Xây dựng nông thôn mới, nhiều con đường liên thôn, liên xã ở Đông Ngũ (huyện Tiên Yên) được cứng hoá. Năm 2012 và 2013 xã Đông Ngũ đạt nhất cụm thi đua vùng thấp, được UBND tỉnh tặng bằng khen “Tập thể lao động tiên tiến xuất sắc”. Tại hội nghị tuyên dương các điển hình tiêu biểu trong phong trào thi đua xây dựng “Xã nông thôn mới - Phường, thị trấn văn hoá” năm 2013 được tổ chức trung tuần tháng 4 vừa qua, Đông Ngũ là một trong 2 địa phương (cùng với phường Bạch Đằng của TP Hạ Long) được UBND tỉnh tặng cờ dẫn đầu thi đua toàn tỉnh.
Tuy nhiên, Đông Ngũ hiện có thôn Quế Sơn, 100% là đồng bào dân tộc thiểu số, đa phần các hộ dân ở đây đã thoát nghèo, nhưng kinh tế cũng khó có thể khá lên được vì hàng ngày vẫn phải “đánh vật” với đường sá quá xấu. Tuyến đường gồm 3 nhánh, khoảng 6km/nhánh. Quế Sơn có 61 hộ dân, nếu xã hội hoá, thì trung bình gần 4 hộ dân phải “đảm nhiệm” 1km đường. Cán bộ xã, thôn đã nhiều năm vận động người dân cuốc mở rộng đường, nhưng cũng chỉ là đường đất đi lại vẫn khó khăn, nhất là vào mùa mưa…
Theo chân anh cán bộ xã vào Quế Sơn, dù đã qua mấy ngày mưa, nhưng con đường vẫn nhiều chỗ trơn trượt, nước đọng thành những vũng to. Mấy năm nay người dân phát triển trồng rừng. Xe chở keo thu hoạch cày nát các đường, nhiều chỗ tạo thành rãnh sâu. Ngày mưa thì trơn, ngày nắng xe máy không may trượt bánh xuống rãnh chỉ còn cách chờ có người đến giúp khênh lên. Vì thế, chỉ có vài ba cây số mà chúng tôi phải mất hơn 1 tiếng đồng hồ mới vào đến khu dân cư. Anh Chíu Sáng Hềnh là hộ dân sống ở đầu thôn, khu vực thuận lợi nhất để phát triển kinh tế. Mấy năm nay nhờ chịu khó làm ăn, anh Hềnh đã xây được ngôi nhà 2 tầng khá khang trang. Anh bảo: “Ở đây này không có dịch vụ gì, nên tiền bạc cũng ít phải tiêu pha, nhiều năm “năng nhặt chặt bị” là xây được nhà. Tuy vậy, kiếm đồng tiền ở đây không dễ…”. Anh trồng khoảng 1ha quế hơn 10 năm thu được khoảng 2 tấn vỏ. Thuê người bóc vỏ quế, họ đòi giá cao, còn người mua trả giá thấp vì đường vào khó khăn. Nên 1ha quế trong 10 năm, trừ chi phí chỉ còn lãi hơn 10 triệu đồng. Ở Quế Sơn, 1 tấn vỏ quế người trồng phải chấp nhận bán giá thấp hơn khoảng 1 triệu đồng so với khu vực khác trong xã có giao thông tốt hơn. Năm nay Quế Sơn thu hoạch được khoảng 40 tấn vỏ quế, đồng nghĩa với việc bà con thất thu khoảng 40 triệu đồng. Không chỉ cây quế, những người chăn nuôi lợn cũng phải chấp nhận bán rẻ hơn so với khu vực khác trong xã khoảng 400 nghìn đồng/tạ, trong khi giá thức ăn cho lợn lại mua đắt hơn 600 nghìn đồng/tạ. Anh Chíu Sáng Hềnh bảo “Đúng là thiệt đơn, thiệt kép”. Nhà anh có máy cày, hết mùa vụ anh lắp thêm bộ phận chở hàng, ra trung tâm xã mua thức ăn cho lợn về cho rẻ, mà không biết rằng như thế là vi phạm về đảm bảo ATGT. Mỗi lần đi như vậy, anh phải có thêm vợ và con trai đi cùng. Đến đoạn đường nào xấu, vợ và con trai nhảy xuống đun cho xe qua. Mỗi chuyến như vậy chở được khoảng 5 tạ. Nếu thuê chở số lượng hàng này thì mất 300 nghìn đồng.
Chuyện đường xấu cũng là nỗi lo của các cho các cô giáo hàng ngày phải vào dạy học ở Quế Sơn. Cô Tô Thị Châu, giáo viên điểm trường Quế Sơn (Trường Tiểu học Đông Ngũ 2) cho biết: “Chị em chúng tôi thường xuyên phải mang ủng đi dạy học để còn lội bùn. Ai sợ ngã xe máy thì gửi xe cách điểm trường khoảng 2km rồi đi bộ vào”.
Mặc dù Đông Ngũ là xã rất thành công trong việc vận động người dân hiến đất và đóng góp làm đường, nhưng cũng chưa có cách nào giải bài toán “đường Quế Sơn”. Năm 2012, đã có một đơn vị chức năng đến khảo sát 2 tuyến đường vào Quế Sơn và theo tính toán của họ, để bê tông 2 tuyến đường này cần khoảng 42 tỷ đồng. Và như vậy để hoàn thành toàn bộ đường liên thôn (3 nhánh đường) Quế Sơn cần phải có 63 tỷ đồng, nguồn tiền này chưa biết trông vào đâu, nên việc làm đường cũng dừng lại ở công đoạn khảo sát. Ông Chíu Sáng Sằn, Bí thư chi bộ thôn Quế Sơn cho hay: Hàng năm, thôn vận động người dân đóng góp 200 ngày công tu sửa tuyến đường và đóng góp 400 nghìn đồng/khẩu để làm đường, mặc dù biết rằng mỗi lần mưa xuống lại trở thành “công Dã Tràng”, nhưng còn hơn là cả năm không có đường mà đi. Xã có phương án, người dân đóng góp đến đâu làm chắc đến đó. Nhưng theo tính toán, nếu chỉ dựa vào sự đóng góp của dân thì khoảng 18 năm mới xong con đường. Quá lâu để mà đẩy nhanh phát triển nông nghiệp, nông thôn…
Công Thành
