Vân Đồn là huyện miền núi, ven biển có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp. Trong các chủng loại cây ăn quả hiện trồng, các loại cây như cam, quýt v.v... (gọi chung là cây có múi) là đối tượng cho hiệu quả kinh tế và năng suất cao, nhưng chưa đáp ứng được nhu cầu thị trường trong và ngoài nước.
Hầu hết các loại quả khi chín đều chua hơn so với các giống cây cùng loại được trồng phổ biến ở các vùng khác. Đã thế, những năm gần đây, cây có múi ở Vân Đồn lại đang bị một số đối tượng sâu bệnh gây hại làm giảm khả năng sinh trưởng, làm giảm đáng kể năng suất, chất lượng. Bởi vậy, Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh đã phối hợp với Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam, thực hiện đề tài "Khảo nghiệm một số giống cây ăn quả có múi chất lượng cao và nghiên cứu biện pháp kỹ thuật hạn chế bệnh Greening tại Vân Đồn".
Sau khi khảo sát, nhóm thực hiện đề tài đã chọn xây dựng các mô hình khảo nghiệm, thí nghiệm tại 8 hộ gia đình ở xã Vạn Yên. Đây là một trong những xã hiện đang trồng nhiều cam nhất ở huyện Vân Đồn và thực tế, người trồng cam ở đây cũng đang có nhu cầu bức xúc về việc phát triển các giống cây có múi chất lượng cao và áp dụng các biện pháp kỹ thuật hạn chế bệnh Greening. Mô hình được thực hiện trên 4 giống cây có múi: Cam Xã Đoài, cam Valencia, bưởi Diễn, bưởi Phúc Trạch. Cây giống được sản xuất tại Viện Nghiên cứu rau quả, đạt tiêu chuẩn ngành cây con giống cây có múi. Cây 1 năm tuổi có chiều cao cành ghép đạt từ 50-70cm; đường kính gốc đạt từ 1,0-1,1cm, cây 2 năm tuổi có chiều cao từ 113,8-166,6cm; đường kính gốc từ 2,88-5,2cm. Cây đảm bảo sinh trưởng khỏe; tán lá có màu xanh đậm; không có sâu bệnh nguy hiểm gây hại...
Mô hình được các hộ gia đình trồng và chăm sóc theo đúng quy trình của Viện Nghiên cứu rau quả ban hành. Qua theo dõi, đánh giá mô hình cho thấy: Các giống cam khảo nghiệm có tỷ lệ đậu quả tương đối cao. Khối lượng quả của 2 giống cam đều cao hơn so với vùng sản xuất đại trà như Hưng Yên, Hoà Bình. Các giống bưởi Diễn, bưởi Phúc Trạch trồng khảo nghiệm theo mô hình cũng có tỷ lệ đậu quả so với các vùng trồng truyền thống là cao hơn nhiều… Ông Vũ Việt Hưng, cán bộ nghiên cứu của Viện Nghiên cứu rau quả cho biết: "Sau 4 năm triển khai thực hiện đề tài cho thấy, các giống cây có múi hoàn toàn có khả năng thích nghi, sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện sinh thái của huyện Vân Đồn. Đặc biệt là các giống cam đã cho quả ngay sau 3 năm trồng, chất lượng rất tốt…".
Chị Lê Thị Bảy, một người trồng cam ở xã Vạn Yên, phấn khởi cho biết: "Với sự hỗ trợ về cây giống, kỹ thuật, phân vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật, dụng cụ lao động và các máy móc, thiết bị cần thiết, gia đình tôi cũng như các hộ gia đình trong xã Vạn Yên đã thực hiện nghiêm túc mọi hướng dẫn kỹ thuật của cán bộ thực hiện đề tài. Kết quả thu hoạch cho thấy quả cam ngon hơn, to hơn, nhiều nước hơn cả cam Valencia, còn bưởi thì có thể để được đến tháng 12, trong khi giống bưởi địa phương không thể để được lâu như vậy…".
Một thành công nữa mà đề tài này đã đạt được theo mục tiêu đề ra là đã nghiên cứu khống chế bệnh Greening gây hại trên giống cam Valencia bằng cách trồng xen ổi. Theo tính toán ban đầu, việc trồng xen ổi không những không làm ảnh hưởng đến độ quang hợp của cam mà còn giúp cây sinh trưởng tốt, không bị bệnh...
Có thể nói, với kết quả thực tế, đề tài "Khảo nghiệm một số giống cây ăn quả có múi chất lượng cao và nghiên cứu biện pháp kỹ thuật hạn chế bệnh Greening tại Vân Đồn" đã và đang hứa hẹn một nguồn lợi đáng kể cho người nông dân ở Vân Đồn. Hy vọng rằng, diện tích trồng cây ăn quả có múi ở huyện Vân Đồn sẽ ngày càng được mở rộng hơn nữa, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp ở huyện đảo này.
Thu Hương (Sở KH&CN)
