Khi đề cập đến công tác quản lý an toàn thực phẩm (ATTP), nhiều chuyên gia cho rằng, một trong những nguyên nhân khiến cho vấn đề thực phẩm bẩn trở nên nổi cộm như hiện nay chính là do quản lý của cơ quan chức năng còn hạn chế, yếu kém. Hơn nữa, hình thức xử lý đối với các hành vi vi phạm VSATTP chủ yếu mới chỉ dừng lại ở việc phạt hành chính là quá nhẹ, không đủ sức răn đe. Ngày 27-11-2015, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung (có hiệu lực từ ngày 1-7-2016). Trong đó, tội “Vi phạm các quy định về VSATTP” có thể bị xử phạt tới 20 năm tù. Về vấn đề này, phóng viên Báo Quảng Ninh đã có cuộc trao đổi với đồng chí Nguyễn Chính Nghĩa, Phó Giám đốc Sở Tư pháp.
- Thưa đồng chí, hiện nay việc xử lý các vi phạm VSATTP được điều chỉnh bởi các văn bản quy phạm pháp luật nào?
+ ATTP là một trong những vấn đề luôn được Đảng, Nhà nước ta đặc biệt quan tâm và coi đây là vấn đề có ý nghĩa to lớn về kinh tế - xã hội, về an toàn xã hội, về sức khoẻ cộng đồng, môi trường. Đây cũng là vấn đề ảnh hưởng lớn đến tiến trình hội nhập của đất nước. Trong thời gian qua, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về chất lượng, ATTP đã và đang được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện, như: Luật ATTP năm 2010, Luật Chất lượng sản phẩm hàng hoá năm 2007, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2006, Luật Thú y năm 2015... Theo đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 38/2012/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật ATTP; Nghị định số 178/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính về VSATTP để thay thế Nghị định số 91/2012/NĐ-CP, quy định các mức xử phạt cao hơn trước. Các bộ, ngành cũng đã ban hành nhiều thông tư và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện về ATTP.
Luật ATTP được Quốc hội khoá XII kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17-6-2010, có hiệu lực từ 1-7-2011 và thay thế Pháp lệnh VSATTP năm 2003. Luật có 11 chương 72 điều, quy định về quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong bảo đảm ATTP; điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm, sản xuất, kinh doanh thực phẩm và nhập khẩu, xuất khẩu thực phẩm; quảng cáo, ghi nhãn thực phẩm; kiểm nghiệm thực phẩm; phân tích nguy cơ đối với ATTP; phòng ngừa, ngăn chặn và khắc phục sự cố về ATTP; thông tin, giáo dục, truyền thông về ATTP; trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP.
Theo quy định của Luật ATTP, các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải tuân thủ các điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm, bảo đảm ATTP trong quá trình sản xuất, kinh doanh và chịu trách nhiệm về ATTP do mình sản xuất, kinh doanh; thông tin trung thực, đầy đủ đặc tính sử dụng cũng như cảnh báo nguy cơ gây mất ATTP cho người bán hàng và người tiêu dùng. Luật cũng quy định nghĩa vụ bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật khi thực phẩm mất an toàn do mình sản xuất hoặc kinh doanh gây ra.
Theo quy định tại khoản 1, Điều 6, Luật ATTP năm 2010 về xử lý vi phạm pháp luật về ATTP: “Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về ATTP thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật”.
Hiện nay, Nghị định số 178/2013/NĐ-CP quy định mức phạt tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về ATTP là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức. Tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình thức xử phạt hình phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật hành chính, phương tiện sử dụng để vi phạm hành chính về ATTP.
- Được biết, trong Bộ luật quy định rất rõ về việc xử lý tội danh vi phạm VSATTP. Đồng chí có thể cung cấp cho bạn đọc báo Quảng Ninh rõ hơn về quy định này?
+ Trước đây, theo Điều 244 Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) đã có quy định đối với xử lý vi phạm VSATTP. Cụ thể: “Người nào chế biến, cung cấp hoặc bán thực phẩm mà biết rõ là thực phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh an toàn gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ của người tiêu dùng, thì bị phạt tù từ 1-5 năm; phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 3-10 năm; phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 7-15 năm...”. Với quy định này, nhiều ý kiến cho rằng rất khó để cơ quan chức năng chứng minh tội phạm
Để xử lý nghiêm hành vi vi phạm ATTP, Bộ luật Hình sự năm 2015 sẽ có hiệu lực từ ngày 1-7-2016, đã sửa đổi những quy định bất cập trước đây. Cụ thể, Điều 317 quy định rất chi tiết về “Tội vi phạm quy định về VSATTP”. Theo đó, chỉ cần có hành vi sản xuất, buôn bán thực phẩm thối, tẩm hoá chất độc hại thì đều có thể bị xử lý hình sự mà không cần phải có hậu quả xảy ra như chết người hay gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khoẻ người tiêu dùng. Điều này sẽ giúp cơ quan chức năng có biện pháp mạnh tay hơn trong việc xử lý hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn, có hại cho người tiêu dùng. Mức hình phạt cao nhất của tội danh này là 20 năm tù, nếu thuộc một trong các trường hợp sau: Làm chết 3 người trở lên; hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của 3 người trở lên với tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên; hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của 3 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 21% trở lên; hoặc thu lợi bất chính 1 tỷ đồng trở lên. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20-100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1-5 năm.
- Vâng, “nút thắt” trong chế tài xử lý vi phạm VSATTP đã được phần nào gỡ bỏ. Để những quy định liên quan đến vấn đề VSATTP đến với đông đảo người dân, việc tuyên truyền đã được triển khai như thế nào, thưa đồng chí?
+ Với những điểm mới trong quy định xử lý vi phạm VSATTP tới đây sẽ có hiệu lực, chúng ta cần chú trọng đẩy mạnh tuyên truyền để các cấp chính quyền, các tổ chức, đoàn thể, người sản xuất, chế biến thực phẩm nhận thức rõ tầm quan trọng của VSATTP; mối nguy hại do thực phẩm bẩn gây ra đối với từng người và toàn xã hội, từ đó có ý thức tuân thủ pháp luật về lĩnh vực này. Cụ thể, cần tăng cường công tác phổ biến, tuyên truyền, hướng dẫn Luật ATTP, các luật mới ban hành có liên quan, các văn bản quy phạm pháp luật về VSATTP của Chính phủ và của các bộ, ngành chức năng; nâng cao nhận thức, kiến thức về ATTP cho người quản lý, người trực tiếp sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm và người tiêu dùng để các tổ chức, doanh nghiệp chấp hành đúng quy định trong việc sản xuất, chế biến thực phẩm an toàn; giúp cho người tiêu dùng hiểu rõ quyền và lợi ích chính đáng được pháp luật bảo vệ trong lĩnh vực ATTP. Đồng thời đẩy mạnh xã hội hoá công tác giáo dục truyền thông về ATTP, phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, các tổ chức nghề nghiệp, hội hiệp hội liên quan tham gia công tác xây dựng chính sách, giám sát ATTP; tích cực tuyên truyền vận động về đảm bảo ATTP, đề phòng ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan, doanh nghiệp và trong cộng đồng. Riêng với Sở Tư pháp, đã tích cực tham mưu cho UBND tỉnh triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đối với các văn bản luật mới ban hành mà cụ thể ở đây là Bộ luật Hình sự năm 2015. Điều này cũng góp phần không nhỏ nâng cao nhận thức cho người dân trong tỉnh về vấn đề VSATTP.
- Xin cảm ơn đồng chí!
Cẩm Nang (thực hiện)
