Cách đây gần chục năm, tôi có dịp đến công tác ở xã Vạn Yên (Vân Đồn), thấy đời sống của người dân nơi đây còn nhiều khó khăn, hệ thống cơ sở hạ tầng điện, đường, trường, trạm xuống cấp trầm trọng. Đầu tháng 5 vừa qua, trở lại Vạn Yên, chúng tôi được chứng kiến sự đổi thay mạnh mẽ: Nhiều công trình điện, đường, trường, trạm, trụ sở làm việc, nhà ở được xây dựng mới, khang trang, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng lên rõ rệt.
Tiếp chúng tôi tại trụ sở xã mới được xây dựng, đưa vào sử dụng, Phó Bí thư Đảng uỷ xã Hoàng Thị Ngọc tự hào giới thiệu: “Thời gian qua, được cấp trên quan tâm đầu tư, kết hợp với phát huy nội lực của bà con các dân tộc trên địa bàn trong phát triển kinh tế, xoá đói, giảm nghèo, đã làm thay đổi nhanh chóng diện mạo nơi vùng sâu, vùng xa này...”. Minh chứng cho điều này, đồng chí Phó Bí thư Đảng uỷ xã giới thiệu về những mô hình phát triển kinh tế của bà con đang hứa hẹn với một cách đi đúng đắn, những vụ mùa bội thu...
Vạn Yên có diện tích đất lâm nghiệp chiếm phần lớn, đất nông nghiệp chỉ có trên 130ha; diện tích mặt nước, bãi triều hàng nghìn ha. Trước đây, người dân địa phương chủ yếu sống bằng khai thác rừng tự nhiên, đánh bắt thuỷ sản gần bờ, chỉ đủ ăn qua ngày. Sản xuất nông nghiệp do thiếu nước tưới cùng với trình độ canh tác lạc hậu, nên lương thực, thực phẩm không đủ dùng, phải nhập từ nơi khác về. Đất bãi triều để hoang hoá nhiều. Xã có thương hiệu “Cam Vạn Yên” nổi tiếng, nhưng nghề truyền thống trồng cam vẫn chưa mang tính sản xuất hàng hoá.
Bí thư Đảng uỷ xã Hoàng Thị Ngọc khẳng định, sự đổi thay này trước hết là sự đồng lòng hưởng ứng tích cực của nhân dân trong việc mạnh dạn đầu tư phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu. Nhất là từ khi huyện Vân Đồn được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt xây dựng thành khu kinh tế, Đảng uỷ, Chính quyền xã đã bám sát vào các chỉ thị, nghị quyết của Đảng bộ huyện, của tỉnh, cụ thể hoá bằng các nghị quyết, chương trình của địa phương, vận động, tuyên truyền nhân dân tích cực áp dụng KHKT, mạnh dạn đầu tư, chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, cây trồng, thâm canh tăng vụ, mở mang dịch vụ, phát triển mô hình trang trại cho hiệu quả kinh tế cao. Đặc biệt, từ khi dự án lâm sản ngoài gỗ do cấp trên triển khai vào địa bàn từ cuối năm 2003 đã tạo ra “luồng gió mới”, giúp cho người dân nơi đây từng bước “đổi đời”. Đây là dự án nhằm mục đích triển khai những mô hình phát triển các loại cây, con cho giá trị kinh tế cao ngoài gỗ như: Nuôi ong mật, tắc kè, trồng nấm và ba kích, đồng thời khôi phục lại cây cam truyền thống. Qua triển khai dự án, nhiều lớp tập huấn kỹ thuật nuôi, trồng được mở, xây dựng các mô hình trình diễn đạt kết quả và được triển khai trên diện rộng. Đến nay, dự án đã mang lại cho người dân nhiều lợi ích trong phát triển kinh tế. Cụ thể, xã đã khôi phục nghề trồng cam ở thôn 10 tháng 10 và thôn Cái Bầu. Theo một cán bộ xã, cây cam này đã được người dân ở đây trồng từ rất lâu, diện tích lên đến hàng chục ha. Tuy nhiên, đến cuối những năm 90 của thế kỷ trước, do giống dần thoái hoá, cộng phong trào trồng cây lấy gỗ nở rộ, khiến cho cây cam lâm vào tình cảnh “điêu tàn” có nguy cơ bị tuyệt chủng. Vì vậy, làm thế nào để khôi phục cây cam Vạn Yên là nỗi trăn trở của cán bộ và nhân dân địa phương. Đảng uỷ, chính quyền xã đã vận động, tạo điều kiện cho nhân dân vay vốn, chuyển giao kỹ thuật chăm sóc; chọn những cây cam giống có chất lượng tốt khôi phục và phát triển diện tích trồng cây cam. Nhờ vậy, từ năm 2005 đến nay, bà con đã phấn khởi đầu tư cải tạo lại vườn cam. Hiện toàn xã đã duy trì được gần 30ha với hàng ngàn gốc cam. Một số hộ đã có thu nhập hàng chục triệu đồng/năm từ trồng cam. Cùng với cây cam, xã khuyến khích nhân dân phát triển các mô hình kinh tế trang trại, đưa giống cây có giá trị kinh tế cao vào trồng như thanh mai, ba kích, thanh long, nuôi ong lấy mật...
Chúng tôi đến thăm mô hình trồng cây ba kích của bà Lâm Thị Sáu, ở thôn Đài Mỏ. Nghe giới thiệu có nhà báo đến thăm, bà Sáu giảng giải kỹ về kinh nghiệm trồng cây ba kích sao cho nhiều củ, cách trồng nấm sao cho nhanh lớn... chẳng khác một kỹ sư nông nghiệp thực thụ khiến chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng. Dẫn chúng tôi thăm vườn, bà Sáu kể rằng, trước đây bà cũng mờ tịt về loại cây này. Từ khi dự án lâm sản ngoài gỗ được triển khai ở thôn, được xã tạo điều kiện, bà đã mạnh dạn vay vốn trồng nấm và trồng ba kích, vì đây là hai mô hình mất ít vốn, thời gian thu hoạch nhanh, thu nhập rất cao. Đến nay, sau hơn 4 năm trồng ba kích, nấm, mỗi năm gia đình bà Sáu thu nhập hàng chục triệu đồng. Từ một hộ nghèo trong thôn, nay gia đình bà Sáu đã vươn lên trở thành hộ khá giả.
Phó Bí thư Đảng uỷ xã Vạn Yên cho biết khi chia tay: Thời gian tới, xã tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện, khuyến khích nhân dân đầu tư các mô hình trang trại và nuôi trồng thuỷ sản, gắn với thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Đây là cơ sở, điều kiện để xã phát triển vững chắc.
Yên Thanh
