Quản lý rủi ro (QLRR) là một phương pháp quản lý Hải quan hiện đại, là lĩnh vực mới và khó. Trong đó, kỹ thuật quản lý rủi ro được đánh giá như là một phương tiện hữu hiệu để đảm bảo cùng lúc thực hiện kiểm soát hải quan và thuận lợi hoá thương mại. Để làm tốt công tác này, một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Hải quan Quảng Ninh đặt ra trong năm 2012 là xây dựng cơ chế giám sát việc thực hiện phân luồng, chuyển luồng, việc chuyển luồng phải đúng đối tượng, không để xảy ra tình trạng chuyển luồng tuỳ tiện, kiểm tra mang tính hình thức hoặc thông đồng, bỏ qua vi phạm.
Ngay từ đầu năm Cục Hải quan tỉnh đã xây dựng Quy chế quản lý rủi ro đối với hàng hoá xuất nhập khẩu và Kế hoạch thu thập thông tin phục vụ công tác quản lý rủi ro năm 2012. Hiện nay, toàn Cục đã thực hiện việc cập nhật dữ liệu về hồ sơ doanh nghiệp, hồ sơ quản lý rủi ro vào hệ thống. Hoàn thành việc xây dựng hồ sơ quản lý trên 700 doanh nghiệp và hồ sơ quản lý rủi ro với 182 doanh nghiệp và 165 mã hàng. Việc tập trung thu thập thông tin để đánh giá, phân tích nhằm ưu tiên làm thủ tục hải quan và thông quan cho các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp Luật Hải quan đồng thời kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ các doanh nghiệp có dấu hiệu và khả năng vi phạm và gian lận thương mại trong những năm gần đây đã được ngành Hải quan đặc biệt chú trọng.
| - Chỉ tiêu cụ thể về áp dụng quản lý rủi ro đến năm 2015: tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hoá tối đa 10%; tỷ lệ kiểm tra hồ sơ tối đa 15%; tỷ lệ miễn kiểm tra đạt 75%; có 5-7% lô hàng được xác định kiểm tra thực tế trên cơ sở phân tích đánh giá rủi ro. - Các doanh nghiệp làm thủ tục Hải quan qua địa bàn đều được thu thập thông tin, đánh giá và phân tích đạt tỷ lệ 70%, trong đó doanh nghiệp tham gia thủ tục hải quan điện tử đạt tỷ lệ 100%. |
Chỉ tính riêng năm 2011, công tác thu thập thông tin và QLRR đã đạt được một số kết quả quan trọng. Việc chuyển luồng tờ khai hàng hoá xuất nhập khẩu tại các chi cục như Chi cục Hải quan cửa khẩu Móng Cái, Chi cục Hải quan Vạn Gia đã thực hiện tốt, đạt hiệu quả (toàn Cục chuyển luồng kiểm tra thực tế 65 tờ khai, trong đó phát hiện 13 vụ vi phạm do không khai báo, trốn giấy phép, nhập khẩu thừa, sai xuất xứ, sai chủng loại, cố ý khai báo sai về tên hàng, mã số hàng hoá nhập khẩu để trốn thuế). Các đơn vị đã có quan tâm đúng mức đến công tác chuyển luồng; các căn cứ, lý do chuyển luồng thực hiện theo đúng quy định. Tỉ lệ kiểm tra hàng hoá giảm xuống dưới 14%. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Vũ Văn Sĩ, Trưởng Phòng QLRR, Cục Hải quan tỉnh cho biết: Hiện nay do là giai đoạn giao thoa giữa việc thực hiện thủ tục hải quan truyền thống và hải quan điện tử nên việc triển khai công tác này cũng gặp nhiều khó khăn. Giao diện lệnh phân luồng giữa điện tử và truyền thống chưa thống nhất, chức năng thống kê phân luồng với các tờ khai được khai báo trên hệ thống hải quan điện tử chưa chính xác: mục báo cáo tổng hợp phân luồng có tổng số tờ khai chuyển luồng, nhưng mục báo cáo chi tiết phân luồng không thể hiện tờ khai chuyển luồng. Việc cập nhật đánh giá kết quả kiểm tra đối với các tờ khai điện tử trên hệ thống hải quan điện tử không thực hiện được vì phần mềm hải quan điện tử chưa có mục đánh giá kết quả phân luồng. Chưa có mục kết xuất dữ liệu báo cáo thống kê tờ khai đã phân luồng (trong đó cho phép kết xuất được tất cả những tờ khai đã được chuyển luồng).
Do vậy, để đánh giá chính xác sự tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp làm thủ tục hải quan điện tử, đề nghị Tổng Cục Hải quan nghiên cứu, cho phép đơn vị rủi ro cấp Cục Hải quan tỉnh có thể tiếp cận trực tuyến với các tờ khai điện tử và thực hiện thẩm định, đánh giá các tiêu chí phân tích đã thiết lập. Việc phối hợp với các cơ quan như: Thuế, Quản lý thị trường, Công an, Bộ đội biên phòng cần được tăng cường hơn, thiết lập được một mạng lưới thu thập xử lý thông tin bằng nguồn công khai và bí mật nhằm tạo ra các sản phẩm thông tin hữu ích. Tập trung triển khai hoạt động dự báo, phân tích những lĩnh vực rủi ro và theo các chuyên đề trọng điểm về buôn lậu, gian lận thương mại và các vi phạm khác để vạch ra kế hoạch, chương trình cần thu thập thông tin và đánh giá rủi ro. Trên cơ sở đó, xây dựng cơ chế giám sát việc thực hiện phân luồng, chuyển luồng, việc chuyển luồng phải đúng đối tượng, không để xảy ra tình trạng chuyển luồng tuỳ tiện, kiểm tra mang tính hình thức hoặc thông đồng, bỏ qua vi phạm. Thực hiện thẩm định, đánh giá các tiêu chí phân tích đã thiết lập để điều tiết việc kiểm tra hải quan một cách phù hợp đảm bảo các chỉ tiêu đề ra.
Lê Hải
