“Mô hình hệ thống tự động hoá vận tải mỏ bằng tàu điện” là tên thiết bị dạy nghề tự làm của Trường Cao đẳng Nghề mỏ Hồng Cẩm, một trong 2 mô hình được tỉnh chọn tham dự Hội thi thiết bị dạy nghề tự làm toàn quốc lần thứ IV tại tỉnh Khánh Hoà tổ chức trong tháng 10 này.
Giới thiệu về mô hình này, đồng chí Vũ Văn Thịnh, Phân hiệu Trưởng Phân hiệu Quang Hanh (Trường Cao đẳng Nghề mỏ Hồng Cẩm) cho biết: Thời gian trước, Trường ít những mô hình giảng dạy mô phỏng những thiết bị vận tải hoạt động trong mỏ hầm lò, các đường lò thông gió chính, thông gió cục bộ, thiết bị tự động hoá..., nên giáo viên khó giới thiệu được tổng quan hệ thống thiết bị hoạt động trong mỏ hầm lò. Như vậy, sinh viên cũng rất khó hình dung được điều kiện làm việc cũng như vị trí các thiết bị được lắp đặt và bố trí trong mỏ hầm lò như thế nào. Xuất phát từ thực tiễn tình hình sản xuất khai thác, vận chuyển than hầm lò của Việt Nam, sau một thời gian dài nghiên cứu, nhóm tác giả xây dựng mô hình này của Trường đã có ý tưởng thiết kế, chế tạo một mô hình mô phỏng với đầy đủ các điều kiện làm việc trong mỏ hầm lò và các thiết bị trong mỏ hầm lò, nhằm giúp cho quá trình dạy và học đạt kết quả tốt hơn.
Toàn bộ mô hình được lắp đặt trên một khung thép có kích thước 2x1,8x0,7m có 4 bánh xe di chuyển dễ dàng. Trên mô hình có lắp các thiết bị, hệ thống như: Cổng lò, đường lò vận tải, nhà đề bô, quang lật, tời ma lơ, bơm thoát nước mỏ, thông gió cục bộ, bẻ ghi tự động, tàu điện ắc quy, bàn điều khiển mô hình, khu vực lò chợ khai thác than chính, hệ thống chiếu sáng. Mô hình được áp dụng vào lĩnh vực giảng dạy nghề cơ điện mỏ hầm lò, trình độ sơ cấp nghề, trung cấp nghề, đại học. Cùng với đó, mô hình còn dùng để dạy các lớp bồi dưỡng thợ bậc cao và có thể áp dụng để giảng dạy các kiến thức lý thuyết cho các môn học như: Thiết bị điện, kỹ thuật mỏ, thiết vị vận tải, thiết bị bơm, cung cấp điện…
Đồng chí Vũ Văn Thịnh cho biết thêm: Sau nhiều hội nghị, hội thảo đánh giá, thẩm định tính khoa học khả thi của mô hình, mới đây Trường đã cho ứng dụng mô hình này vào giảng dạy thực tế. Mô hình vừa giúp giáo viên tiết kiệm được thời gian đi lại, vừa quản lý được lớp học tốt hơn; sinh viên có tư duy tổng quan hệ thống trang thiết bị cũng như điều kiện làm việc trong mỏ hầm lò, từ đó tiếp thu kiến thức tốt hơn và khi ra trường, sẽ không bị bỡ ngỡ trước điều kiện làm việc thực tế ở các mỏ.
Quá trình tìm hiểu mô hình, chúng tôi còn biết thêm những sáng tạo mà nhóm tác giả đã xây dựng, thuyết trình. Từ lâu nay, tất cả các công ty khai thác than hiện đại nhất của Việt Nam như: Mông Dương, Dương Huy, Thống Nhất, Khe Chàm, Vàng Danh, Hà Lầm... đều chưa áp dụng công nghệ tự động hoá bẻ ghi cho tàu điện và hệ thống tự động đổ tải. Trước đây, khi lái tàu sẽ có 2 thợ (một chính, một phụ). Khi tới ngã 3, thợ chính cho tàu dừng lại và thợ phụ chạy đến ngã 3 để bẻ ghi bằng tay. Còn theo mô hình mới: Khi tàu đi đến ngã 3, muốn tàu đi thẳng hay rẽ thì lái tàu chính chỉ quan sát vào đèn tín hiệu ở ngã 3, sau đó ấn nút phát sóng cao tần. Thiết bị thu sóng tại ngã 3 sẽ nhận tín hiệu để bẻ ghi cho tàu đi thẳng hoặc rẽ nhánh. Bên cạnh tính sáng tạo của hệ thống bẻ ghi tự động của tàu điện, mô hình còn có thêm tính mới là toàn bộ các thiết bị trong mô hình đều xây dựng giống với thực tế. Ví dụ như các hệ thống: Vì chống giữ lò, bóng điện phòng nổ chiếu sáng mỏ hầm lò, lò chợ khai thác than chính của mỏ, quang lật đổ tải, thiết bị đóng cắt và bảo vệ phòng nổ...
Với những ưu điểm của mô hình đưa ra, nếu được đánh giá, thẩm định và đưa vào giảng dạy rộng rãi trong các trường đào tạo nghề thuộc Vinacomin, chắc chắn nhiều đơn vị khai thác hầm lò sẽ đầu tư thiết bị trong khai thác, vận chuyển than đồng bộ với mô hình này. Và như vậy, hiệu quả trong công tác vận tải than trong hầm lò sẽ được nâng cao, góp phần tiết giảm chi phí sản xuất, nhân lực trong vận tải hầm lò.
Nguyễn Huế
