Khẳng định vị thế của vùng đất năng động, sáng tạo, khát khao đổi mới, trong những năm qua Quảng Ninh đã có nhiều giải pháp tạo đột phá vào các lĩnh vực để phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững. Chuyển đổi phương thức phát triển từ “nâu” sang “xanh”, tạo tổng lực đầu tư phát triển lớn theo phương thức PPP, đổi mới, nâng cao năng lực lãnh đạo, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy... Đây cũng là những giá trị khác biệt lần đầu tiên của Quảng Ninh.
“Xanh” hoá những mảng “nâu”
Thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050, Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên trong cả nước đề cập vấn đề tăng trưởng xanh với Nhật Bản và cũng là địa phương đầu tiên đề nghị JICA làm tư vấn chiến lược cho quá trình thực hiện ý tưởng này. Mục tiêu Quảng Ninh đặt ra đến năm 2020 sẽ là địa phương đi đầu trong cả nước thực hiện các chỉ tiêu về môi trường trong Chiến lược chung của quốc gia. Tỉnh Quảng Ninh đã định lượng rất rõ giá trị kinh tế mang lại khi tăng trưởng bền vững thay vì để nền kinh tế phát triển dựa trên tăng trưởng “nóng” theo chiều rộng.
Theo đó, mô hình “tăng trưởng xanh” sẽ phải là đích đến và được thực hiện từ 4 tác nhân: Sáng kiến nông nghiệp, sáng kiến sản xuất, sáng kiến du lịch và sáng kiến thương mại. Triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp, tỉnh đã quán triệt và vận dụng các chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Chính phủ để xây dựng 3 đề án: Đề án Phát triển KT-XH nhanh, bền vững; bảo đảm vững chắc quốc phòng an ninh được Bộ Chính trị cho ý kiến tại Thông báo 108, ngày 1-10-2012; Đề án về xây dựng khu dịch vụ du lịch phức hợp cao cấp có casino, Bộ Chính trị đã ra Thông báo số 138 ngày 24-6-2013; Đề án xây dựng Đặc khu kinh tế Vân Đồn đã báo cáo Chính phủ để trình Bộ Chính trị. Thông qua các Đề án, Quảng Ninh đã đề xuất thử nghiệm thể chế và cơ chế chính sách về quản trị và phát triển địa phương theo định hướng kinh tế thị trường định hướng XHCN, phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng, Nhà nước.
Kết quả bước đầu khẳng định quyết tâm “xanh” hoá những mảng “nâu” của Quảng Ninh đã thể hiện rất rõ. Đó là, tăng trưởng GDP trung bình ba năm 2011-2013 đạt gần 9%. GDP đầu người tăng 1,6 lần so với năm 2010. Thu ngân sách và chỉ số phát triển con người (HDI) thuộc nhóm 5 địa phương đứng đầu cả nước. Việc thực hiện tái cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh” đạt kết quả bước đầu (trong cơ cấu kinh tế, tỷ trọng công nghiệp giảm từ 59% năm 2011 đến 2013 còn 50%, trong khi dịch vụ tăng từ 34% năm 2011 đến 2013 là 44%; tỷ trọng của ngành than trong GDP đã giảm từ 24% năm 2011 xuống còn 17% năm 2013; thu ngân sách dựa vào than từ 67% năm 2011 đến năm 2013 giảm còn 51%, năm 2014 dự kiến còn khoảng 47%).
Tinh giản bộ máy biên chế - “giản” để “tinh”
Toàn tỉnh Quảng Ninh có gần 35.000 biên chế công chức, viên chức, hợp đồng 68 và gần 6.000 hợp đồng lao động. Trung bình mỗi năm kinh phí để trả lương, phụ cấp cho đội ngũ này chiếm khoảng 60% tổng chi thường xuyên của tỉnh, tính bình quân cứ 19 người dân của Quảng Ninh thì có 1 người hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Bộ máy ngày càng phình to nhưng chất lượng hoạt động thì không tăng tương ứng.
Chính vì vậy, năm 2014, tỉnh Quảng Ninh chọn chủ đề là năm tinh giản bộ máy, biên chế với việc đồng loạt triển khai xây dựng Đề án “Đổi mới phương thức, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng; thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế”. Tỉnh đã xác định đây không chỉ là nhiệm vụ để cụ thể hoá Kết luận 63, 64 của Hội nghị T.Ư 7 (khoá XI), mà tinh giản, sắp xếp lại tổ chức, bộ máy chính là giải pháp để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, để thông qua tổ chức bộ máy xây dựng đội ngũ cán bộ theo phương châm Đảng đứng trong Nhà nước, hiện thân trong bộ máy nhà nước và các đoàn thể chính trị xã hội để cầm quyền, lãnh đạo. Tình trạng cồng kềnh, chồng chéo trong hệ thống chính trị được khắc phục theo hướng nhất thể hoá một số chức danh lãnh đạo quản lý cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp uỷ với thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc UBND cùng cấp.
Trong năm qua các sở, ngành, địa phương trong toàn tỉnh đã vào cuộc rất quyết liệt, rà soát, xây dựng các phương án để thực hiện việc tinh giản bộ máy, biên chế thật hiệu quả. Đến nay đề án chung của tỉnh đã đi đến bước cuối cùng thẩm định, còn đề án của các ngành, địa phương đã bước đầu được áp dụng và thấy được hiệu quả rõ rệt. Điển hình như ở ngành giáo dục, năm học 2014-2015 với số học sinh tăng trên 9.300 toàn ngành sẽ cần 18.713 giáo viên nhưng sau khi sắp xếp điểm trường, lớp đã giảm 3 trường, 56 điểm trường với 195 lớp và bố trí kiêm nhiệm một số chức danh nhân viên nên đã giảm được 699 giáo viên, nhân viên.
Với việc thực hiện một cách đồng loạt, quyết liệt, theo dự kiến Quảng Ninh sẽ giảm được trên 20.500 người hưởng lương, phụ cấp từ ngân sách, số giảm này sẽ giúp cho giảm chi thường xuyên cho bộ máy khoảng 300 tỷ đồng mỗi năm (bằng 11,5% tổng quỹ lương của tỉnh và bằng tổng số thu ngân sách nội địa của 6 huyện Hải Hà, Vân Đồn, Tiên Yên, Bình Liêu, Ba Chẽ, Đầm Hà). Nguồn kinh phí tiết kiệm từ thực hiện Đề án sẽ được sử dụng để phục vụ công việc sắp xếp, tinh giản bộ máy theo hướng tập trung chi cho con người, chi đầu tư các công trình phúc lợi xã hội như phục vụ nhân dân và tập trung chi cho đào tạo, đào tạo lại đội ngũ.
Hợp tác công - tư: Giải pháp mới huy động nguồn lực
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư ngày càng tăng nhanh trong khi nguồn lực lại có hạn thì mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong việc đầu tư nâng cao chất lượng các dịch vụ công đã được coi là hướng đi đúng đắn của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Đối với Quảng Ninh một tỉnh đang có sự phát triển sôi động, một trong những địa bàn kinh tế trọng điểm của miền Bắc thì hợp tác công - tư chính là lời giải cho nhu cầu đầu tư phát triển. Bởi như năm 2010 nguồn ngân sách của tỉnh chỉ đáp ứng 26,2% tổng nhu cầu vốn đầu tư cho các dự án, công trình trên địa bàn; năm 2011 đáp ứng 29,68% nhu cầu; năm 2012 đáp ứng 26,3%, năm 2014 - năm được coi là tập trung nguồn lực cao độ nhưng cũng chỉ đáp ứng được trên 40% nhu cầu. Hợp tác công - tư với ba mô hình “Lãnh đạo công - Quản trị tư”, “Đầu tư công - Quản lý tư”, “Đầu tư tư - Sử dụng công” được xác định là chìa khoá tái cơ cấu đầu tư của tỉnh và góp phần thực hiện có hiệu quả ba đột phá chiến lược, đổi mới mô hình tăng trưởng.
Khởi động cho hình thức hợp tác công - tư này là công trình trụ sở làm việc của các Ban xây dựng Đảng và trụ sở Liên cơ quan số 3 của tỉnh. Cả 2 công trình đều đã được khởi công xây dựng bằng kinh phí của doanh nghiệp, tỉnh sẽ thực hiện thuê lại cho các đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh làm việc. Tính đến nay, UBND tỉnh đã ban hành danh mục 64 công trình thí điểm áp dụng hình thức hợp tác công - tư và giao nhiệm vụ đầu mối thực hiện cho 14 huyện, thị xã, thành phố và 12 sở, ban, ngành thuộc tỉnh. Ban Chỉ đạo triển khai đầu tư và quản lý theo hình thức hợp tác công - tư cũng đã được quyết định thành lập do đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh làm Trưởng ban.
Đồng chí Trần Đức Lâm, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư cho biết: Năm 2010 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 71/2010-QĐ-TTg về việc ban hành Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức PPP và chính thức có hiệu lực từ ngày 15-1-2011. Đây là một trong những chính sách quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho việc thu hút mạnh mẽ hơn các nguồn vốn đầu tư từ khu vực kinh tế tư nhân trong việc đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng và cung cấp dịch vụ công tại Việt Nam. Tại Quảng Ninh hiệu quả bước đầu của mô hình PPP đã thể hiện rất rõ, nhất là trong hỗ trợ tái cơ cấu đầu tư. Không chỉ giúp cho tỉnh huy động được nguồn lực xã hội, tạo sự năng động trong quản trị của khối tư nhân mà còn giúp giảm gánh nặng cho ngân sách, giảm nợ công. Và đây cũng là một trong những cách làm nhằm đổi mới thể chế của tỉnh, thực hiện đột phá chiến lược trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng của tỉnh.
Ngọc Lan
