. Hiện Chi cục đang nghiên cứu, xây dựng một số cơ chế, chính sách cho công tác cai nghiện, trong đó có cơ chế cho người cai nghiện tại cộng đồng. Chi cục cũng tăng cường trang bị kiến thức, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ trong tiếp xúc, tư vấn người nghiện cho đội ngũ cán bộ điểm tư vấn; lựa chọn những người tâm huyết, tình nguyện tham gia điểm tư vấn để nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc, hỗ trợ các đối tượng trước, trong và sau cai nghiện.
Ngô Dịu
