Để công tác quản lý cư dân biên giới qua Cửa khẩu quốc tế Móng Cái đảm bảo chặt chẽ, đúng quy định, tháng 3-2015, Chi cục Hải quan cửa khẩu Móng Cái đã triển khai áp dụng phần mềm Quản lý cư dân biên giới. Đây đang được xem như một giải pháp đột phá, tạo thuận lợi cho việc trao đổi hàng hoá của cư dân biên giới giữa 2 nước và nhằm cụ thể hoá nhiệm vụ hiện đại hoá ngành hải quan.
Những năm về trước, khi phần mềm Quản lý cư dân biên giới chưa được đưa vào sử dụng, khu vực Cửa khẩu Bắc Luân (thuộc Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái) thường xuyên xảy ra tình trạng ùn tắc, chen lấn, xô đẩy, mất trật tự. Đặc biệt trong những ngày lượng khách xuất nhập cảnh (XNC) tăng đột biến lên tới 1,7-2 vạn lượt khách như khoảng thời gian từ ngày 26-11-2014 đến 31-12-2014. Trong khi đó, việc giải quyết thủ tục hải quan cho cư dân biên giới được hưởng chính sách ưu đãi miễn thuế theo Quyết định 254/2006/QĐ-TTg cũng mất rất nhiều thời gian. Nguyên nhân chủ yếu do cư dân là người Trung Quốc nhưng có một số đối tượng được cấp nhiều loại sổ (sổ thông hành cư dân biên giới, sổ thông hành thông thường, thẻ vào chợ, hộ chiếu...), đã thường xuyên quay vòng để xách hàng qua cửa khẩu nhiều lượt trong ngày.
Bên cạnh đó, cư dân là người Việt Nam thường lợi dụng chính sách cấp sổ thông hành màu xanh theo địa chỉ cư trú của bản thân, theo địa chỉ của bố mẹ vợ, bố mẹ chồng, khai báo khống việc mất sổ để được cấp nhiều sổ, quay vòng đi nhiều lần trong ngày. Không những thế, phần lớn cư dân biên giới qua lại trao đổi, mua bán hàng hoá tại Cửa khẩu Bắc Luân thường là đối tượng có trình độ dân trí thấp (có cả đối tượng là người già, trẻ nhỏ, học sinh, nhiều đối tượng có tiền án tiền sự, nghiện ma tuý, người Trung Quốc không biết tiếng Việt), nên các lực lượng chức năng tại Cửa khẩu đã phải rất vất vả trong việc quản lý. Một mặt vừa phải tích cực tuyên truyền, giải thích cho người dân hiểu về chế độ chính sách của Nhà nước, mặt khác thường xuyên phải tăng cường quân số để triển khai kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động trao đổi, mua bán hàng hoá của cư dân biên giới theo đúng quy định.
Nhằm cải thiện tình trạng trên, đầu năm 2015, Đội thủ tục hàng hoá XNK II (Chi cục Hải quan cửa khẩu Móng Cái), đã phối hợp với cán bộ Trung tâm Dữ liệu hải quan tỉnh bắt tay vào xây dựng phần mềm Quản lý cư dân biên giới. Phần mềm được xây dựng trên công nghệ Web, các sổ thông hành đều được mã hoá bằng mã vạch tương ứng với số chứng minh thư của khách hàng. Theo đó, khi áp dụng phần mềm sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ số lượt đi của người XNC, số lần được miễn thuế, trị giá hàng đã được miễn thuế trong ngày của cư dân khi mang hàng thuộc danh mục được miễn thuế. Trong trường hợp cư dân dùng nhiều sổ thông hành để XNC cũng chỉ được miễn thuế 2 triệu/1 lượt/1 ngày. Đặc biệt, phần mềm còn mang đến nhiều ưu điểm như: Dữ liệu được quản lý tập trung, các bảng kê được nhập máy và lưu trữ cả bằng dữ liệu điện tử tạo thuận tiện trong việc tra cứu; loại bỏ được việc ghi chép sổ sách theo dõi bằng phương pháp thủ công; giúp khai báo bảng kê cho các đối tượng là cư dân có trình độ thấp không biết chữ, người cao tuổi, cư dân Trung Quốc không biết tiếng Việt...
Đồng chí Nguyễn Quốc Thịnh, Phó đội trưởng Đội thủ tục hàng hoá XNK II cho biết: Sử dụng phần mềm đã giúp đơn vị hạn chế tối đa việc cư dân quay vòng, sử dụng nhiều sổ thông hành; loại bỏ việc tra cứu bảng giá thuế suất các mặt hàng trong danh mục bằng phương pháp thủ công, thời gian giải quyết thủ tục cho một bảng kê đã giảm từ 15-20 phút xuống còn 5-7 phút. Do vậy, đã giúp cho lực lượng hải quan tại Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái giảm tải được rất nhiều sức ép và cơ bản chấm dứt được tình trạng ùn tắc, chen lấn cục bộ như trước đây.
Được biết, theo thống kê của Đội thủ tục hàng hoá XNK II, chỉ trong khoảng thời gian ngắn từ ngày 9-3 đến nay, phần mềm đã thực hiện tiếp nhận gần 7.000 bảng kê khai của cư dân biên giới có mang hàng hoá thuộc danh mục được miễn thuế. Số thu thuế đối với hàng hoá vượt định mức của cư dân biên giới đạt gần 510 triệu đồng. Thiết nghĩ, với giải pháp đem lại nhiều tiện ích này, Cục Hải quan tỉnh cần sớm nhân rộng tại các khu vực cửa khẩu có hoạt động XNC còn lại.
Hoàng Nga
