Anh Hà Văn Tam và Vũ Cường (phường Cẩm Đông, TP Cẩm Phả) đều là những người có thâm niên nghiện ma tuý hơn chục năm nay. Trái với những gì tôi tưởng tượng, ngay trong ngôi nhà riêng của anh Tam, hai anh đã khá cởi mở và chân thành khi chia sẻ những tâm sự riêng tư, kể cả là những sai lầm của mình trong quá khứ. Theo chị Nguyễn Thị Kim Dung, Phó Chủ tịch UBND phường Cẩm Đông, sự cởi mở ấy có được một phần do tác động từ hoạt động của Câu lạc bộ (CLB) Thân Thiện mà anh Tam là Chủ nhiệm CLB, còn Cường là một thành viên tích cực.
CLB Thân Thiện phường Cẩm Đông nằm trong 3 mô hình thí điểm đầu tiên của tỉnh về hỗ trợ người sau cai nghiện ma tuý tái hoà nhập cộng đồng (2 mô hình còn lại được xây dựng tại phường Thanh Sơn - TP Uông Bí với 15 thành viên và phường Hồng Gai - TP Hạ Long với 16 thành viên). Được biết, trước đây cũng đã có những mô hình tương tự như: CLB Đồng cảm. Tuy nhiên, mô hình này hầu hết mới chỉ là địa chỉ cho gia đình, thân nhân người mắc nghiện tham gia sinh hoạt, còn bản thân người nghiện thì lại chưa thực sự vào cuộc. Thế nhưng đối với CLB Thân Thiện phường Cẩm Đông nói riêng, các CLB của mô hình hỗ trợ người sau cai nghiện tái hoà nhập cộng đồng nói chung đã thực sự trở thành “sân chơi” của chính họ. Tại đây họ được tập trung lại để sinh hoạt định kỳ, được tham gia đoàn thể, gặp gỡ giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao kiến thức… Qua đó giúp đỡ nhau trong quá trình cai nghiện và tái hoà nhập cộng đồng.
Bởi vậy, mặc dù mới được ra mắt vào tháng 6 vừa qua, song CLB Thân Thiện phường Cẩm Đông đã thu hút 25 thành viên và dần trở thành mái nhà chung của họ. Anh Hà Văn Tam, Chủ nhiệm CLB tâm sự: “Mỗi buổi sinh hoạt, chúng tôi nói chuyện tự nhiên, thoải mái về mọi vấn đề cần thiết trong cuộc sống, nhất là những hiểu biết về pháp luật và những kỹ năng ứng xử với các tình huống… Rồi cùng quan tâm trợ giúp nhau lúc ốm đau, khi gia đình có việc hiếu, việc hỉ… Nói thật những điều đó, đối với bao người thật đơn giản, thế nhưng đối với chúng tôi thì vô cùng có ý nghĩa. Đặc biệt là trong giai đoạn hầu hết anh em đều đang tham gia chương trình dùng Methanol để điều trị thay thế chất ma tuý như hiện nay”. Còn anh Vũ Cường, chia sẻ: “Giờ chúng tôi không còn vật vã, thèm thuốc nữa. Từ đó chúng tôi không bị áp lực phải làm mọi cách để kiếm tiền mua thuốc, điều mà dễ khiến chúng tôi sa ngã, phạm tội. Thực sự chúng tôi rất muốn và cũng đã cố gắng thay đổi bản thân để sống tốt hơn. Và CLB Thân Thiện chính là môi trường tốt để chúng tôi có động lực phấn đấu, để gia đình và cộng đồng hiểu hơn về những nỗ lực cố gắng của chúng tôi”.
Có thể nói các mô hình hỗ trợ người sau cai nghiện ma tuý tái hoà nhập cộng đồng hiện đã và đang thể hiện những tác động tích cực đến người nghiện ma tuý, cũng như công tác cai nghiện phục hồi tại cộng đồng. Trong đó đầu tiên phải kể đến việc giúp người sau cai nghiện và đang trong quá trình cai nghiện ma tuý kiểm soát được việc sử dụng ma tuý, từng bước tiến tới đoạn tuyệt với chất độc hại này. Bên cạnh đó, còn tạo cho họ sự phấn khởi, tự tin để tái hoà nhập cộng đồng. Mô hình này còn có ý nghĩa hơn trong bối cảnh hiện nay khi mà số người sau cai nghiện ma tuý tái hoà nhập cộng đồng thành công thấp và tỷ lệ tái nghiện lại cao. Theo thống kê của Chi cục Phòng chống TNXH, từ năm 2006 đến nay, toàn tỉnh đã tổ chức cai nghiện cho trên 6.000 người, một con số tương đối lớn; trong đó, quá nửa là cai nghiện bắt buộc tại các cơ sở tập trung, còn lại là cai nghiện tự nguyện tại gia đình. Thế nhưng tỷ lệ người cai thành công lại rất thấp. Nguyên nhân của việc này được cho là do việc cung cấp các dịch vụ tư vấn hỗ trợ tâm lý trong điều trị cai nghiện ma tuý còn hạn chế; nhân lực và vật lực hỗ trợ người sau cai chưa đầu tư tương xứng. Trong đó quan trọng nhất là lại thiếu các kỹ năng tư vấn dự phòng tái nghiện… Mặc dù vậy, với mô hình hỗ trợ người sau cai tái hoà nhập cộng đồng, bước đầu đã hạn chế và khắc phục được những điểm yếu trên. Anh Trần Quốc Vương, Chi cục phó Chi cục Phòng chống TNXH khẳng định: “Quan trọng là mô hình này đã tập trung được vào chính bản thân đối tượng, qua đó đã và đang đáp ứng tốt việc hỗ trợ họ một cách thiết thực, đúng, trúng nhu cầu”.
Việt Hoa
