Những năm qua, trên địa bàn tỉnh nói chung và TP Móng Cái nói riêng đã có nhiều trường hợp phụ nữ, trẻ em bị bán ra nước ngoài trở về, trong đó một số được giải cứu, một số tự tìm cách trở về qua các cửa khẩu. Mặc dù các nạn nhân đã được giúp đỡ, cảm thông, nhưng thực tế con đường hoà nhập cộng đồng của họ còn rất gian nan. Từ thực tế đó, với mục đích trợ giúp ban đầu cho các đối tượng khi trở về, Văn phòng công tác xã hội TP Móng Cái (trước đây gọi là văn phòng hỗ trợ các vấn đề xã hội) đã có nhiều hoạt động tích cực tham vấn và giúp đỡ hàng trăm trường hợp phụ nữ và trẻ em bị buôn bán qua biên giới, giúp họ có thêm kiến thức và tự tin khi trở về hoà nhập với cộng đồng và gia đình. Đồng thời cũng góp phần ngăn chặn nhiều trường hợp có nguy cơ cao rơi vào tình trạng nói trên.
Theo các cán bộ làm công tác xã hội tại TP Móng Cái, thực tế sau khi may mắn thoát khỏi những cạm bẫy nơi xứ người, hầu hết các nạn nhân trở về địa phương đều được cộng đồng đối xử bình đẳng, sức khoẻ bình thường, nhưng việc tái hoà nhập với cộng đồng vẫn gặp rất nhiều khó khăn. Điều này xuất phát từ chính tâm lý mặc cảm, tự ti của đối tượng. Do vậy, làm thế nào để giúp cho họ xoá đi những mặc cảm ngay từ khi mới được giải thoát là điều rất quan trọng. Nắm bắt được điều đó, các cán bộ Văn phòng đã phối hợp với một số đơn vị liên quan như Công an, Bộ đội biên phòng, Hội LHPN thành phố... tiến hành nhiều hoạt động tích cực như tiếp nhận, hỗ trợ và tư vấn cho các đối tượng ngay sau khi họ trở về, tạo điều kiện cho họ bước đầu có sự lựa chọn giải pháp và hướng đi đúng đắn trong việc giải quyết những khó khăn mà họ đang phải trải qua; giảm bớt mặc cảm, ổn định tâm lý để hoà nhập cuộc sống cộng đồng và phòng ngừa họ không bị buôn bán trở lại; chủ động tiếp cận, nắm bắt những tâm tư, suy nghĩ, tình cảm và nhu cầu công việc để có hướng giúp đỡ lâu dài và bền vững. Đối với trẻ em bị buôn bán thì tìm cách giúp các em sớm được trở về gia đình hoặc tìm một tổ ấm an toàn cho các em...
Từ khi triển khai hoạt động, nhiều nạn nhân đã được Văn phòng giới thiệu đến các chuyên gia tâm lý tư vấn, giúp tháo gỡ những rào cản về tâm lý để chị em tự tin, vươn lên trong cuộc sống. Nhiều người đã trở thành những tuyên truyền viên nhiệt tình của Văn phòng. Các chị đem chính những câu chuyện của mình, những khó khăn thực tế, những cảm xúc đã trải qua để tiếp cận với những chị em nạn nhân khác, chia sẻ, cảm thông, nâng đỡ để vượt qua những thời điểm khó khăn. Với cách làm như vậy, Văn phòng công tác xã hội của thành phố đã thu hút được nhiều đối tượng có nhu cầu đến xin tư vấn, nhờ đó đã thu thập được nhiều thông tin cần thiết giúp cho các ngành chức năng nhanh chóng phát hiện, điều tra các vụ việc vi phạm đối với phụ nữ và trẻ em trên địa bàn thành phố và các đối tượng từ địa bàn khác tới, giúp cho việc phòng ngừa được hiệu quả hơn.
Có thể khẳng định, hoạt động tham vấn và bảo vệ cho phụ nữ, trẻ em bị buôn bán do Văn phòng công tác xã hội thành phố thực hiện đã phát huy được hiệu quả và phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương vùng biên như Móng Cái. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau nên hoạt động này hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Bởi lẽ trước đây, hoạt động nhận được sự trợ giúp từ một dự án của nước ngoài (Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc UNICEF) nhưng hiện nay, thời hạn thực hiện dự án đã kết thúc nên Văn phòng cũng không có nguồn kinh phí để thực hiện. Hơn nữa, lực lượng cán bộ của Văn phòng còn mỏng và hầu hết đều làm kiêm nhiệm nên thời gian và kinh nghiệm thực hiện hoạt động này còn hạn chế. Ngoài ra, do nhiều đối tượng nạn nhân ở tỉnh ngoài nên việc tiếp cận với họ cũng bị trở ngại, có khi không liên lạc được vì họ không có nhà ở, không tìm được địa chỉ hoặc bản thân họ từ chối được tham vấn vì nạn nhân bị buôn bán thường có tâm lý e ngại, không muốn người khác biết chuyện mình bị buôn bán; nhiều nạn nhân lại ở xa nên hoạt động này cũng tốn kém về thời gian, công sức và kinh phí đi lại...
Đây là một mô hình thiết thực và có ý nghĩa xã hội lớn, đặc biệt là đối với tỉnh biên giới như Quảng Ninh. Chính vì vậy rất cần sự quan tâm tạo điều kiện từ nhiều phía để mô hình này tiếp tục hoạt động hiệu quả và ngày càng được nhân rộng.
Minh Thu
