Gần 5 tháng kể từ thời điểm Nghị định 67 có hiệu lực, nguồn vốn ngân hàng cam kết dành cho chương trình đã sẵn sàng nhưng đến nay ở Quảng Ninh việc giải ngân vẫn chưa thể triển khai.
Công bố mẫu và giá thành tàu chậm
Theo phân bổ của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Quảng Ninh được phân bổ 39 chiếc tàu, trong đó tàu khai thác là 34 chiếc và tàu dịch vụ hậu cần là 5 chiếc. Tuy nhiên đến nay, nguồn vốn vẫn chưa được giải ngân với lý do đến ngày 24-12, 7/8 địa phương mới thẩm định xong hồ sơ của ngư dân gồm tổng số 32 hồ sơ đóng mới tàu cá (23 vỏ thép và 9 vỏ gỗ), 13 trường hợp cải hoán nâng cấp lên tầu 400CV. Trong 7 địa phương đã đăng ký này chỉ có 3 địa phương là TP Uông Bí, Móng Cái và TX Quảng Yên là xét đủ chỉ tiêu được tỉnh phân bổ. Uông Bí và Móng Cái đều đủ 2/2 tàu khai thác theo chỉ tiêu phân bổ. Quảng Yên đủ 10/10 tàu được phân bổ (9 tàu khai thác, 1 tàu dịch vụ). Còn lại các địa phương khác đều chưa đủ hoặc không xét được. Dẫn đến còn 3 chỉ tiêu tàu khai thác và 4 chỉ tiêu tàu dịch vụ chưa chọn được chủ đầu tư.
Việc chậm trễ trong việc xét duyệt các danh sách hồ sơ này, theo ông Nguyễn Hữu Giang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Nguyên nhân chính là do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công bố mẫu tàu và giá thành tàu quá chậm, phải đến cuối tháng 11 mới công bố mẫu 21 tàu vỏ thép. Trong khi đó nhiều chủ đầu tư không đồng ý với mẫu tàu cá do Bộ thiết kế nên thay đổi quan điểm lựa chọn nhiều lần gây khó khăn cho việc tổng hợp hồ sơ. Đã có nhiều ngư dân do không đồng ý với mẫu tàu của Bộ đã xin rút khỏi danh sách đăng ký vay vốn.
Việc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành 21 mẫu tàu vỏ thép và dự toán giá thành kèm theo muộn dẫn đến việc lập phương án sản xuất của ngư dân gặp khó khăn; các cơ sở đóng tàu không có căn cứ để xây dựng, dự toán giá thành cho từng hạng mục đầu tư. Hơn nữa, chủ đầu tư đăng ký đóng mới tàu cá, vật liệu vỏ gỗ nhưng không có thiết kế mẫu và khai toán giá thành, do đó chủ tàu phải tự thuê thiết kế và tính toán nguồn vốn đầu tư nên cơ quan quản lý không có cơ sở phê duyệt tổng dự toán đầu tư. Đặc biệt là mỗi ngân hàng có các chính sách tín dụng khác nhau nên địa phương và ngư dân lúng túng trong khi xét chọn và thẩm định đối tượng tham gia… Những vướng mắc trên đã làm chậm lại quá trình giải ngân vốn vay đóng tàu khi đó việc giải ngân do còn phải tuân thủ theo tuần tự thủ tục từ xét duyệt hồ sơ cấp địa phương đến khâu UBND tỉnh phê duyệt. Sau đó là đến các ngân hàng xét duyệt hồ sơ và ký hợp đồng tín dụng cho vay rồi thuê tư vấn thiết kế và đặt công ty đóng tàu… Thế nhưng đến bây giờ việc xét duyệt hồ sơ ở các địa phương đến thời điểm 24-12 còn chưa xong (thiếu TP Hạ Long) mà hồ sơ dù đã được xét duyệt qua các cấp nhưng để vay được hay không lại là quyết định của ngân hàng.
Ngân hàng e dè!
Ông Nguyễn Văn Đoan, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Quảng Ninh phân tích: Việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn vay đóng tàu theo Nghị định là cần thiết nhưng phải trên cơ sở thận trọng, đảm bảo chặt chẽ các tiêu chí theo đúng quy định. Cần xác định kỹ các đối tượng đăng ký đóng tàu là đang hoạt động nghề cá hiệu quả; có khả năng quản lý; khả năng tài chính; phương án sản xuất cụ thể, đảm bảo tốt.
Cẩn trọng trong việc cho vay vốn với những đối tượng đề nghị vay vốn nâng cấp tàu lên 400CV, ông Đoan lý giải: có thể những chủ tàu này đang hoạt động ở tàu công suất 105CV là rất hiệu quả thế nhưng nếu chuyển sang tàu 400CV thì chưa chắc bởi tàu mới, ngư trường mới liệu khả năng quản lý của họ có đáp ứng được không. Hơn nữa chưa kể là một số trường hợp do muốn được vay vốn nên bằng mọi cách xoay xở vốn đối ứng. Nếu lấy nhà để thế chấp thì nhà đất ở nông thôn là rất khó bán; còn đi vay nóng làm vốn đối ứng lại càng nguy hiểm. Việc này trước đây ngân hàng đã có bài học và phải xoá nợ cho trường hợp vay vốn đóng tàu ở Móng Cái rồi nên các ngân hàng rất cẩn trọng.
Những lo ngại của các ngân hàng không phải hoàn toàn không có lý bởi ngân hàng nào cũng phải đảm bảo được đồng vốn cho vay là có hiệu quả. Hơn nữa, chính một số địa phương mặc dù đã xét duyệt hồ sơ vay vốn của các chủ tàu nhưng cũng lo ngại nhất là khoản vốn đối ứng và khả năng được vay vốn của các chủ tàu khi hồ sơ đã chuyển đến các ngân hàng.
Trong khi ngân hàng thì e dè, lo ngại và tư vấn chỉ nên chọn 5-6 hồ sơ trong tổng số hồ sơ này thì một số địa phương vẫn đề xuất tăng hồ sơ do nhu cầu. Theo thống kê của Tổ công tác giúp việc, Hội đồng thẩm tra, thẩm định cấp tỉnh thực hiện Nghị định 67/2014/NĐ-CP thì nhu cầu đăng ký đóng mới tàu cá của ngư dân trên địa bàn là 147 tàu nhưng chỉ tiêu phân bổ ít, 39 tàu, bằng 26,5% tổng nhu cầu của ngư dân. Ông Kim Văn Chiến, Phó Chủ tịch UBND huyện Hải Hà có ý kiến: “Nên xem xét hợp lý để các chủ tàu hoạt động hiệu quả thực sự có điều kiện vay vốn, nếu không có lẽ chẳng địa phương nào được vay cả”. Còn ông Nguyễn Văn Ninh, Phó Phòng Nông nghiệp huyện Vân Đồn cho biết: “Nhiều chủ tàu lo ngại phức tạp và rắc rồi về thủ tục ngân hàng nên đã tự vay vốn ở ngoài chứ không đăng ký danh sách vay vốn theo Nghị định 67 của Chính phủ”.
Thanh Hằng
