Năm 2009, UBND tỉnh phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình khí sinh học cho ngành chăn nuôi tỉnh giai đoạn 2008-2015 với mục tiêu xây dựng trên 8.190 công trình, với mức hỗ trợ đầu tư 1,2 triệu đồng/công trình. Tuy nhiên, nhận thấy mức hỗ trợ này tương đối thấp trong khi người chăn nuôi chưa có điều kiện để tiếp cận đầu tư xây dựng các công trình áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến. Vì vậy vừa qua, Thường trực UBND tỉnh đã họp bàn cho ý kiến về nội dung này với sự thống nhất cao nâng mức hỗ trợ đầu tư cho xây dựng các công trình khí sinh học trong chăn nuôi trên địa bàn để lợi ích "kép" của dự án bắt nhịp với thực tiễn phát triển của ngành chăn nuôi trên địa bàn.
Qua thực tiễn triển khai trong 4 năm qua trên địa bàn tỉnh dù mới chỉ có 1.900 công trình được đầu tư xây dựng nhưng hầu hết các hộ chăn nuôi có công trình khí sinh học được đầu tư xây dựng đều nhận thấy hiệu quả lớn của việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi. Đó là chính từ các công trình khí sinh học mà bà con quen gọi là hầm khí biogas này đã cung cấp cho họ khí đốt hàng ngày thay thế cho việc sử dụng củi gỗ, sản phẩm sau biogas là phân bón có chất lượng cao để trồng rau, hoa an toàn. Đặc biệt với phụ nữ các vùng nông thôn thì việc sử dụng hầm khí sinh học này đã góp phần giải phóng sức lao động cho họ trong việc phải kiếm than, củi và thời gian nấu nướng. Còn với các nhà khoa học, các cơ quan quản lý thì việc sử dụng chất thải trong chăn nuôi sản xuất khí biogas là loại năng lượng sạch, góp phần cải thiện môi trường trong chăn nuôi và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân khu vực nông thôn, giảm công sức cho cán bộ chuyên môn trong kiểm soát tình trạng phát sinh dịch bệnh từ chất thải trong chăn nuôi, ô nhiễm môi trường khu dân cư.
Đồng chí Đặng Văn Diềm, Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Đông Triều cho biết: Đông Triều là địa phương có tốc độ phát triển ngành chăn nuôi lớn nhất, nhì tỉnh, vì vậy ô nhiễm môi trường do quá trình chăn nuôi tạo ra cũng rất lớn, nhất là ở các xã đông dân cư, tốc độ phát triển của ngành chăn nuôi lớn, số hộ có đàn vật nuôi theo quy mô tập trung cao. Ở các xã có tổng đàn gia súc, gia cầm lớn, số hộ chăn nuôi đông như Nguyễn Huệ, Kim Sơn, Hưng Đạo… nước thải, phân lợn hầu hết đều được thải ra rãnh thoát nước chung của xóm, mùi hôi thối bốc lên rất khó chịu, nhất là vào mùa nắng nóng. Từ năm 2009 khi được hưởng cơ chế hỗ trợ đầu tư xây dựng các hầm khí sinh học này ở rất nhiều khu vực đã có sự thay đổi rõ rệt, nhà cửa các hộ chăn nuôi sạch sẽ hơn, không còn bốc mùi hôi thối như trước kia nữa. Bà con rất phấn khởi vì có chất đốt để đun nấu, không phải mua than, củi vừa bù lại phần đã đầu tư xây dựng hầm vừa có thể tiết kiệm được một khoản tiền kha khá trong chi tiêu sinh hoạt của gia đình. Qua kiểm tra thấy rằng 100% số hộ xây dựng hầm biogas đã có công trình sử dụng thắp sáng và đun nấu, nhiều hộ kết hợp nối công trình với nhà vệ sinh và sử dụng phụ phẩm phục vụ cho trồng trọt và chăn nuôi.
Được đánh giá là mang lại lợi ích kép, tuy nhiên tiến độ triển khai xây dựng của dự án khá chậm, trong suốt 4 năm qua toàn tỉnh mới chỉ xây dựng được 1.900 hầm khí sinh học, đạt 23% kế hoạch của dự án. Theo Sở NN&PTNT nguyên nhân của việc chậm này là do thời điểm lập dự án đưa ra mức hỗ trợ là 1,2 triệu đồng/công trình. Trong khi đó giá vật tư, công lao động liên tục tăng cao so với thời điểm lập dự án, hiện nay để xây dựng được một công trình có bể chứa là 10m3 cần khoảng 13 triệu đồng, như vậy mức hỗ trợ của Nhà nước chưa được 10%, nhu cầu của người dân thì cao nhưng điều kiện kinh tế còn khá khó khăn nên không có nguồn lực để đối ứng ngay. Trên thực tế triển khai các hộ dân đều xây dựng công trình biogas có thể tích bể từ 10-20m3, vì phải từ 10m3 trở lên mới đủ khí gas để nấu ăn hàng ngày. Toàn tỉnh hiện đang có trên 55.000 con trâu, 20.230 con bò, 339.508 con lợn, 2,1 triệu con gia cầm, trong đó đến 80% cơ sở chăn nuôi xây dựng chuồng trại ngay trong khu dân cư, phân tán nhỏ lẻ nên quỹ đất rất hạn chế. Để xây dựng hầm biogas hộ chăn nuôi phải thay đổi lại toàn bộ hệ thống công trình phụ từ nhà vệ sinh đến nhà bếp, khu chăn nuôi của gia đình với mức chi phí lên tới vài chục triệu đồng, đây là số tiền không nhỏ vì vậy không phải gia đình nào cũng có điều kiện xây dựng. Đồng chí Chu Văn Tuyển, Giám đốc Sở NN&PTNT cho biết: Đã có nhiều ý kiến cho rằng nếu xây hầm thể tích trên 5m3 tốn nhiều tiền tại sao không xây hầm nhỏ hơn? Khi khảo sát, kiểm tra quá trình thực hiện 4 năm qua và tính toán kỹ thuật của cơ quan tư vấn dự án thấy rằng, đối với hầm dưới 5m3 thì 2/3 thể tích là nguyên liệu và nước, thể tích chứa khí chỉ bằng 1/3, lượng khí phát sinh không đủ để nấu một bữa cơm khoảng 30 phút. Chính vì vậy ngay cả bà con nông dân không hộ nào lựa chọn xây loại hầm có thể tích nhỏ hơn 5m3.
Với mức hỗ trợ được nâng lên 5 triệu đồng/công trình (theo đề xuất của Sở NN&PTNT) chắc chắn việc xây dựng hầm khí sinh học sẽ nhận được sự tham gia đối ứng của rất nhiều hộ chăn nuôi. Với những hiệu quả đã được khẳng định môi trường sống ở vùng nông thôn sẽ ngày càng được cải thiện, lợi ích kép của dự án được phát huy hiệu quả.
Ngọc Lan
