Sở hữu cảnh quan thiên nhiên vô cùng tươi đẹp với những bãi biển hoang sơ và thơ mộng cùng với khá nhiều di tích lịch sử, văn hoá đặc sắc, những năm gần đây du lịch Vân Đồn đã có những khởi sắc. Tuy nhiên, cũng phải thẳng thắn thừa nhận rằng, sự phát triển du lịch ở các tuyến đảo của Vân Đồn vẫn chưa thật sự bền vững.
Vân Đồn có 5 xã thuộc tuyến đảo: Minh Châu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Bản Sen và Thắng Lợi. Phát huy những lợi thế về du lịch, trong thời gian qua, tuyến du lịch đảo Vân Đồn đã có những bước phát triển đáng ghi nhận, hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch đã từng bước được đầu tư nâng cấp, cơ sở lưu trú liên tục tăng, du lịch đã mang lại công ăn việc làm, thu nhập thêm cho bà con nhân dân các xã đảo. Những người dân địa phương trước đây chỉ gắn bó với nghề đi biển nay đã biết thêm nghề làm dịch vụ phục vụ khách du lịch. Hàng năm lượng khách du lịch ra tham quan, nghỉ dưỡng ở các tuyến đảo khá đông. Tổng lượng khách du lịch đến các xã đảo này chiếm khoảng 70% lượng du khách đến huyện đảo Vân Đồn.
Điều này cho thấy, ngành dịch vụ du lịch đã khẳng định được vai trò, vị trí trong sự phát triển kinh tế, góp phần tạo sự chuyển biến tích cực, nâng cao đời sống nhân dân trên xã đảo. Bước đầu đã thu hút được một số nhà đầu tư vào lĩnh vực phát triển du lịch. Một số đơn vị kinh doanh du lịch đã quan tâm hơn đến việc xây dựng sản phẩm du lịch có chất lượng, đáp ứng được phần nào nhu cầu của du khách. Thế nhưng, bên cạnh đó cũng phải thừa nhận rằng, hạ tầng phục vụ du lịch ở các tuyến đảo Vân Đồn vẫn còn hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Điều đáng nói là sản phẩm du lịch chưa có nét độc đáo, bản sắc riêng, còn mang nặng tính thời vụ. Các sản phẩm du lịch trên tuyến đảo hết sức nghèo nàn, lượng khách du lịch ra tham quan các tuyến đảo Vân Đồn thường đi về trong ngày, không lưu trú lâu tại đảo.
Ông Phạm Hải Quỳnh, Chủ nhiệm CLB Du lịch cộng đồng Việt Nam - CTC, Chi hội trưởng Chi hội Du lịch Vân Đồn chia sẻ: Để cải thiện tình hình này, gần đây huyện Vân Đồn cũng có những động thái tích cực trong việc xây dựng các sản phẩm du lịch, kết nối các tour tuyến nhằm đa dạng hoá sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách đến Vân Đồn. Theo đó, Vân Đồn đã phối hợp với Sở Du lịch cùng một số ngành chức năng tổ chức các chương trình khảo sát tài nguyên du lịch trên địa bàn toàn huyện để kiểm kê, đánh giá hệ thống di tích văn hoá lịch sử (đình, chùa), các hang động, bãi tắm và khu vực có hệ sinh thái rừng tại các xã Quan Lạn, Minh Châu...; khảo sát các tuyến điểm lưu trú trên Vịnh Bái Tử Long; tổ chức các cuộc hội thảo, các chương trình khảo sát để các đơn vị làm du lịch lữ hành đưa sản phẩm vào các chương trình tour chào bán du khách, giữ chân du khách ở lại với Vân Đồn dài hơn.
Ông Phạm Hải Quỳnh cho biết thêm, riêng đối với Công ty du lịch Vân Hải Xanh, doanh nghiệp du lịch do ông làm chủ cũng đã và đang tích cực xây dựng các sản phẩm du lịch mới phục vụ du khách. Hiện nay, một số sản phẩm du lịch như: Một ngày làm nông dân trên đảo, câu mực biển khơi, soi cá trên sông Mang... được du khách rất thích thú tham gia trải nghiệm.
Thực tế cho thấy, du lịch tuyến đảo đã có nhiều cải thiện trong việc xây dựng thêm các sản phẩm du lịch mới nhưng nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu vui chơi giải trí của du khách. Thêm nữa, một điều không thể không nói đến, cũng là một trong những rào cản phát triển du lịch tuyến đảo trong những năm qua đó là nguồn nhân lực du lịch. Đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu mang tính quyết định trong tiến trình phát triển du lịch, bởi con người chính là chủ thể của hoạt động lao động. Du lịch muốn phát triển, đòi hỏi phải có nguồn nhân lực với chất lượng cao, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, thực tế hiện nay đội ngũ lao động du lịch của huyện đảo Vân Đồn còn nhiều bất cập, thiếu và yếu. Phần lớn trong số họ là những người chưa được đào tạo chuyên về du lịch. Đội ngũ làm du lịch không chuyên nghiệp cũng đã ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ du lịch trên đảo.
Mặt khác, du lịch tuyến đảo Vân Đồn hiện vẫn chưa thoát khỏi yếu tố mùa vụ, lượng khách du lịch tham quan lưu trú chủ yếu vào những tháng hè và cũng chỉ tập trung nhiều vào những dịp nghỉ cuối tuần, ngày lễ. Chính vì thế, hệ thống các cơ sở lưu trú ở đây thường đông khách, thậm chí trở nên quá tải vào những dịp này nhưng lại rất thừa thãi vào các ngày bình thường khác. Điều này khiến cho công suất sử dụng buồng phòng trong năm còn thấp, trung bình chỉ đạt chưa đến 50%. Hàng năm, du lịch ở đây bắt đầu khởi động đón khách vào cuối tháng 4 và hoạt động trong vòng khoảng 4 tháng, thường đến cuối tháng 8 là vãn khách. Mặc dù thời gian gần đây, cơ sở lưu trú trên tuyến đảo liên tục tăng. Theo Chi hội trưởng Chi hội du lịch Vân Đồn, mùa du lịch năm nay, riêng 2 xã đảo Minh Châu, Quan Lạn đã có thêm khoảng 200 phòng du lịch được đầu tư mới đưa vào hoạt động, nâng tổng số phòng nghỉ ở đây lên khoảng hơn 1.100 phòng, nhưng nhìn chung chất lượng phòng mới ở dạng nhà nghỉ đạt tiêu chuẩn, chưa có những khách sạn đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.
Ông Lý Văn Ngọc, Giám đốc Khu du lịch sinh thái Vân Hải cho biết, hiện khu du lịch có 41 villa và 38 nhà sàn đón được khoảng 200 khách, công suất buồng phòng trong tháng 5 này đạt trung bình khoảng 70%. Ông Ngọc cho hay, công suất phòng sẽ tiếp tục tăng, khi xu hướng khách du lịch đến Quan Lạn hàng năm đều tăng vào tháng 6, tháng 7. Để nâng cao chất lượng dịch vụ phục vụ du khách, ông Ngọc chia sẻ, dự tính đến quý III năm nay, Tổng Công ty CP Viglacera sẽ triển khai xây dựng Khu resort tiêu chuẩn 4 sao, mức đầu tư khoảng trên 200 tỷ đồng.
Ông Phạm Hải Quỳnh cho biết, với chủ trương khai thác những tiềm năng, lợi thế, khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển du lịch, gắn phát triển du lịch với bảo vệ tài nguyên, bảo vệ môi trường... du lịch tuyến đảo nói riêng, du lịch Vân Đồn nói chung đang từng bước khắc phục những hạn chế để đưa du lịch phát triển một cách bền vững.
Theo quy hoạch phát triển du lịch Vân Đồn định hướng đến 2030, Vân Đồn sẽ tập trung phát triển du lịch sinh thái, biển đảo, vui chơi, giải trí chất lượng cao, với không gian phát triển du lịch định hướng theo 2 khu vực chính bao gồm khu du lịch đảo Cái Bầu và khu du lịch biển đảo. Vân Đồn sẽ vận dụng chính sách và áp dụng cơ chế ưu đãi tạo môi trường đầu tư thuận lợi và hấp dẫn để thu hút khách nước ngoài; đơn giản thủ tục hành chính, giải phóng mặt bằng nhanh gọn... để khuyến khích các nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm trong lĩnh vực du lịch, xây dựng các sản phẩm du lịch chất lượng cao như: Tổ hợp du lịch, khu nghỉ dưỡng sinh thái, công viên, khu vui chơi giải trí, trung tâm thương mại, phát triển các khách sạn có chất lượng cao.
Thu Nguyên
