Không chỉ là một chuyên gia đầu ngành về sinh học, GS.TS Nguyễn Lân Dũng còn am hiểu nhiều lĩnh vực khác của đời sống xã hội. Vừa qua, ông đã có chuyến công tác tại Quảng Ninh và PV Báo Quảng Ninh đã trực tiếp trao đổi với Giáo sư về một số vấn đề rất đáng quan tâm...
Đất Quảng Ninh rộng mở...
- Thưa Giáo sư, được biết ngay sau khi tới Quảng Ninh, ông đã lên Ba Chẽ để giới thiệu một số giống cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của huyện…?
+ Tôi đến thăm huyện Ba Chẽ và rất ngạc nhiên khi biết diện tích huyện này rộng hơn cả tỉnh Thái Bình, trong khi dân số chưa đến 2 vạn người, trong đó người Kinh chưa quá 1/5 dân cư toàn huyện. Và một điều mà không chỉ riêng tôi, ai cũng có thể thấy; đó là Ba Chẽ còn rất nghèo, trong khi tiềm năng thì không nhỏ. Một trong những nguyên nhân là do bà con chưa có nhiều lựa chọn các giống cây trồng, vật nuôi phù hợp… Vậy nên trong khả năng có thể của mình, tôi cố gắng giới thiệu cho các đồng chí lãnh đạo huyện những địa chỉ mà tôi quen biết, những nơi đã có kinh nghiệm khai thác đất đai và khí hậu để đạt được những tiến bộ đáng kể trong trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông lâm thủy sản, nhất là các mô hình trồng cây xuất khẩu. Tôi hy vọng với sự giúp đỡ của Nhà nước và của tỉnh trong phong trào xây dựng nông thôn mới, huyện Ba Chẽ sẽ tiếp cận được các mô hình mà tôi đã giới thiệu, nhất định sẽ có nhiều người đến cộng tác, giúp đỡ để cùng nhau khai thác tài nguyên đất đai rộng lớn và khí hậu ôn hòa của mảnh đất còn khó khăn về kinh tế này. Tôi mong, đời sống của bà con, nhất là bà con các dân tộc thiểu số trong huyện sẽ đỡ dần khó khăn, thiếu thốn, tiến tới làm giàu ngay trên mảnh đất quê mình...
| GS.TS. NGND. Nguyễn Lân Dũng là con thứ ba của Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Lân. Ông sinh năm 1938 tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Giáo sư Nguyễn Lân Dũng là một chuyên gia đầu ngành về sinh học, nhiều năm giảng dạy và nghiên cứu tại Viện Vi sinh vật và Công nghệ sinh học thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. Hiện ông đảm nhiệm nhiều chức vụ: Phó Chủ tịch Hội liên lạc với người Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội các ngành Sinh học Việt Nam, Chủ nhiệm chương trình tự nguyện đưa KHKT vào nông nghiệp, hộ nông dân; Ủy viên Đối ngoại của Quốc hội; Đại biểu Quốc hội khóa XII. Giáo sư Nguyễn Lân Dũng là người có đóng góp công lớn cho công tác nghiên cứu sinh học tại Việt Nam, đồng thời đưa nhiều ý kiến quan trọng để hoàn thiện bộ sách giáo khoa sinh học rất được đánh giá cao tại Việt Nam. Ông còn nổi tiếng là người hiểu biết rộng, chuyên giải đáp mọi thắc mắc của mọi người với cách giải thích rất dí dỏm, hài hước trong chuyên mục “Hỏi gì đáp nấy” trên truyền hình. |
- Giáo sư vừa nói tới tiềm năng về tự nhiên của huyện Ba Chẽ. Thế còn nếu nhìn tổng thể cả tỉnh Quảng Ninh, Giáo sư đánh giá như thế nào về điều này?
+ Đầu tiên phải nói đến cảnh quan thiên nhiên, tài nguyên du lịch. Quảng Ninh không chỉ nức tiếng với Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, mà còn có nhiều hệ thống di tích lịch sử văn hóa danh lam thắng cảnh như Yên Tử, bãi cọc Bạch Đằng, đền Cửa Ông, đình Quan Lạn, đình Trà Cổ, núi Bài Thơ... Đó là điều kiện vô cùng thuận lợi cho phát triển du lịch biển, du lịch sinh thái, du lịch thể thao, du lịch văn hóa tâm linh. Còn về vị trí địa lý, Quảng Ninh cũng rất lý tưởng. Tỉnh nhà được xác định là một điểm của vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ, là cửa ngõ quan trọng của hành lang kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, có hệ thống cảng biển, cảng nước sâu có năng lực bốc xếp lớn... tạo ra nhiều thuận lợi cho ngành vận tải đường biển giữa nước ta với các nước trên thế giới. Quảng Ninh có hệ thống cửa khẩu phân bố trên dọc tuyến biên giới, là nơi hội tụ giao lưu thương mại, du lịch, dịch vụ và thu hút các nhà đầu tư. Cùng với đó là nhiều trung tâm thương mại, khu nghỉ dưỡng và giải trí, hơn 2.000 hòn đảo nổi trên mặt biển cũng đều là các núi, những lạch sâu là di tích các dòng chảy cổ và những dải đá ngầm…
Khí hậu của Quảng Ninh cũng rất thuận lợi, nhìn chung mát mẻ, ấm áp, thuận lợi đối với phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và nhiều hoạt động kinh tế khác...
Người Quảng Ninh hồ hởi...
- Thưa Giáo sư, ở trên ông đã nói về “đất Quảng Ninh”, vậy còn “người Quảng Ninh” thì sao, ông có cảm nhận ở họ những nét gì đó khác biệt so với các vùng quê khác trên cả nước?
+ Người Quảng Ninh có một nét đặc trưng rõ nhất, đó là “chất thợ mỏ”. Anh còn nhớ khẩu hiệu trong cuộc Tổng bãi công của thợ mỏ ở Quảng Ninh năm 1936 không, đó là: “KỶ LUẬT & ĐỒNG TÂM”. Chính nét văn hoá truyền thống này đã khiến cho Quảng Ninh giống như một “Gia đình lớn” vậy…
- Nhân nói đến gia đình, như Giáo sư thấy đấy, mô hình “Gia đình thợ mỏ” chiếm một tỷ lệ áp đảo ở Quảng Ninh. Trong nhịp sống hối hả, gấp gáp của ca kíp, hầm lò v.v.. như hiện nay, theo Giáo sư, những gia đình công nhân này liệu có bị tác động không và tác động như thế nào?
+ Ngoài sự vất vả và không ít hiểm họa rình rập, nếu không cẩn thận thì gia đình những người thợ mỏ còn gặp nhiều thiệt thòi trong cuộc sống gia đình. Trong các thiệt thòi ấy thì rất đáng tiếc là khó tổ chức được bữa ăn gia đình hàng ngày. Bữa ăn sum họp gia đình là một trong những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Đó là lúc cả nhà bên nhau, cùng thưởng thức tài nội trợ của mẹ hay vợ, cùng chia sẻ những thông tin mới mẻ trong nước và trên thế giới, cùng thông báo cho nhau công việc trong ngày của mỗi thành viên, cũng là lúc ông bà, bố mẹ nhắc nhở, động viên, khuyên bảo con cháu. Trong thực tế khái niệm gia đình truyền thống (3 thế hệ trở lên) ở Quảng Ninh còn không nhiều, phần lớn là gia đình cơ bản hay gia đình hạt nhân (2 thế hệ). Nhưng vì giờ giấc làm việc khác nhau nên bố mẹ và con cái cũng khó có được thường xuyên những bữa ăn cả gia đình. Trong những trường hợp này, theo tôi, cố gắng có càng nhiều càng tốt trong tuần những bữa ăn đủ cả gia đình. Về điều này, tôi nhớ văn hào J.F.Goethe đã từng viết: “Bất kể nhà Vua hay người dân cày, ai tìm thấy được sự yên ổn dưới mái ấm gia đình sẽ là người sung sướng nhất”. Tổng thống Mỹ T.Jefferson cũng từng nói: “Những thời điểm hạnh phúc nhất của đời tôi thật ngắn ngủi. Đó là lúc tôi được sống dưới mái ấm gia đình”...
- Thưa Giáo sư, phải chăng trong những bữa ăn dưới mái ấm gia đình, ta có thể kể lại những câu chuyện hay về cuộc sống như có lần ông đã nói dùng văn chương để giáo dục đạo đức?
+ Đúng thế. Tôi từng làm công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học cho nên không biết làm thơ và viết bút ký như các nhà văn. Nhưng tôi được đi công tác nhiều nơi trong và ngoài nước cho nên thường chỉ có những ghi chép mang tính phổ biến kiến thức nhiều hơn là văn học. Tôi đã in được hai cuốn Nghĩ và viết (NXB Hải Phòng, 2002) và Ký sự đường xa (NXB Lao động, 2012). Vài chục cuốn khác của tôi là giáo trình, sách tham khảo Sinh học, sách phổ biến khoa học và gần đây nhất là cuốn Từ vựng tiếng Anh tối thiểu (NXB Giáo dục, 2014). Tình yêu văn chương làm cho tâm hồn mình thư thái và cởi mở hơn với xã hội, hồ hởi hơn với bạn bè...
- Và tôi cũng được biết, Giáo sư là người tham gia rất thường xuyên và tích cực trên trang mạng xã hội (blogtiengviet.net). Ông có đánh giá như thế nào về các blogger Quảng Ninh?
+ Tôi tham gia trang mạng xã hội khá thường xuyên, đã viết hơn 230 bài và nhìn chung cũng được khá đông bạn đọc hưởng ứng. Các blogger ở Quảng Ninh có gần 30 bạn. Thực ra, nói mạng xã hội là “ảo” nhưng lại rất “thật”. Bởi vì chúng tôi luôn có những buổi gặp mặt hoặc khi có dịp đi công tác tới một địa phương nào đó thì lại gọi điện hẹn hò nhau… Tôi rất mong các bạn yêu văn chương và muốn giao lưu tình cảm với bè bạn nên tham gia viết blogtiengviet.net. Các bạn cứ vào đọc thử đi, sẽ thấy rất thú vị. Vừa nâng cao trình độ văn học của mình, vừa học thêm được rất nhiều từ bè bạn và hơn nữa là thấy ấm áp hơn rất nhiều về tình người (với cả những lứa tuổi khác nhau). Nhóm Quảng Ninh có nhiều bạn viết rất hay và các bạn vẫn thường xuyên gặp gỡ, trao đổi, giúp đỡ nhau…
- Trân trọng cảm ơn Giáo sư về cuộc trò chuyện này! Chúc ông mạnh khỏe để tiếp tục với những dự án của mình.
Phạm Học (thực hiện)
