Những vướng mắc từ thực tế
Có thể thấy, trong những năm qua, rất nhiều dự án đầu tư từ nguồn vốn ngoài ngân sách của khối doanh nghiệp Nhà nước được tập trung vào các dự án trọng điểm góp phần cải thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, tạo tiền đề thúc đẩy và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội... Cụ thể như trong lĩnh vực công nghiệp có các nhà máy nhiệt điện: Uông Bí mở rộng giai đoạn I (300MW), Quảng Ninh (1.200MW), Cẩm Phả (600MW)… Các Nhà máy Xi măng Cẩm Phả, Thăng Long, Hạ Long, Lam Thạch có tổng công suất trên 7 triệu tấn/năm. Nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ có công suất 20.000 tấn sản phẩm/năm… Trong lĩnh vực giao thông, đã đưa vào sử dụng cầu Bãi Cháy, các cầu treo dân sinh và nhiều công trình phục vụ đời sống kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng... Đặc biệt trong giai đoạn vừa qua, cơ cấu đầu tư và khối lượng vốn đầu tư ngoài ngân sách đã tăng nhanh và có những chuyển biến rõ nét. Các lĩnh vực đầu tư được mở rộng như đầu tư xây dựng các chợ, các trường học, trung tâm nghiên cứu môi trường, các cơ sở sản xuất nông, ngư nghiệp có trình độ công nghệ cao...
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động đầu tư và triển khai các dự án từ vốn ngoài ngân sách hiện vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Rất nhiều dự án đã được cấp phép đầu tư nhưng không thể triển khai hoặc triển khai chậm chạp, cầm chừng kéo dài từ năm này sang năm khác gây lãng phí nguồn tài nguyên đất, ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống các hộ dân trong khu vực. Qua rà soát sơ bộ cho thấy, hầu hết ở các địa phương đều có tình trạng một số dự án có vốn ngoài ngân sách đang dậm chân tại chỗ. Cụ thể từ năm 2002 đến nay toàn tỉnh có 763 dự án đầu tư từ vốn ngoài ngân sách trên địa bàn tỉnh, trong đó 71 dự án đã hết hạn nhưng đơn vị chưa triển khai các bước tiếp theo. Nguyên nhân chính của việc chậm tiến độ này là do trong quá trình thẩm định, lựa chọn đầu tư còn nhiều bất cập, vẫn chưa loại bỏ hết các nhà đầu tư yếu, chưa có nhu cầu đầu tư trên địa bàn; chính sách bồi thường GPMB thường xuyên thay đổi; có nhiều biến động về chính sách đất đai... Bên cạnh đó, công tác quy hoạch có nhiều khó khăn, phần lớn các địa điểm đều do nhà đầu tư đề xuất, vẫn thiếu sự chủ động trong công tác lập quy hoạch; chưa có sự gắn kết giữa quy hoạch ngành với quy hoạch chi tiết sử dụng đất; thực tế quỹ đất phát triển sản xuất, thu hút các dự án đầu tư ở một số địa phương còn hạn chế... Mặt khác, khi có địa điểm đầu tư, một số địa phương cũng chưa thực sự chủ động quan tâm, phối hợp, đôn đốc kiểm tra và rà soát hướng dẫn, cụ thể hoá để phù hợp với điều kiện của địa phương, dẫn đến tình trạng khó khăn trong kiểm soát các địa điểm triển khai dự án ngay tại địa phương mình. Hiện tượng nhà đầu tư triển khai cầm chừng dự án cũng không loại trừ khả năng giữ đất, chờ đất lên giá để sang nhượng hoặc bán đất lấy vốn đầu tư giai đoạn tiếp theo.
Giải pháp gỡ rối
Để quản lý tốt các dự án đầu tư ngoài vốn ngân sách, UBND tỉnh đã có chỉ đạo phải tập trung làm tốt công tác quy hoạch gồm quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển đô thị, quy hoạch vùng tỉnh, quy hoạch ngành và quy hoạch sử dụng đất. Tăng cường thực hiện công tác đền bù, giải phóng mặt bằng các dự án nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các nhà đầu tư. Đặc biệt là phải tạo được quỹ đất sạch để chủ động trong việc kêu gọi, lựa chọn nhà đầu tư. Tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, trước mắt là cải cách thủ tục hành chính giúp doanh nghiệp thực hiện các bước triển khai dự án thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, cần phải tăng cường công tác phối hợp giữa chính quyền địa phương, các sở, ngành liên quan trong việc kiểm tra, đôn đốc, giám sát việc thực hiện các chủ đầu tư dự án trên địa bàn. Các địa phương phải có báo cáo và kiến nghị cụ thể để đẩy nhanh tiến độ các dự án, cũng như đề xuất thu hồi dự án không khả thi. Hy vọng với những giải pháp kịp thời, sẽ sớm cải thiện tình trạng “dậm chân tại chỗ” đối với nhiều dự án đầu tư vốn bằng vốn ngoài ngân sách, nhằm phát huy hiệu quả các dự án này.
Hồng Nhung
