LTS: Ngày 20-6-2012, Quốc hội đã thông qua Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, trong đó quy định rõ: Mọi công dân có quyền được thông tin về pháp luật và trách nhiệm tìm hiểu, học tập pháp luật. Triển khai đưa Luật vào cuộc sống, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho công dân, từ số báo này, vào thứ 5, tuần cuối tháng, trên trang 6, Báo Quảng Ninh sẽ mở và duy trì các chuyên đề phổ biến giáo dục pháp luật. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.
Một trong những điểm đáng lưu ý của Luật Hộ tịch đó là quy định rõ tiêu chuẩn, trình độ của đội ngũ công chức làm công tác hộ tịch là phải có trình độ trung cấp Luật trở lên (đối với cấp xã); cử nhân Luật trở lên (đối với công chức làm việc tại Phòng Tư pháp) và đều phải được bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch. Theo ông Đỗ Mạnh Hùng, Phó phòng phụ trách Phòng Quản lý hành chính tư pháp (Sở Tư pháp), việc quy định tiêu chuẩn như vậy, nhằm nâng cao năng lực của đội ngũ này, tăng cường trách nhiệm và tính chuyên nghiệp, hạn chế sai sót. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, đội ngũ cán bộ công chức làm công tác hộ tịch ở nhiều địa phương trong tỉnh chưa được chuẩn hoá về trình độ, nghiệp vụ chuyên môn. Đây sẽ là “rào cản” khi Luật có hiệu lực...
Từ năm 1987, công tác đăng ký và quản lý hộ tịch đã được giao cho hệ thống cơ quan tư pháp các cấp. Đồng thời, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan cũng ban hành rất nhiều các văn bản pháp luật để triển khai công tác này. Ngoài những quy định có tính nguyên tắc liên quan đến hộ tịch và đăng ký hộ tịch tại Bộ luật Dân sự 2005; Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em 2004; Luật Hôn nhân và gia đình 2000; Luật Nuôi con nuôi 2010 còn có 6 nghị định, 1 thông tư liên tịch và 5 thông tư điều chỉnh trực tiếp trong lĩnh vực hộ tịch. Bà Vũ Thị Lan, Phó Phòng Quản lý hành chính tư pháp (Sở Tư pháp) chia sẻ: “Thực ra, công tác hộ tịch bị điều chỉnh bởi quá nhiều các văn bản quy phạm pháp luật đã tạo nên độ phức tạp, gây khó khăn cho cơ quan hộ tịch và người dân khi áp dụng trong thực tế. Vì thế, chúng tôi luôn mong muốn có một văn bản luật hoá những quy định hiện hành để quá trình triển khai công tác hộ tịch được thống nhất, chuẩn hoá”.
Cũng theo chia sẻ của nhiều cán bộ công chức tư pháp ở một số địa phương: Hạ Long, Cẩm Phả, Bình Liêu, rất nhiều thủ tục trong các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành có sự bất cập. Có lúc, có thời điểm, liên quan đến công tác hộ tịch trong nước và nước ngoài cũng có 5-6 nghị định, thông tư hướng dẫn, điều chỉnh; thậm chí, ngay trong cùng một văn bản cũng có những quy định khiến cho thủ tục giải quyết thêm phần rườm rà, phức tạp. Đơn cử như việc xin cấp lại bản chính giấy khai sinh. Trong Nghị định 158/NĐ-CP, ngày 27-12-2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch quy định, UBND cấp huyện nơi lưu trữ sổ đăng ký khai sinh thực hiện việc cấp lại bản chính giấy khai sinh. Trong trường hợp UBND cấp huyện cấp lại bản chính giấy khai sinh nhưng sổ đăng ký khai sinh chỉ lưu tại UBND cấp xã thì UBND cấp huyện yêu cầu UBND cấp xã cung cấp thông tin để ghi vào nội dung bản chính giấy khai sinh. UBND cấp xã có trách nhiệm trích lục thông tin trả lời bằng văn bản hoặc sao chụp trong sổ đăng ký khai sinh có xác nhận của UBND cấp xã và gửi cho UBND cấp huyện...
Những khó khăn, bất cập nêu trên sẽ cơ bản được tháo gỡ, giải quyết kể từ ngày 1-1-2016, khi Luật Hộ tịch chính thức có hiệu lực thi hành. Với hướng đơn giản hoá thủ tục hành chính, minh bạch, hiện đại gắn kết với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đăng ký và quản lý hộ tịch, nhằm bảo đảm lợi ích của người dân và tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực hộ tịch, Luật Hộ tịch không chỉ đáp ứng niềm mong mỏi của đội ngũ cán bộ công chức tư pháp các cấp mà còn là tin vui đối với người dân khi thực hiện các thủ tục liên quan đến công tác hộ tịch.
Tuy nhiên, để triển khai luật có hiệu quả, ngoài các yêu cầu được đầu tư về cơ sở vật chất hiện đại; hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin thì hệ thống cơ quan tư pháp các cấp, các địa phương cũng cần được đầu tư nguồn nhân lực có chất lượng; trong đó, đội ngũ cán bộ công chức tư pháp phải đảm bảo được chuẩn hoá về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cũng như tính ổn định lâu dài về vị trí việc làm. Theo thống kê mới đây nhất của Sở Tư pháp, toàn tỉnh hiện có 6/60 cán bộ làm việc tại các phòng tư pháp (cấp huyện) chưa có trình độ đại học Luật và 76/291 cán bộ tư pháp cấp xã chưa có trình độ trung cấp Luật trở lên. Hầu hết, số cán bộ tư pháp chưa chuẩn hoá về trình độ chuyên môn nghiệp vụ rơi vào những huyện miền núi, xã vùng sâu, vùng xa của tỉnh; trong khi đó, nhận thức của người dân ở những vùng này về công tác hộ tịch vẫn còn nhiều hạn chế. Đó còn chưa nói đến tình trạng cán bộ tư pháp - hộ tịch cấp xã còn phải kiêm nhiệm nhiều công việc khác và thiếu tính ổn định khi thường xuyên phải luân chuyển công việc, gây nhiều khó khăn và xáo trộn cho việc triển khai các quy định của công tác hộ tịch theo Luật Hộ tịch.
Ông Đỗ Mạnh Hùng cho biết thêm: “Thời gian qua, lãnh đạo Sở Tư pháp cũng đặc biệt quan tâm, chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ công chức tư pháp các cấp. Tuy nhiên, do đội ngũ này thiếu tính ổn định, thường xuyên phải luân chuyển nên việc lấp đầy tiêu chuẩn đối với đội ngũ này cũng là một khó khăn. Tuy nhiên, triển khai Luật Hộ tịch, Sở Tư pháp đã đặt mục tiêu phấn đấu đến hết năm 2017, 100% cán bộ tư pháp làm công tác hộ tịch ở cấp huyện và cấp xã đạt chuẩn hoá theo quy định. Hiện Sở Tư pháp cũng đang phối hợp chặt chẽ với Học viện Tư pháp để mở các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch cho cán bộ tư pháp hộ tịch trên địa bàn”.
Vĩ An
