Từ một huyện đảo nghèo, hệ thống điện - đường - trường - trạm gần như không có, Cô Tô đã vươn mình trở thành huyện đảo du lịch nổi tiếng. Một trong những bứt phá lớn nhất mà Cô Tô có được cho đến nay không thể không nhắc đến sự kiện lịch sử chính thức hoà lưới điện quốc gia, đánh dấu 1 bước phát triển mới cho huyện đảo nhỏ bé này.
Theo quy hoạch phát triển điện lực của tỉnh, Cô Tô sẽ được đầu tư nguồn điện tại chỗ. Cho đến trước ngày 16-10-2013 (thời điểm Cô Tô chính thức hoà lưới điện quốc gia), huyện hoàn toàn sử dụng các máy phát điện tầm trung để cung cấp cho người dân. Để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cho hơn 6.000 dân trên đảo, mỗi năm huyện đảo Cô Tô phải chi khoảng trên 30 tỷ đồng tiền sử dụng điện. Trong đó, có khoảng 11 tỷ đồng được ngân sách nhà nước trợ giá, số còn lại trên 20 tỷ đồng là do người dân tự trả. Một số tiền quá lớn, nhất là đối với người dân huyện nghèo như Cô Tô. Khó khăn về điện cũng đã kìm hãm phần nào tốc độ phát triển một số ngành kinh tế mũi nhọn của Cô Tô như: Du lịch, khai thác, chế biến thuỷ sản.
Để đáp ứng nhu cầu công suất điện phục vụ phát triển KT-XH, đảm bảo vững chắc quốc phòng, an ninh, tỉnh Quảng Ninh và Tổng Công ty Điện lực miền Bắc đã quyết định đầu tư đưa nguồn lưới điện quốc gia ra huyện đảo. Dự án chính thức khởi công ngày 4-11-2012, tổng mức đầu tư trên 1.106 tỷ đồng. Quy mô đầu tư xây dựng dự án gồm 23,226km đường dây 110kV (2 mạch); 25,064km cáp ngầm xuyên biển tiêu chuẩn 22kV và 43,333km đường dây trên không 22kV; 8 trạm cắt 22kV; 18 trạm biến áp/tổng dung lượng 3.730kVA và 39,54km đường dây hạ áp; 1.797 công-tơ đo đếm. Đây là một trong những dự án có nhiều “cái nhất” như: Được Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng chỉ định thầu và có nguồn huy động xã hội hoá lớn nhất từ trước tới nay (212 tỷ đồng); dự án điện đầu tiên trong cả nước áp dụng công nghệ chôn ngầm cáp 22kV dưới đáy biển và rải dây điện 110kV trên không bằng khinh khí cầu. Năm 2013 nguồn điện lưới đã thắp sáng huyện đảo Cô Tô, nơi đầu tiên và duy nhất của cả nước được Bác Hồ cho dựng tượng khi Người còn sống. Sau 11 tháng thi công, đến tháng 10-2013, dự án đã hoàn thành, người dân Cô Tô đã chính thức được sử dụng điện lưới quốc gia.
Có điện lưới quốc gia, diện mạo của huyện đảo Cô Tô dường như đang đổi thay từng ngày, đời sống của người dân đã được cải thiện đáng kể. Người dân Cô Tô mạnh dạn sử dụng tiền để đầu tư phát triển kinh tế. Ông Ngô Văn Tuất, một người dân ở khu 3, thị trấn Cô Tô cho biết: Điện ở Cô Tô trước đây rất đắt, trung bình một tháng dùng tiết kiệm hết mức vẫn phải trả trên 200.000 đồng. Nhưng từ khi có điện lưới quốc gia, dân đảo chúng tôi chỉ phải bỏ ra số tiền chưa đến 2.000 đồng/kWh, tính ra nếu với tần suất sử dụng thiết bị điện như bây giờ, có khi cả tháng gia đình tôi hết chưa đến 100.000 đồng. Giá điện rẻ, tôi mua thêm tủ bảo ôn để giữ hải sản tươi sống lâu hơn, như thế bán sẽ có giá hơn.
Không dừng lại ở đó, điện lưới quốc gia còn mang đến cho Cô Tô cơ hội lớn để phát triển ngành Du lịch - lĩnh vực phát triển được xác định là mũi nhọn kinh tế của huyện. Đồng chí Nguyễn Đức Thành, Bí thư Huyện uỷ - Chủ tịch UBND huyện Cô Tô thống kê cho chúng tôi biết: Sơ bộ trong 30 năm qua, Cô Tô xây dựng mới khoảng 1.300 nóc nhà, tổng trị giá khoảng 90 tỷ đồng. Thế nhưng chỉ 6 tháng sau khi có điện lưới quốc gia, người dân đã xây dựng hơn 500 phòng để ở và đón khách du lịch, tổng trị giá khoảng 100 tỷ đồng. Hiện nay, nhiều hộ gia đình vẫn đang tiếp tục mở rộng quy mô xây dựng các công trình lưu trú để phục vụ khách du lịch. Giá điện rẻ, nhiều chi phí du lịch cũng sẽ được điều chỉnh phù hợp hơn; du khách cũng sẽ được hưởng nhiều tiện nghi hơn. Mùa du lịch năm 2014, huyện đảo cũng đã đầu tư thêm tàu cao tốc, xe điện... để phục vụ khách du lịch. Nhờ có điện lưới quốc gia mà tiến trình phát triển KT-XH của Cô Tô đã có một bước “nhảy vọt” ngoạn mục.
Bây giờ, đi đến đâu trên khắp huyện đảo Cô Tô, dễ nhận thấy nhất là những cây cột điện kiên cố đã thay thế hoàn toàn cho những cọc tre tạm bợ trước kia. Bức tranh hiện đại hoá vùng nông thôn hải đảo cũng đã rõ nét hơn bao giờ hết với hệ thống điện - đường - trường - trạm nay đã gần như hoàn thiện. Tin tưởng rằng, trong tương lai không xa, Cô Tô sẽ còn nhiều bước phát triển hơn nữa.
Vân Du
