Năm 2016, nguồn vốn xây dựng nông thôn mới (NTM) của huyện Hoành Bồ được giao là 16,232 tỷ đồng. UBND huyện đã phân bổ cho 3 xã đặc biệt khó khăn, xã đạt chuẩn NTM, xã có tỷ lệ cứng hoá đường giao thông, kênh mương nội đồng dưới 60% là trên 10,6 tỷ đồng; số vốn còn lại huyện phân bổ cho việc hỗ trợ phát triển sản xuất tập trung, sản phẩm OCOP. Tính đến ngày 6-2-2017, tổng khối lượng giải ngân các nguồn vốn xây dựng NTM trên địa bàn huyện đạt 10,06 tỷ đồng (đạt 61,6% kế hoạch). Trong đó, chủ yếu là vốn hỗ trợ xây dựng hạ tầng với 9,41 tỷ đồng (đạt gần 98% kế hoạch), còn việc giải ngân vốn hỗ trợ phát triển sản xuất đạt rất thấp, chỉ đạt 595 triệu đồng (9,3% kế hoạch).
Theo đồng chí Đỗ Thu Hằng, Phó Phòng NN&PTNT huyện, việc giải ngân vốn phát triển sản xuất trong xây dựng NTM xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân. Trong đó, nguyên nhân chính là do các xã chưa chuẩn bị đầu tư tốt, các dự án phát triển sản xuất đều không có sự chuẩn bị từ năm trước nên khi có phân khai vốn của tỉnh, các dự án mới triển khai các thủ tục liên quan như: Lập quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch, GPMB, chuyển đổi mục đích, xây dựng thuyết minh dự án, thiết kế thi công... Điều này đã làm mất rất nhiều thời gian cho công tác chuẩn bị, chưa kể một số mô hình sản xuất phụ thuộc vào thời vụ. Mặt khác, ngân sách nhà nước chỉ thực hiện hỗ trợ sau đầu tư, khi hạng mục đầu tư, gói thầu của dự án hoàn thành thì mới được giải ngân 70% mức hỗ trợ theo gói thầu, hạng mục. Sau khi dự án hoàn thành đầu tư và nghiệm thu thì mới được giải ngân 30% mức hỗ trợ còn lại nên người dân không muốn tham gia vì phải bỏ ra một số tiền khá lớn ban đầu, trong khi thủ tục quyết toán lại khá phức tạp.
Bên cạnh công tác chuẩn bị đầu tư kém, người dân chưa mặn mà bỏ vốn thì phần lớn các dự án phát triển sản xuất khác trên địa bàn huyện đều vướng mắc về cơ chế chính sách. Cụ thể, một số dự án như chăn nuôi trâu sinh sản, thương phẩm tại xã Đồng Lâm, chăn nuôi bò sinh sản, thương phẩm tại xã Đồng Sơn, trồng cây ăn quả có múi xã Lê Lợi..., mặc dù năm 2015, các sở, ngành đã đồng ý để huyện triển khai, năm 2016 huyện đã đưa các dự án này vào danh mục thực hiện nhưng quý III-2016, các sở, ngành lại không đồng ý cho sử dụng nguồn vốn xây dựng NTM của tỉnh phân bổ. Bởi lẽ, theo quy định tại Hướng dẫn số 1865/HD-SNN&PTNT ngày 23-6-2016 của Sở NN&PTNT thì các hộ dân sản xuất trong vùng sản xuất phải đáp ứng nhiều điều kiện như: Điều kiện về hạ tầng vùng sản xuất tập trung, danh mục sản phẩm được hỗ trợ, quy mô dự án được hỗ trợ... Các trường hợp vay vốn đầu tư sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện đều không đủ điều kiện hỗ trợ (trừ trồng hoa và ba kích), vì vậy, các dự án phải dừng lại không thực hiện được. Chưa kể có những dự án đã đăng ký thực hiện triển khai từ đầu năm nhưng sau khi có quyết định phân bổ kế hoạch vốn thì không thực hiện do thiếu năng lực, phải tìm chủ đầu tư khác như Dự án hoa lan tại xã Lê Lợi hoặc phải điều chỉnh sang dự án khác như Dự án sản xuất rau hữu cơ của HTX Nông dược xanh Tinh Hoa tại xã Quảng La. Một số dự án vướng mắc về chính sách phải xin ý kiến, chỉ đạo của tỉnh nhưng do các sở, ngành hướng dẫn chậm nên chưa có cơ sở để triển khai thực hiện.
Tuy nhiên, ngoài những nguyên nhân trên, thực tế cho thấy, việc giải ngân vốn phát triển sản xuất chậm là do Văn phòng điều phối nông thôn của huyện hoạt động kiêm nhiệm, không có cán bộ chuyên trách nên hiệu quả hoạt động còn rất hạn chế; công tác thẩm định các dự án phát triển sản xuất của các phòng, ban chuyên môn cũng khá chậm; chưa gắn trách nhiệm của người đứng đầu, nhất là ở cấp xã trong việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Thiết nghĩ, mục tiêu cốt lõi trong chương trình xây dựng NTM là nâng cao thu nhập và đời sống cho người dân, chính vì vậy, giai đoạn 2016-2020, tỉnh đã quy định các địa phương phải dành tối thiểu 50% kinh phí để hỗ trợ sản xuất. Chính vì vậy, huyện Hoành Bồ cần nhanh chóng khắc phục những tồn tại, hạn chế để năm 2017 và những năm tiếp theo, chương trình phát triển sản xuất trên địa bàn huyện không còn rơi vào cảnh “tiền nằm chờ dự án”.
Hoàng Nga
