Đi khám bệnh chỉ cần mang theo Căn cước công dân. Người già có xe điện đón tận ngõ. Lịch tiêm chủng được nhắc qua nhóm Zalo... Từ những việc làm cụ thể ấy, y tế cơ sở xã Hải Lạng đang từng bước đến gần hơn với người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.
Sáng sớm tại Nhà văn hóa thôn Đồng Rui 2, rất đông người dân đến khám sức khỏe định kỳ. Họ không còn lỉnh kỉnh mang theo những cuốn sổ y bạ giấy mà thứ duy nhất cầm trên tay để làm thủ tục là chiếc thẻ Căn cước công dân.
Trong số những người có mặt từ sớm có bà Phòong Tài Múi, 80 tuổi, người Dao. Bà mắc bệnh tăng huyết áp, hằng tháng vẫn phải lên Trạm Y tế xã nhận thuốc. Nhưng với bà, tuổi cao, đường xa từng là một rào cản lớn. "Nếu con cháu không có thời gian đưa đi thì tôi không đi khám được"- bà Múi kể.
Câu chuyện của bà Múi cũng là cái khó chung của nhiều người dân xã Hải Lạng. Sau sáp nhập (gồm toàn bộ xã Hải Lạng, xã Đồng Rui và một phần xã Hải Hòa), địa phương này trải rộng trên diện tích hơn 131km². Dân số năm 2026 là 9.840 người, trong đó 51% (5.024 người) là đồng bào dân tộc thiểu số. Địa bàn rộng, điều kiện tiếp cận dịch vụ không đồng đều, khiến việc khám sức khỏe định kỳ của người dân không phải lúc nào cũng thuận tiện.
Chính quyền xã đã chủ động bố trí các điểm khám bệnh tại các điểm trạm y tế hoặc nhà văn hóa thôn, rút ngắn quãng đường di chuyển của người dân xuống chỉ còn 2–3 km. Xã và thôn còn bố trí xe điện đưa đón tận nơi; trường hợp không thể đi lại đã có y bác sĩ đến tận nhà thăm khám. Việc thông báo không chỉ qua loa truyền thanh mà linh hoạt qua loa kéo di động đến từng ngõ xóm và mạng xã hội.
Cách nhà văn hoá thôn Đồng Rui 2 không xa, Trạm Y tế xã Hải Lạng cũng có một buổi sáng bận rộn. Chị Tằng Thị Thuý, 20 tuổi, người Dao ở thôn Hà Dong, cẩn thận chỉnh lại quần áo cho con 3 tháng tuổi vừa được tiêm chủng, rồi ngồi vào khu vực theo dõi. Nhờ những tin nhắn nhắc lịch định kỳ qua Zalo cá nhân và nhóm chung của trạm y tế, hai con của chị chưa từng bỏ lỡ mũi tiêm nào. "Dù mất một ngày đi cấy, tôi vẫn sẽ đưa con đi tiêm chủng đúng hẹn" - người mẹ trẻ cho biết.
Thực tế ghi nhận, dù đang mùa vụ, nhưng trong tổng số 122 trẻ có lịch tiêm hôm ấy, có tới 88 trẻ (trong đó có 51 trẻ dân tộc thiểu số) được gia đình thu xếp đưa đến ngay từ buổi sáng. Việc duy trì tiêm chủng đầy đủ, theo dõi sức khỏe định kỳ và chăm sóc trẻ em thường xuyên đang góp phần cải thiện các chỉ số sức khỏe của trẻ nhỏ tại Hải Lạng. Tỷ lệ trẻ được tiêm chủng đầy đủ hiện đạt gần 100%; tỷ lệ thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi giảm từ 4,37% năm 2024 xuống còn 2,24% năm 2026.
Chỉ trong một ngày khám tại thôn Đồng Rui 2, các y bác sĩ đã khám lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng cho 260 người; qua đó phát hiện 50 ca tăng huyết áp, 5 ca đái tháo đường và chuyển tuyến 2 ca thiếu máu nặng. Theo bà Đinh Thị Nguyệt, Giám đốc Trạm Y tế xã Hải Lạng, từ đầu năm đến nay địa phương đã phối hợp với Bệnh viện Đa khoa khu vực Tiên Yên, Bệnh viện Bãi Cháy, cùng một số đơn vị y tế chuyên khoa, tổ chức ba đợt khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Theo kế hoạch, trong tháng 9 này, địa phương tiếp tục khám sức khỏe cho học sinh trong độ tuổi đi học và tổ chức khám bổ sung những trường hợp còn lại.
Hiện tỷ lệ bao phủ BHYT tại xã Hải Lạng đạt 99,1%; riêng đồng bào DTTS đạt 100% và thuộc diện được hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh BHYT theo quy định. Đây là điều kiện quan trọng giúp người dân khi mắc bệnh, nhất là bệnh mạn tính, duy trì quá trình điều trị.
Đến nay, 4.189 hồ sơ sức khỏe của người dân đã được cập nhật lên Hệ thống quản lý y tế cơ sở V20, trong đó 1.528 hồ sơ liên thông cổng Bộ Y tế. Xã Hải Lạng đặt mục tiêu hoàn thành 100% việc cập nhật hồ sơ theo yêu cầu vào cuối năm nay. Dữ liệu này giúp người dân dễ dàng tra cứu kết quả khám bệnh qua ứng dụng VNeID, đồng thời giúp trạm y tế theo dõi quá trình khám và điều trị, giảm sự phụ thuộc vào hồ sơ giấy.
Xác định y tế là trụ cột quan trọng trong Chương trình mục tiêu quốc gia năm 2026, xã Hải Lạng đặt mục tiêu 100% thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tiếp cận đầy đủ cơ chế, chính sách. Các nguồn lực được huy động từ ngân sách, nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án, chính sách có cùng mục tiêu; tín dụng chính sách và các nguồn xã hội hóa. Địa phương coi việc chăm sóc sức khỏe không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà còn gắn trực tiếp với mục tiêu giảm nghèo bền vững.
Đồng chí Đào Thị Mai Thịnh, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lạng, cho biết: “Địa phương xác định chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân là nhiệm vụ thường xuyên. Vì vậy, chúng tôi yêu cầu các thôn, khu dân cư và các đơn vị liên quan cần chủ động rà soát, vận động người dân tham gia khám, sàng lọc định kỳ; theo dõi, quản lý những trường hợp phát hiện mắc bệnh, không để người dân bỏ dở việc điều trị. Trẻ em phải được chăm sóc, tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch. Các chỉ tiêu, tỷ lệ hoàn thành là cơ sở để đánh giá kết quả, nhưng quan trọng nhất là người dân được tiếp cận dịch vụ y tế, được chăm sóc sức khỏe kịp thời và hình thành thói quen chủ động phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe”.
Hệ thống y tế cơ sở ngày càng chủ động trong tiếp cận, theo dõi và chăm sóc sức khỏe cho người dân đang được định hình ở Hải Lạng. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để địa phương thực hiện mục tiêu đến năm 2030 đạt chuẩn xây dựng xã nông thôn mới hiện đại.
