Năm 2012, hoạt động kiểm tra sau thông quan (hậu kiểm) vẫn được Cục Hải quan Quảng Ninh xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Trong nửa đầu năm, hoạt động này đã không chỉ giúp cơ quan hải quan phát hiện ra những vụ việc gian lận thương mại mà còn truy thu được số thuế lớn cho ngân sách Nhà nước.
Trong những năm gần đây, việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm được đánh giá là chuyển biến quan trọng tiến tới phương thức quản lý hải quan hiện đại. Điều này vừa tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp vừa đảm bảo quản lý an toàn cho hoạt động xuất nhập khẩu. Chính vì vậy, ngay từ đầu năm Chi Cục kiểm tra sau thông quan đã lập kế hoạch kiểm tra sau thông quan năm 2012 tổng số 140 doanh nghiệp, tăng 20% so với năm 2011. Trong đó, kiểm tra tại trụ sở hải quan 125 doanh nghiệp, kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp 15 doanh nghiệp. Theo đó, 6 tháng đầu năm Hải quan Quảng Ninh đã tiến hành kiểm tra sau thông quan đối với 110 doanh nghiệp (đạt 78% kế hoạch năm, bằng 183% so với cùng kỳ năm 2011). Qua công tác hậu kiểm đã ban hành 19 quyết định hành chính truy thu thuế xuất nhập khẩu với tổng số thu trên 37,5 tỷ đồng. Đến thời điểm này, ngành Hải quan đã thực hiện truy thu được 32,6 tỷ đồng. Hiện nay, các hành vi vi phạm của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn tỉnh chủ yếu tập trung vào vấn đề gian lận thương mại và chính sách mặt hàng để trốn thuế. Ví dụ như khai sai về trị giá, mã số hàng hóa, thuế suất hoặc các hành vi lợi dụng những ưu đãi của Nhà nước về chính sách mặt hàng, chính sách ưu đãi trong các lĩnh vực gia công, sản xuất hàng xuất khẩu...
Bên cạnh hoạt động kiểm tra sau thông quan thì hoạt động phúc tập hồ sơ xuất nhập khẩu cũng được ngành Hải quan đặc biệt chú trọng. Theo thống kê, Hải quan tỉnh có tới gần 15.000 bộ hồ sơ cần phúc tập. 6 tháng đầu năm nay, Chi Cục Kiểm tra sau thông quan đã thực hiện phúc tập gần 11.000 bộ hồ sơ, phát hiện và xử lý 38 hồ sơ vi phạm, truy thu 95 triệu đồng nộp ngân sách Nhà nước. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, ông Ngô Tùng Dương, Chi Cục trưởng Chi cục Kiểm tra sau thông quan cho biết: Số lượng vụ việc kiểm tra sau thông quan tăng, số thuế ấn định truy thu cũng tăng vọt, có nghĩa là những hành vi gian lận, vi phạm của các doanh nghiệp được phát hiện nhiều hơn. Điều này đã tạo được bước chuyển mạnh mẽ trong hoạt động giám sát, kiểm tra hải quan đồng thời vẫn tạo được thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu nghiêm túc thực hiện các quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, hoạt động hậu kiểm còn giúp chính ngành Hải quan kịp thời chấn chính những thiếu sót trong quá trình thực hiện quy trình thủ tục hải quan tại khâu thông quan. Nhất là việc kiểm tra các chứng từ thanh toán trong việc thanh khoản hồ sơ loại hình gia công và nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu. Mặc dù hoạt động hậu kiểm đã được đẩy mạnh và đem lại hiệu quả tích cực nhưng công tác này cũng đang gặp phải một số vướng mắc. Đơn cử như việc thực hiện Thông tư 194/2010/ TT-BTC, khi kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp thì cơ quan hải quan mới ban hành quyết định kiểm tra và khi kiểm tra sau thông quan tại trụ sở cơ quan hải quan thì không ban hành quyết định. Nhưng khi Hải quan Quảng Ninh thực hiện cập nhật thông tin kết quả kiểm tra doanh nghiệp vào hệ thống quản lý rủi ro trong toàn quốc (Riskman II) thì có nhiều hồ sơ đã không cập nhật được... Do vậy, các đơn vị hải quan địa phương như chúng tôi đều mong muốn cập nhật được đầy đủ các thông tin của các doanh nghiệp với các kết quả kiểm tra sau thông quan để công tác kiểm tra, giám sát hải quan phát huy hiệu quả tối đa.
Lê Hải
