Tuy Đông Ngũ là xã vùng thấp, nhưng vẫn có một số thôn, bản vùng cao. Ở đó, đa phần là đồng bào dân tộc thiểu số. Trước đây, đường sá đi lại khó khăn, trường, lớp chưa được phủ kín các thôn, bản nên không ít người trong lứa tuổi từ 25 đến 40 không được đi học. Điều này, ảnh hưởng rất nhiều đến việc phát triển kinh tế của xã, vì đa phần họ là lao động chính trong gia đình. Các mô hình phát triển kinh tế khi đưa vào xã cũng khó thực hiện, vì bà con không nắm được kỹ thuật. Đành rằng các đơn vị chức năng huyện, xã cũng mở các lớp tập huấn, nhưng học viên ngồi học ở bên dưới không ghi chép được do không biết chữ, nghe giảng rồi về nhà lại quên.
Hai lớp xoá mù chữ gần đây nhất được tổ chức tại thôn Bình Sơn hồi tháng 6-2013 với 40 học viên. Bình Sơn có khoảng 80% là người dân tộc Dao. Chị Chìu Nhì Múi, học viên lớp xoá mù ở Bình Sơn tâm sự: “Ngày xưa chưa biết chữ, tôi không mấy khi đi xa ra khỏi địa bàn xã. Bởi có biết chữ đâu mà được thi lấy bằng lái xe máy. Đi chơi xa bằng xe khách thì ngại. Có lần, tôi đến thăm người bà con ở huyện khác, đến cổng thôn rồi mà không biết có đúng nơi mình cần đến không. Tôi hỏi đứa trẻ gần đó thì nó ngạc nhiên bảo: “Sao cô không đọc cái bảng treo trên cổng chào ấy”. Cũng theo chị Múi, người không biết chữ, khổ đủ mọi đằng. Làm ăn, phát triển kinh tế không biết kỹ thuật đã đành, ngay cả xem ti vi cũng không thưởng thức hết được cái hay, những đoạn giới thiệu chương trình, dự báo thời tiết. v.v, nhà đài chỉ bắn chữ lên màn hình thì không đọc được. Ngay cả khi có tiền mua cái máy điện thoại về chỉ biết nghe thôi, gặp người quen mà “a lô, ai đấy” thì đầu dây bên kia bảo: “Sao chị không lưu tên em vào”. Có chị nhờ chồng lưu hộ tên người quen vào máy, nhưng khi nghe vẫn “a lô ai đấy?” vì có biết đọc đâu.
Rồi lại chuyện dở khóc, dở cười, có chị nhận được tin nhắn điện thoại, nhưng do không biết đọc mang cho chồng đọc hộ, nào ngờ anh chồng đọc xong nổi cơn thịnh nộ, đánh cho một trận vì tin nhắn toàn những lời yêu đương ướt át, dù “khổ chủ” chẳng biết ai nhắn tin cho mình. Vậy là, khi Hội LHPN xã phối hợp với Phòng GD-ĐT huyện mở lớp xoá mù chữ, chị em thôn Bình Sơn nô nức kéo đi đông lắm. Đặc biệt, chị Tằng Tài Múi, 61 tuổi vẫn tham gia lớp xoá mù chữ. Chị Múi bảo: “Không biết chữ nhiều khi con, cháu đưa cho cái giấy mời đi họp phụ huynh mà mình chẳng đọc được, rồi lại quên đi họp. Bây giờ, biết chữ rồi lỡ có quên thì mình đọc lại”.
Sau lớp xoá mù chữ nhiều chị em ở Bình Sơn đã mở mang làm ăn kinh tế, đặc biệt với nghề trồng rừng. Tuy các mô hình chăn nuôi, chị em vẫn rụt rè, chỉ làm với quy mô nhỏ như: Tăng gia thêm đàn gà, nuôi thêm con lợn, nhưng dẫu sao cũng đã có của ăn, của để bán lấy tiền. Ở thôn Đồng Mộc có chị Lý Thị Múi, sau khi học xong chương trình xoá mù chữ, đã nuôi gà đẻ trứng gần trăm con, nuôi lợn lái hơn chục con theo hướng sản xuất hàng hoá. Ngoài kiến thức mà chị Múi đã học được từ các lớp tập huấn của xã, huyện, chị Múi còn mua sách hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi về đọc thêm.
Bí thư Đảng uỷ xã Vũ Nhật Quang cho biết: “Từ năm 2011 đến nay đã có 109 người được qua 5 lớp xoá mù chữ. Nếu như năm 2010 - thời kỳ xã chưa mở lớp xoá mù chữ, tỷ lệ hộ nghèo ở xã là 28,19% thì đến năm 2013, giảm còn 2,2%. Tư tưởng của chị em đã thay đổi rõ rệt, các mô hình sản xuất của xã, huyện áp dụng vào các thôn, bản hiệu quả hơn vì bà con ghi chép lại được những gì mình đã học ở các lớp tập huấn, hay đọc được tài liệu về nuôi trồng cây con. Người dân đã đọc được sách báo, nên cũng học được từ sách báo nhiều điều hay. Mừng nhất là họ không còn mang tư tưởng dựa dẫm mà đã tự lực vươn lên thoát nghèo”. Còn cô giáo Đào Thị Thuần, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đông Ngũ 2 khẳng định: “Vài năm trở lại đây không còn tình trạng trẻ em bỏ học. Vì từ những lớp học xoá mù chữ mà người dân đã thấy việc học hành có lợi hơn hẳn thất học. Do vậy bà con cũng tạo mọi điều kiện tốt nhất cho con em đến trường”.
Công Thành
