Theo kế hoạch năm 2012, toàn tỉnh phấn đấu hình thành được 6 vùng sản xuất nông sản tập trung, quy mô lớn gắn với thương hiệu sản phẩm. Cùng với đó sẽ thực hiện chuyển đổi cơ cấu giống, mùa vụ, thực hiện đầu tư thâm canh áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật nhằm tăng nhanh năng suất, giá trị sản xuất trên 1 đơn vị canh tác.
Do đặc thù về điều kiện tự nhiên của tỉnh miền núi, ven biển diện tích đất sản xuất nông nghiệp manh mún nên trong những năm qua dù đã rất tích cực đầu tư cho phát triển sản xuất nhưng trên địa bàn tỉnh vẫn chưa có được nhiều diện tích sản xuất chuyên canh, quy mô lớn.
Chuyện vùng sản xuất lúa chất lượng cao
Năm 2012, riêng huyện Đông Triều đăng ký đưa 750ha vào sản xuất lúa chất lượng cao với các giống chủ lực là QR1, QR2, Hương Thơm, Bắc Thơm, IR45, BC15, nếp cái hoa vàng. Đặc biệt tại 2 xã Nguyễn Huệ, Bình Dương đã quy hoạch đưa 160ha vào sản xuất lúa chất lượng cao ngay từ vụ Xuân này theo mô hình hỗ trợ của Trung tâm khuyến nông, khuyến ngư tỉnh. Với mong muốn đây thực sự là mô hình sản xuất mang tính chuyên canh cao gắn với thương hiệu sản phẩm, ngay từ bước đầu triển khai thực hiện Trung tâm khuyến nông đã cử 2 kỹ sư trồng trọt xuống “ăn vùng nằm bờ” cùng với bà con nông dân 2 xã này để vừa hướng dẫn kỹ thuật, vừa cùng làm với bà con đúc rút kinh nghiệm, nhân rộng kết quả ra các địa bàn khác. Bà con nông dân các xã được tham gia thực hiện mô hình này cũng rất phấn khởi, hồ hởi đón nhận, làm theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật từ khâu làm đất, ngâm ủ thóc giống, gieo cấy, chăm bón... Mong ước trở thành vùng sản xuất lúa chất lượng cao gắn với thương hiệu sản phẩm đầu tiên của tỉnh đang được nuôi dưỡng trong cách nghĩ, cách làm của bà con nông dân 2 xã này.
Đồng chí Nguyễn Thị Lý, Phó Giám đốc Trung tâm khuyến nông, khuyến ngư cho biết: Khi xây dựng mô hình sản xuất lúa chất lượng cao ở Nguyễn Huệ, Bình Dương chúng tôi đặt rất nhiều hy vọng vào vùng chuyên canh lúa mang tính hàng hoá ở đây. Vì vậy Trung tâm dự kiến sẽ đầu tư cho mô hình này một cách đồng bộ từ máy cày, gặt đập liên hợp, máy sấy, đóng gói bao bì sản phẩm, hỗ trợ cho bà con nông dân phân bón, thuốc trừ sâu sinh học... Nhưng quả thật “lực bất tòng tâm” dù rất muốn làm như vậy nhưng kinh phí không có nên mới chỉ dừng lại ở việc là đầu tư được cho vùng sản xuất này máy cày, gặt đập khoảng 300 triệu đồng, còn phân bón, thuốc trừ sâu sinh học mới chỉ hỗ trợ được cho khoảng 80ha cấy giống lúa QR1. Dù chưa dám khẳng định là vùng sản xuất lúa chất lượng cao ở Nguyễn Huệ, Bình Dương đã thành công nhưng qua thăm đồng có thể khẳng định bước đầu mô hình đang tiến triển rất khả quan. Khả quan từ hiện thực sinh trưởng phát triển của cây lúa, từ tâm thế sẵn sàng của bà con nông dân, từ sự vào cuộc rất đồng bộ tích cực của chính quyền địa phương. Chúng ta tin tưởng ở vùng sản xuất lúa chất lượng cao ở Đông Triều nhưng băn khoăn về việc gắn vùng sản xuất hàng hoá với thương hiệu sản phẩm để địa bàn sản xuất này thực sự phát triển mùa tiếp mùa, vụ tiếp vụ cho bà con nông dân có thể làm giàu từ những cánh đồng lúa.
Để có được vùng sản xuất nông sản tập trung
Việc hình thành các vùng sản xuất nông sản tập trung gắn với thương hiệu sản phẩm đã được tính toán đến từ nhiều năm trước đây nhưng trên thực tế tình hình sản xuất vẫn đang thực hiện theo quy mô hộ gia đình nên thời vụ canh tác, cơ cấu cây trồng không thống nhất, cơ sở hạ tầng vùng sản xuất chậm được đầu tư, ý thức của người nông dân chậm được đổi mới, nâng cao thích ứng với sự thay đổi của thời cuộc. Chính vì vậy khi triển khai nhóm tiêu chí về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng hàng hoá tất cả các địa phương đều nhận thấy phải thay đổi cách làm, phải đổi mới ngay từ suy nghĩ của người dân, của người lãnh đạo mới mong có được những cánh đồng thu nhập hàng trăm triệu đồng. Giải pháp đang được tập trung triển khai thực hiện đó là, chuyển đổi thay thế giống lúa khang dân đã kịch trần về năng suất, chất lượng sang các giống lúa mới như QR1, QR2 và các loại giống mới có năng suất, chất lượng hơn; xây dựng các vùng sản xuất lúa, hoa chất lượng cao, rau an toàn ở những khu vực có lợi thế; những diện tích cây trồng cũ không hiệu quả như vải thì phải chuyển đổi sang trồng các loại cây khác như ổi Đài Loan, thanh long ruột đỏ, na, cam theo vùng sản xuất tập trung đã được quy hoạch gắn với thương hiệu sản phẩm.
Tuy nhiên nếu chỉ bằng ý chí của cơ quan quản lý, cấp chính quyền thì việc có được các vùng sản xuất nông sản tập trung còn rất lâu, rất xa, vì vậy cùng với sự vào cuộc, hỗ trợ từ cú huých của Nhà nước, từ định hướng bằng các luận cứ khoa học của cơ quan chuyên môn cần có sự vận động, tuyên truyền thay đổi nhận thức của người nông dân, chuyển từ bản chất thích làm riêng lẻ sang làm tập thể. Để có được sự quy tụ về đất đai không phải là cách thực hiện “dồn điền đổi thửa” rất chậm chạp như trước đây, gây nhiều sự thắc mắc của người nông dân mà là dồn điền nhưng không đổi thửa cùng phá bờ bao, đóng cọc bê tông chăng dây làm bờ vừa thuận tiện cho cơ giới hoá vừa đồng nhất mặt bằng trên một xứ đồng. Mọi cơ chế hỗ trợ của Nhà nước phải thật rõ ràng, công khai, minh bạch, vùng sản xuất nông sản tập trung gắn với thương hiệu sản phẩm phải có được sự bảo lãnh bằng uy tín của Nhà nước, bằng các mô hình thành công cụ thể để dân thấy, dân làm theo.
Ngọc Lan
