Với lợi thế có đường bờ biển dài, diện tích mặt biển rộng, nhiều bãi triều, eo vịnh kín gió rất thuận lợi cho phát triển các ngành kinh tế biển, nên trong thực hiện chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 Quảng Ninh đã xác định tập trung đầu tư phát triển các ngành kinh tế biển để khai thác tiềm năng, lợi thế này, tạo đà cho bước tiến ra biển, làm giàu từ biển. Dù đã đạt được nhiều kết quả khả quan, các ngành kinh tế biển đang dần tạo lập được bệ đứng vững chắc để vươn ra biển, làm chủ, làm giàu từ biển nhưng do nhiều nguyên nhân nên một số ngành kinh tế chủ đạo vẫn chưa đạt được mục tiêu phấn đấu.
KINH TẾ CẢNG BIỂN - CHƯA ĐẠT TỔNG SẢN LƯỢNG HÀNG HOÁ THÔNG QUA CẢNG
| Kinh tế hàng hải được xác định là ngành mũi nhọn tiến ra biển của cả tỉnh. Tuy nhiên sau 3 năm thực hiện kết quả phát triển ngành kinh tế này không đạt mục tiêu đề ra... |
Nếu như trước năm 2007 do nhận thức về biển còn hạn chế nên việc phát triển kinh tế biển chủ yếu tập trung vào ngành khai thác và đánh bắt thuỷ hải sản theo phương thức truyền thống và phụ thuộc vào thiên nhiên; ngành nông - lâm - ngư nghiệp và các ngành nghề khác phát triển chậm, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Một số ngành đang trong tình trạng phát triển “nóng” gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái như: Công nghiệp khai thác than, phát triển mạnh hạ tầng các khu đô thị lấn biển, nuôi trồng thuỷ hải sản nhỏ lẻ, phân tán, các xưởng sửa chữa tàu thuyền, du lịch - dịch vụ chưa được quy hoạch tập trung. Hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn thấp kém, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển và thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước, nhất là lĩnh vực kinh tế hàng hải. Thì sau khi có Nghị quyết của Tỉnh uỷ về chương trình hành động thực hiện chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 với định hướng xác định cụ thể cho ngành kinh tế biển đó là tập trung hướng vào khai thác các lĩnh vực có thế mạnh làm động lực thúc đẩy các vùng trong tỉnh phát triển, đồng thời tạo ra một khu vực mở cửa, thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước, mở rộng giao lưu phát triển kinh tế - xã hội. Và kinh tế hàng hải được xác định là ngành mũi nhọn tiến ra biển của cả tỉnh. Tuy nhiên, sau 3 năm thực hiện kết quả phát triển ngành kinh tế này không đạt mục tiêu đề ra.
Theo kế hoạch phấn đấu ban đầu, thì đến năm 2010 và các năm tiếp theo tổng sản lượng hàng hoá thông qua cảng đạt từ 40 triệu tấn trở lên; kèm với đó là các nhiệm vụ và giải pháp tập trung phát triển cảng biển và mở rộng các dịch vụ cảng biển; hoàn thành tuyến đường sắt vào cảng và các dịch vụ hậu cần sau cảng… Nhưng hết năm 2010, khối lượng hàng hoá thông qua cảng mới đạt trên 32 triệu tấn/năm, tăng 6,7%; doanh thu vận tải và bốc xếp hàng hoá đạt 1.502 tỷ đồng, tăng 24,44% so với năm 2007. Các dịch vụ sau cảng mới được mở rộng về hệ thống kho bãi, dịch vụ xếp dỡ, vận tải, cung ứng và đại lý hàng hải... Việc đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng chưa được nhiều, điển hình đầu tư xây dựng các bến trong cảng Cái Lân trang bị cẩu mép bến loại Post Panamax có năng suất cao đạt 30 Cont/giờ; tuyến đường sắt vào cảng tiến độ thực hiện chậm. Đến nay mới thực hiện được 51,6% kế hoạch đầu tư xây dựng các cảng bến trong cảng Cái Lân. Do yêu cầu đòi hỏi để phát triển hệ thống cảng biển và mở rộng các dịch vụ sau cảng cần nguồn vốn đầu tư lớn và cần có sự lồng ghép các nguồn lực từ Trung ương, địa phương và đặc biệt là các doanh nghiệp, nhưng đến nay, nguồn lực đầu tư mới chỉ đáp ứng được phần rất nhỏ so với nhu cầu. Việc triển khai phát triển cảng biển và mở rộng các loại hình dịch vụ sau cảng đòi hỏi phải có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ kết nối các yếu tố phát triển liên quan đến kinh tế biển như: Đường giao thông huyết mạch kết nối vùng kinh tế; đường bộ và đường sắt vào các cảng…
CÔNG NGHIỆP ĐÓNG TÀU - VẪN CHƯA MỞ RỘNG VÀ HIÊN ĐẠI HOÁ CÁC NHÀ MÁY
Cùng với cảng biển, ngành công nghiệp đóng tàu được xác định là ngành kinh tế biển chủ đạo để khai thác được tiềm năng của bờ biển dài, vùng biển rộng và giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Vì vậy, đặt mục tiêu đến năm 2010 đầu tư mở rộng Nhà máy Đóng tàu Hạ Long; Công ty CP Công nghiệp tàu thuỷ Sông Chanh; phát triển nhanh các khu công nghiệp đóng tàu tại Đầm Nhà Mạc, huyện Yên Hưng; tại Hải Hà theo lộ trình đã được duyệt. Dù đã đạt được một số kết quả như Công ty Đóng tàu Hạ Long đã áp dụng công nghệ đóng tàu mới để thiết kế và đóng các loại tàu có trọng tải lớn theo đơn đặt hàng của nước ngoài. Nhà máy sửa chữa tàu biển và cụm công nghiệp phụ trợ cho ngành đóng tàu được xây dựng trên diện tích 128ha tại xã Sông Khoai (Yên Hưng) với công suất sửa chữa 20-40 tàu có trọng tải đến 50.000 tấn/năm; tổng mức đầu tư 1.485,6 tỷ đồng thời gian thực hiện dự án từ năm 2008 đến 2012. Nhà máy Chế tạo động cơ Vinashin - Man - Phà Rừng được xây dựng trên diện tích 57ha (xã Sông Khoai, Yên Hưng), sản xuất lắp đặt động cơ diesen cho các tàu hàng trọng tải đến 157.000 tấn với công suất 40 động cơ/năm, tổng mức đầu tư 1.491 tỷ đồng, thời gian thực hiện dự án trong 2 năm (2008 và 2009). Và gần đây nhất là việc khởi công 3 nhà máy đóng tàu và chế tạo động cơ quy mô lớn có tổng vốn đầu tư gần 4.500 tỷ đồng của Công ty Đóng tàu phà Rừng (VINASHIN) tại địa bàn huyện Yên Hưng... Tuy nhiên, trong những năm vừa qua, do Tập đoàn VINASHIN gặp phải những khó khăn về kinh phí nên một loạt dự án triển khai chậm và kéo dài khả năng hoàn thành đưa vào sử dụng. Còn một số dự án đóng tàu tại Hải Hà và Đầm Nhà Mạc, một phần đang được chuyển giao cho Vinaline và một phần bị dừng lại do không có khả năng thực hiện. Chính vì vậy mục tiêu mở rộng và hiện đại hoá ngành công nghiệp đóng tàu chưa hoàn thành theo kế hoạch đề ra.
Theo lộ trình thực hiện các mục tiêu chiến lược biển Việt Nam, tỉnh đã chỉ đạo các cấp, các ngành rà soát và quy hoạch lại hệ thống cảng biển địa phương và các bến thuỷ nội địa mang tầm cỡ quốc tế và khu vực, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiệu quả nhất và đảm bảo môi trường trong tương lai. Tiếp tục đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành các dự án đang triển khai và đầu tư nâng cấp một số cảng khách du lịch và các cảng bốc xếp hàng hoá thông thương với Trung Quốc như: Cảng Núi Đỏ, Mũi Chùa, Dân Tiến... Tập trung nghiên cứu đầu tư tổ hợp cảng biển lớn tại khu vực Đầm Nhà Mạc (huyện Yên Hưng); xây dựng cảng Hải Hà thành cảng trung chuyển hàng hoá lớn trong nước và quốc tế, chuyển mục đích sử dụng một số cảng có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao. Đang tích cực chủ động phối hợp với các Tập đoàn đóng tàu lớn để tháo gỡ khó khăn cho các dự án đóng tàu trên địa bàn. Hy vọng với các giải pháp này sẽ thúc đẩy cho các ngành kinh tế chủ đạo khai thác lợi thế từ biển có bước phát triển mới, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.
Ngọc Lan
