Đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn, góp phần xoá đói giảm nghèo, thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.
Nhận thức rõ điều đó, trong thời gian qua, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện Hải Hà đã được chú trọng, bước đầu giúp cho người lao động có kiến thức và kỹ năng để thực hiện thành thạo một công việc hoặc một nghề sản xuất dịch vụ, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người nông dân. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện vẫn còn hạn chế, nhiều lao động ở địa phương chưa thực sự mặn mà với việc tham gia học nghề.
Thực tế cho thấy, với đặc thù là một huyện miền núi, cơ cấu kinh tế chính của Hải Hà là sản xuất nông nghiệp, các ngành nghề kinh tế khác còn chậm phát triển, chưa có các cơ sở sản xuất lớn để thu hút nhiều lao động đến làm việc. Lực lượng lao động tham gia hoạt động kinh tế trên địa bàn vẫn tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp. Qua điều tra khảo sát, nhu cầu học nghề của lao động địa phương về nhóm nghề nông nghiệp và dịch vụ nông nghiệp chiếm đến 80%, còn lại là các nghề phi nông nghiệp và lĩnh vực khác. Chính vì vậy, các ngành nghề đào tạo cho lao động nông thôn những năm qua ở Hải Hà tập trung chính vào lĩnh vực nông nghiệp, kỹ thuật chăn nuôi gia súc, gia cầm, nuôi trồng thuỷ sản. Phải khẳng định rằng, qua các lớp học nghề này đã phần nào giúp được bà con nông dân áp dụng những tiến bộ khoa học vào sản xuất, phòng bệnh cho gia súc, gia cầm, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân. Từ đây, một số mô hình sản xuất, chăn nuôi, trồng hoa màu cho năng suất cao ra đời. Chẳng hạn như lớp kỹ thuật trồng nấm rơm được mở tại xã Đường Hoa đã giúp nhiều hộ dân trong xã phát triển mô hình trồng nấm, đem lại hiệu quả kinh tế thiết thực với người dân.
Tuy nhiên, mặc dù vậy, nhiều lớp học nghề nông nghiệp khác vẫn không thu hút được đông lực lượng lao động tham gia học nghề. Trên thực tế, có những lớp học nghề mở ra nhưng không thu hút được học viên. Qua tìm hiểu được biết, sở dĩ, một số ngành nghề thế mạnh của địa phương như nuôi trồng thuỷ sản, nuôi tôm, nhuyễn thể, chế biến thuỷ sản v.v.. không phát huy được là do chi phí đầu tư lớn, tính rủi ro cao rất ít người dám mạnh dạn đầu tư. Các ngành nghề học tập trung chủ yếu giúp cho lao động nông thôn tự giải quyết việc làm nên người dân không mặn mà. Thêm nữa, phần lớn các xã, thị trấn trên địa bàn huyện chưa xây dựng được kế hoạch cụ thể về đào tạo nghề cho lao động gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội đặc thù của từng địa phương, gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới để từ đó lựa chọn, định hướng những ngành nghề phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế của địa phương, trúng với ngành nghề mà người dân thực sự muốn học để phát triển kinh tế, tăng thu nhập và giải quyết việc làm. Vì vậy, chưa thực sự thu hút được nhiều lao động tham gia học nghề.
Bên cạnh đó, do nhận thức còn hạn chế của người dân nông thôn về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc học nghề, họ chưa thực sự có định hướng gắn học nghề với chuyển đổi cơ cấu lao động, cơ cấu ngành nghề. Đối với các ngành nghề phi nông nghiệp, phần lớn các lớp học chưa thu hút được đông lao động tham gia. Nguyên nhân chính, do trên địa bàn huyện các lĩnh vực công nghiệp, thương mại dịch vụ phát triển ở quy mô nhỏ hẹp, không có làng nghề, nghề phụ. Điều đó, dẫn đến khó khăn trong việc tạo việc làm phù hợp cho người lao động. Không ít lao động sau khi kết thúc khoá học nghề không có điều kiện phát huy và sử dụng kiến thức đã học để mở mang, phát triển kinh tế giải quyết việc làm nên hiện nay, đào tạo nghề vẫn tập trung chủ yếu ở lĩnh vực nông nghiệp. Năm 2011 huyện Hải Hà đã mở được 6 lớp dạy nghề cho 210 lao động nông thôn, trong đó: 2 lớp kỹ thuật trồng nấm rơm, 1 lớp kỹ thuật trồng nấm linh chi, 1 lớp điện nông thôn, 1 lớp kỹ thuật chế biến món ăn và 1 lớp kỹ thuật chăn nuôi gia súc, gia cầm.
Theo chương trình, kế hoạch dạy nghề phải gắn với chương trình chuyển đổi cơ cấu của địa phương, gắn với chuyển đổi cơ cấu sản xuất nhưng với Hải Hà việc làm này vẫn còn nhiều hạn chế. Hải Hà đang phấn đấu đến 2015, sẽ chuyển dịch cơ cấu lao động; cụ thể sẽ giảm tỷ trọng lao động nông, lâm, ngư nghiệp xuống 62%; tăng tỷ trọng lao động công nghiệp - xây dựng lên 18%, thương mại, dịch vụ lên 20%. Với cơ cấu này, Hải Hà cũng đã đề ra mục tiêu cụ thể cho công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả; đào tạo theo nhu cầu học nghề của lao động nông thôn và yêu cầu của thị trường lao động; gắn đào tạo nghề với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương...
Thu Nguyên
