Lâu nay, hình ảnh những con đường trong các khu phố được các đoàn thể như Hội CCB, Đoàn Thanh niên, Hội LHPN… chăm sóc, giữ gìn đã trở nên quen thuộc, gắn liền với sự sạch đẹp, an toàn của cộng đồng. Thế nhưng, có một con đường mang ý nghĩa đặc biệt hơn - Đường Thanh niên (nằm ở trung tâm phường Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh), công trình do chính lực lượng đoàn viên thanh niên thị xã Cẩm Phả trước đây xây dựng nên bằng tinh thần xung kích, nhiệt huyết của tuổi trẻ. Không chỉ là lối đi, con đường ấy còn là biểu tượng về sự nỗ lực cống hiến của tuổi trẻ, in dấu những khát vọng vì cộng đồng. Nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, chúng ta cùng nhìn lại để thêm trân trọng giá trị và ý nghĩa của công trình giàu tự hào này ở Cẩm Phả.
Ngược dòng thời gian từ những năm 1967-1968, nơi đây chỉ được gọi bằng cái tên mộc mạc "Khu trường Đảng". Lúc bấy giờ mới hình thành một con đường nhỏ rộng chừng 2m bám theo dọc bờ mương như một bờ đê ngăn giữa cánh đồng rau của hợp tác xã nông nghiệp, hai bên đường là hai con mương lớn dẫn nước cho tưới tiêu cho đồng ruộng và những mảnh vườn, ở hai mép đường được trồng nhiều cây Điền Thanh (loại cây điển hình của thời bấy giờ). Hàng ngày học sinh trường cấp 2 Nguyễn Văn Trỗi (nay là Trường THPT Lương Thế Vinh) đi học về theo hai hướng, một tốp men theo hướng Đông về khu Cẩm Bình, tốp còn lại thì đi theo đường mương nước của hợp tác xã lên quốc lộ 18 để đi về hướng Km4. Sau những năm 1970 con đường vẫn thế nhưng có phần được nới rộng hơn do nhu cầu dân sinh, hai bên đường là các bụi cỏ dại… Những năm sau đó Đoàn Thanh niên thị xã vẫn tổ chức các đợt xuống giúp bà con hợp tác xã Tam Hợp nạo vét mương thoát nước tưới tiêu từ chân dốc Ba Tầng xuôi xuống khu Bến Gio.
Rồi đến những năm tháng ác liệt nhất của chiến tranh, từ phong trào “Ba sẵn sàng” lan tỏa từ giảng đường Đại học Sư phạm Hà Nội, ngọn lửa nhiệt huyết đã theo từng bước chân của tuổi trẻ về đến Cẩm Phả. Không chỉ là khẩu hiệu, đó là tinh thần hành động, là lý tưởng của cả một thế hệ sẵn sàng dấn thân, sẵn sàng cống hiến và duy trì đến những năm khi đất nước thống nhất. Năm 1978, con đường nhỏ ngày nào bắt đầu đổi thay. Theo lời của một số bác là đoàn viên thanh niên ngày ấy trực tiếp tham gia vào công trình này kể lại: “Lãnh đạo thị xã lúc bấy giờ đã tin tưởng giao phó cho Đoàn Thanh niên thị xã Cẩm Phả đảm nhận mở rộng con đường từ chân dốc Ba Tầng xuống khu vực trường Đảng. Hàng ngàn lượt thanh niên Cẩm Phả đã cùng nhau san đồi, lấp suối, ngày đêm chở đất bằng những chuyến xe bò, đặc biệt là vào các buổi sáng thứ năm hàng tuần. Cả một vùng đồi thông bên Quốc lộ 18 được san phẳng để lấy đất làm con đường mới dài hơn, rộng hơn, như chính ước mơ và khát vọng của tuổi trẻ khi ấy”.
Từng gánh đất, từng nhát cuốc không chỉ mở đường, mà còn kết nối những miền ký ức, nối liền tới khu Bến Gio bằng cả sức trẻ và niềm tin. Và rồi khi con đường khánh thành và đưa vào sử dụng chính thức được mang tên “Đường Thanh niên” một cái tên không chỉ để gọi, mà để nhớ về những tháng năm sôi nổi của tuổi trẻ. Những năm ấy, thơ ca cũng theo bước chân tình nguyện mà ngân lên trong bài thơ “Quang Hanh” của tác giả Đỗ Kha in trong tuyển tập thơ Quảng Ninh năm 1960-1969 và được đăng trên Báo Quảng Ninh, trong đó có đoạn viết:
“Quang Hanh con đường mười lăm cây số
Cây số một ta trồng hoa vạn thọ xây nhà công nhân
Hát tình ca thợ mỏ trước lúc lên tầng
Cây số hai ta trồng thông trồng liễu
Đắp con đường cát trắng dài cho những lứa đôi”
Hình ảnh “con đường cát trắng trải dài” gợi vẻ đẹp sáng, sạch, mềm mại và đầy hy vọng, như một dải lụa dẫn vào tương lai. Tuy nhiên, đây không phải tả thực mà là cách ẩn dụ, lý tưởng hóa con đường đất quen thuộc đã được mở rộng, san phẳng, trở nên khang trang hơn. Qua đó, hình ảnh thể hiện niềm tự hào trước sự đổi thay của quê hương, tôn vinh thành quả lao động và gửi gắm niềm tin vào tương lai tốt đẹp. Để hôm nay, khi bước trên con đường thẳng tắp, rộng mở, ta không chỉ thấy một tuyến phố sầm uất, mà còn thấy cả một thời thanh xuân rực rỡ đã hóa thành ký ức lặng lẽ mà bền bỉ, như chính vùng Đất mỏ nghĩa tình.
