Chỉ còn vài ngày nữa là đã hết năm, thế nhưng rất nhiều doanh nghiệp (DN) vẫn phải đang lo chạy hàng để đảm bảo kế hoạch doanh thu nhằm tìm nguồn trả lương, thưởng Tết cho người lao động (NLĐ); nhiều DN thì loay hoay tìm nguồn thu nào có thể lo Tết cho công nhân; thậm chí có DN thì giảm bớt lao động hoặc tuyên bố phá sản trước Tết vài tháng.
Năm qua, phần lớn các DN trên địa bàn tỉnh gặp nhiều khó khăn trong SXKD, hàng hoá tiêu thụ chậm, hàng tồn kho tăng, nhiều DN phải thu hẹp sản xuất, cắt giảm lao động, tập trung ở các đơn vị ngành Than, vật liệu xây dựng, cơ khí đóng tàu... Theo nhiều chủ DN thì “thưởng Tết 2014 bằng năm ngoái đã là thắng lợi rồi”. Dự kiến, mức thưởng Tết bình quân của các DN cho NLĐ sẽ dao động ở mức 2-7 triệu đồng/người. Với các DN có vốn nhà nước, mức thưởng Tết bình quân từ 5-7 triệu đồng/người, còn các DN FDI làm ăn trên địa bàn tỉnh ổn định hơn, nhưng mức thưởng cao nhất cũng chỉ là một tháng lương cơ bản. Nhiều DNNNN hiện vẫn đang “gồng mình” lo Tết cho NLĐ, tuy nhiên mức thưởng cũng không cao, có DN không có thưởng Tết cho NLĐ, và như ông Phạm Ngọc Hưng, Chủ tịch LĐLĐ TP Hạ Long cho biết: “Theo khảo sát của LĐLĐ thành phố có nhiều đơn vị cắt giảm rất nhiều lao động vì không có việc làm, không lo được lương cho công nhân; có đơn vị còn thông báo phá sản trước thềm Tết Nguyên đán khiến nhiều công nhân lâm vào cảnh bi đát”.
Bà Nguyễn Thị Hưởng, Phó Giám đốc Công ty Gốm màu Hoàng Hà chia sẻ: “Vì Công ty tổng kết theo lịch Tết Nguyên đán, nên chúng tôi đang cố gắng “chạy” hết số lượng hàng còn lại để đảm bảo doanh thu, tới lúc đó mới tính được tiền thưởng Tết. Hiện nay chưa thể có con số cụ thể sẽ thưởng Tết bao nhiêu. Tuy nhiên, với tình hình kinh tế khó khăn này, thưởng Tết năm nay chắc cũng chỉ bằng năm ngoái là một tháng lương tối thiểu”.
Theo anh Nguyễn Văn Sơn, Quản đốc Công ty TNHH Xây dựng Đông Triều: “Thường thì hàng năm Công ty sẽ căn cứ vào doanh thu cuối năm để thưởng Tết, mỗi người cũng được khoảng 3-5 triệu đồng. Thế nhưng, đến thời điểm này chúng tôi cũng chưa thấy thông tin gì về thưởng Tết. Nhưng năm nay đơn hàng, số lượng công nhân giảm sút, tình hình kinh tế khó khăn như vậy chắc rằng thưởng Tết cũng không cao”. Bà Nguyễn Thị Thiển, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Đông Triều thì cho biết: “Đến nay DN vẫn đang tăng tốc đẩy hàng cũng như hoàn thiện một số công trình dang dở để thu tiền về lo Tết cho công nhân”.
Còn tại Công ty TNHH MTV Đóng tàu Hạ Long, trước thực trạng tái cơ cấu Vinashin, đơn vị đã phải cho cắt giảm hơn 1.000 lao động, nợ BHXH hơn 40 tỷ đồng, thì thưởng Tết cho công nhân có lẽ là điều xa xỉ. Ông Lê Văn Hải, Phó Tổng Giám đốc Công ty chia sẻ: “Chính phủ vừa có thông báo cho Công ty khoanh nợ BHXH cho hơn 700 lao động nghỉ việc, còn lại chưa giải quyết được bảo hiểm, nên từ hôm nay (25-12) đến hết ngày 31-12, Sở LĐ-TB&XH sẽ làm việc cả ngày tại Công ty để giải quyết thủ tục trả bảo hiểm thất nghiệp cho hơn 700 lao động này. Đó là điều đáng mừng rồi! Hiện Công ty cũng đang họp Ban chỉ đạo lo Tết cho người lao động. Thế nhưng, tình trạng khó khăn như vậy thì lo đủ lương cho người lao động đã là tốt rồi, chứ không có thưởng Tết. Công ty cũng sẽ cố gắng có quà Tết cho người lao động với mức 500-1.000.000 đồng/người”.
Ở ngành Than, “Một năm qua quả là nhiều thách thức, sản lượng tiêu thụ than sụt giảm, nhiều đơn vị phải giãn, giảm lao động, nên đến thời điểm này hầu như chưa có đơn vị nào nói gì về thưởng Tết” - ông Lê Thanh Xuân, Phó Chủ tịch Công đoàn Than - Khoáng sản cho biết. Tuy nhiên, qua tìm hiểu tại một số đơn vị của ngành Than thì các đơn vị này cũng đã có kế hoạch lương, thưởng Tết cho công nhân. Ông Bùi Văn Chí, Chủ tịch Công đoàn Công ty CP Than Núi Béo khẳng định: “Ít nhất mức thưởng Tết của Công ty năm nay là khoảng 5-5,5 triệu đồng/người, thấp hơn mức thưởng năm ngoái 5 triệu đồng. Bởi năm ngoái còn có tiền phân phối lại được khoảng 1 tháng lương, còn năm nay chưa thấy có kế hoạch cụ thể. Mức lương bình quân hiện nay là 6,3 triệu đồng/người, tuy thấp hơn so với năm ngoái 700.000 đồng/ tháng, nhưng được trả đều đặn. Tương tự, ở Công ty CP Than Vàng Danh mức thưởng Tết cao nhất là 5 triệu đồng cùng một phần quà trị giá 475.000 đồng/người; thưởng Tết Dương lịch ở mức 1,5 triệu đồng/ người. Trong tình hình kinh tế suy thoái, lượng than xuất khẩu giảm, lãnh đạo một số công ty vẫn duy trì được 90% mức thưởng Tết của năm ngoái cho CNLĐ là một nỗ lực rất lớn. Tuy vậy, cũng có không ít đơn vị trong ngành gặp khó khăn, có những đơn vị trong năm đã phải vay ngân hàng để trả lương cho CNLĐ, vì vậy, dự kiến thưởng Tết năm nay của lao động kém hơn năm ngoái.
Riêng khối DN FDI, tình hình thưởng Tết có ổn định hơn, hầu như mỗi DN cũng thưởng Tết cho NLĐ được một tháng lương tối thiểu. Bà Lê Thị Hậu, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Everbest Việt Nam cho biết: “Vẫn như năm ngoái, Công ty thưởng Tết cho công nhân 1 tháng lương thứ 13, hỗ trợ tiền tàu xe cho CNLĐ về quê ăn Tết tính theo cung đường, giá vé và tặng cho mỗi công nhân suất quà trị giá 200.000 đồng/suất. Việc làm và tiền lương trong năm của công nhân ổn định, lương bình quân 4-4,5 triệu đồng/người/tháng. Đặc biệt là Công ty đã lên kế hoạch đơn hàng sản xuất năm 2014, nên công nhân yên tâm sang năm mới vẫn đảm bảo được việc làm, không những thế DN còn dự kiến tuyển thêm lao động để mở rộng sản xuất”.
Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Sợi hoá học Thế kỷ chia sẻ: “Năm nay tình hình kinh tế khó khăn, chủ DN đã phải vất vả đi nhiều nước trên thế giới để tăng cường khâu tiếp thị thị trường tìm kiếm đơn hàng. Tuy nhiên, do đơn hàng giảm sút, giá thành tăng do giá nguyên liệu đầu vào tăng, nên hàng hoá bán ra chậm hơn. Công đoàn hiện đang tham mưu cho Công ty về kế hoạch thưởng Tết, nhưng Công ty chưa có quyết định. Nhưng chắc cũng chỉ mỗi người một tháng lương tối thiểu”. Qua khảo sát, hầu hết các DN FDI trong KCN Cái Lân đều có mức thưởng như nhau, bởi các chủ DN thường “nhìn nhau” để làm, nên không có mức thưởng vượt trội.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, nguồn quỹ cho thưởng Tết của đa số các doanh nghiệp năm nay sẽ giảm nhiều so với những năm trước. Nhưng nhìn chung, các doanh nghiệp dù thưởng nhiều hay ít thì mức thưởng cũng khó cao hơn hoặc bằng những năm trước, còn nhóm doanh nghiệp không có thưởng Tết thì có dấu hiệu gia tăng về số lượng. Thực tế, hiện nay một số doanh nghiệp còn nợ tiền lương của NLĐ và đang phải nỗ lực để có tiền thanh toán khoản nợ này cho công nhân đón Tết. Một số doanh nghiệp khẳng định sẽ có tiền thưởng Tết cho NLĐ, nhưng mức thưởng bao nhiêu thì vẫn còn đang cân đối.
Bà Đỗ Thị Ninh Hường, Phó Chủ tịch LĐLĐ tỉnh cho rằng: Để CNLĐ có tiền về quê ăn Tết, các DN cũng nên hiểu rõ, cảm thông và chia sẻ với NLĐ của mình, từ đó có kế hoạch trả lương, thưởng Tết tốt nhất để NLĐ an tâm, gắn bó cống hiến sức lực của mình vì sự phát triển của mỗi DN. Đối với những DN khó khăn do chưa thu hồi được tiền hàng về thì tỉnh cũng nên có cơ chế chính sách chỉ đạo ngân hàng hỗ trợ DN vay không lãi suất thời hạn ngắn để DN có tiền trả lương, thưởng Tết cho công nhân, không để tình trạng công nhân không có Tết.
Thanh Hằng
