Trong những năm qua, công tác xuất khẩu lao động (XKLĐ) được triển khai trên địa bàn tỉnh đã góp phần tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động (NLĐ). Tuy nhiên, trên thực tế số lượng cũng như chất lượng lao động tham gia xuất khẩu còn hạn chế, quá trình XKLĐ gặp không ít khó khăn. Do đó, việc giải quyết những tồn tại, nâng cao hiệu quả XKLĐ là rất cần thiết.
Thị trường... trầm lắng
Hiện nay, một số trang thông tin trên mạng đã đăng tải về không ít trường hợp người dân nhẹ dạ bị lừa đi du học hoặc XKLĐ vừa tiền mất, tật mang, phải sống chui lủi, thậm chí bị bắt ở nước ngoài. Sau khi bị trục xuất về nước, họ lại đối mặt với những khoản nợ lớn. Tuy nhiên, từ năm 2012 đến nay, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) chỉ ghi nhận duy nhất một trường hợp trên địa bàn tỉnh là của anh Đồng Quang Trường, phường Phong Cốc, TX Quảng Yên phải trở về nước trước thời hạn do doanh nghiệp không bố trí được việc làm. Sau khi nhận được đơn của anh Trường, Sở cũng đã có công văn gửi Cục Quản lý lao động ngoài nước để giải quyết quyền lợi cho NLĐ.
Thực tế, ngoài chương trình đi làm việc có thời hạn tại Hàn Quốc và thực tập sinh tại Nhật Bản thông qua Bộ LĐ-TB&XH, trên địa bàn tỉnh có 15 doanh nghiệp hoạt động tuyển chọn lao động đi làm có thời hạn ở nước ngoài. Kể từ năm 2012 đến nay, cả tỉnh mới có 581 lao động xuất khẩu, làm việc chủ yếu tại các nhà máy, công xưởng của Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản… Phần lớn thời hạn hợp đồng kéo dài trong 3 năm. Nếu so với những năm trước đây, con số này là khá khiêm tốn. Lý giải nguyên nhân của tình trạng trên, Giám đốc Trung tâm Giới thiệu việc làm thanh niên Quảng Ninh Lê Quốc Việt cho biết: Do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế chung, thị trường lao động đã bị thu hẹp. Một số lao động về nước trước hạn do thiếu việc làm tạo ra tâm lý e ngại, lo lắng cho NLĐ. Bên cạnh đó, thị trường lao động Quảng Ninh tương đối rộng mở, NLĐ dễ tìm được việc làm nên không mặn mà với XKLĐ. Chênh lệch thu nhập ở một số thị trường nước ngoài như: Đài Loan, Malaysia, Arập so với thị trường trong nước là không nhiều. Các thị trường có mức lương cao như: Nhật, Nga thì lại đòi hỏi yêu cầu cao về chuyên môn mà không nhiều lao động của tỉnh có thể đáp ứng được.
Cùng với những lý do trên, vấn đề kinh phí cũng gây không ít khó khăn cho NLĐ. Hầu hết các chương trình đi XKLĐ thông qua các doanh nghiệp hoạt động dịch vụ XKLĐ đều có tổng chi phí tương đối cao: Từ 50-80 triệu đồng đối với thị trường Malaysia, Ả rập Xê út; 100-120 triệu đồng đối với thị trường Đài Loan; 150-200 triệu đồng đối với thị trường Nhật Bản… Trong khi đó, lao động ở vùng sâu, vùng xa kinh tế khó khăn, muốn tham gia xuất khẩu để giảm nghèo thì trình độ học vấn, khả năng chuyên môn, ngoại ngữ lại rất hạn chế, không đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu cũng là những nguyên nhân khách quan dẫn tới tình trạng XKLĐ trên địa bàn tỉnh còn gặp nhiều khó khăn.
Mở đường cho xuất khẩu lao động
NLĐ đi làm việc ở nước ngoài không chỉ tăng thu nhập mà còn được học hỏi trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến, tác phong công nghiệp, trình độ quản lý của các nước phát triển. Khi trở về có thể đầu tư xây dựng doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Vì thế, không ít thanh niên đã lựa chọn XKLĐ để xoá đói, giảm nghèo. Chị Nguyễn Thị Vân, xã Việt Dân, TX Đông Triều chia sẻ: “Tôi mong muốn được ra nước ngoài để kiếm thêm thu nhập, ổn định cuộc sống cho bản thân và giúp đỡ gia đình. Thông qua Trung tâm Giới thiệu việc làm thanh niên Quảng Ninh, tôi đã đăng ký học tại Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật - công nghệ LOD để chuẩn bị XKLĐ sang Nhật. Trước khi đi, bên cạnh các lớp bồi dưỡng tay nghề, tôi còn tham gia các lớp học giao tiếp để đáp ứng yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.
Hiện nay, Chính phủ đã ban hành Nghị định 61/2015/NĐ-CP quy định về chính sách hỗ trợ tạo việc làm và Quỹ quốc gia về việc làm, trong đó có nhiều chính sách ưu tiên cho người đi lao động ở nước ngoài. Bên cạnh đó, UBND tỉnh cũng đã ban hành Quyết định số 428/2012/QĐ-UBND ngày 29-2-2012 về thực hiện chính sách hỗ trợ lao động tỉnh Quảng Ninh đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng, giai đoạn 2011-2015. Theo quyết định này, NLĐ có hộ khẩu thường trú tại Quảng Ninh từ đủ 12 tháng trở lên đi XKLĐ được hỗ trợ vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội và hỗ trợ đào tạo ngôn ngữ, giáo dục định hướng và đào tạo nghề. Cùng với đó, việc tập trung tăng cường công tác thông tin tuyên truyền các chủ trương, chính sách về XKLĐ là rất cần thiết, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần liên kết, giới thiệu các doanh nghiệp có uy tín xuống địa phương để tư vấn, tuyển dụng lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; tổ chức hội thảo, gặp gỡ giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa NLĐ có nhu cầu đi XKLĐ với những người đã đi XKLĐ trở về. Không những thế, thường xuyên tiến hành các cuộc khảo sát, kiểm tra, giám sát tình hình tư vấn, tuyển lao động của các doanh nghiệp; tăng cường phối hợp giữa Sở LĐ-TB&XH với Ngân hàng Chính sách xã hội trong việc phân bổ vốn, đối tượng cho vay... để NLĐ có đủ điều kiện hoàn tất thủ tục, làm việc ở nước ngoài.
Hoàng Quỳnh[links()]
