Trong những năm vừa qua, hoạt động khuyến công Quảng Ninh đã ngày càng khẳng định được vai trò đối với phát triển kinh tế của các địa phương thông qua việc thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng tỷ lệ lao động ở nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, đẩy mạnh xoá đói giảm nghèo... Đây là một trong những nền tảng giúp các địa phương hoàn thành những tiêu chí quan trọng trong chương trình xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đó hoạt động khuyến công vẫn chưa thực sự mạnh.
Cầu nối cho các doanh nghiệp
Chỉ tính riêng giai đoạn từ năm 2008-2012, Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp (Sở Công Thương) đã triển khai hỗ trợ cho 177 đề án với tổng kinh phí trên 8,9 tỷ đồng, trong đó có 12 đề án khuyến công quốc gia, 165 đề án khuyến công địa phương. Năm 2013, công tác khuyến công tiếp tục được triển khai tại 12/14 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh, hoàn thành 100% kế hoạch kinh phí khuyến công quốc gia và địa phương. Với tổng kinh phí 2,7 tỷ đồng, đã có 33 đề án khuyến công địa phương và 2 đề án khuyến công quốc gia được thực hiện. Từ những đề án hỗ trợ này, đã có 40 lao động nông thôn của huyện Tiên Yên được đào tạo sơ cấp nghề may dân dụng; trên 100 doanh nghiệp nông thôn được tập huấn kiến thức khởi sự doanh nghiệp, phổ biến, hướng dẫn văn bản pháp luật, kiến thức nâng cao năng lực tổ chức; 27 cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn được ứng dụng công nghệ mới, máy móc thiết bị vào sản xuất... Qua đó các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp nông thôn được thụ hưởng chính sách khuyến công đã được tiếp cận với những công nghệ sản xuất mới, mạnh dạn đầu tư thiết bị hiện đại vào sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bên cạnh đó, các xã nông thôn cũng dần hình thành được các cơ sở CN-TTCN, giải quyết việc làm và tăng thêm thu nhập cho lao động địa phương. Trong đó có một số đề án đã đem lại hiệu quả cao như: Xây dựng mô hình trình diễn kỹ thuật sản xuất gỗ ván ghép thanh từ gỗ keo phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu của Công ty TNHH XD Đông Triều (Đông Triều) với tổng kinh phí đầu tư 5 tỷ đồng; đầu tư máy móc, thiết bị mở rộng xưởng chế biến lâm sản làm mộc dân dụng của doanh nghiệp tư nhân Sinh Hoà (Hoành Bồ) với tổng kinh phí đầu tư 2,3 tỷ đồng; đầu tư thiết bị, mở rộng quy mô sản xuất gạch ép bê tông của Công ty CP TM&DV Hương Trang (Vân Đồn)…
Nhưng vẫn còn không ít trở ngại
Mặc dù đã có những đóng góp không nhỏ vào phát triển kinh tế nông thôn, tuy nhiên đến thời điểm này, việc triển khai hoạt động khuyến công năm 2014 trên địa bàn tỉnh đang gặp không ít khó khăn. Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Duy Tuấn, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp tỉnh cho biết: “Khó khăn đầu tiên đó là nguồn kinh phí cấp cho hoạt động khuyến công năm nay rất thấp, trong khi nhu cầu thực tế tại các địa phương lại rất lớn. Cụ thể, ngay từ cuối năm 2013, từ 56 đề án của các địa phương đề xuất lên, Sở Công Thương đã phối hợp với các ngành tiến hành thẩm định, trình Bộ Công Thương và UBND tỉnh kế hoạch thực hiện 36 đề án với tổng kinh phí khoảng 5 tỷ đồng. Tuy nhiên, năm nay chỉ có 3 đề án khuyến công quốc gia được Bộ Công Thương phê duyệt với tổng kinh phí 530 triệu đồng và 13 đề án khuyến công địa phương được UBND tỉnh phê duyệt với tổng kinh phí 1 tỷ đồng”. Đặc biệt năm 2014 các đề án khuyến công quốc gia đã tập trung hỗ trợ các cơ sở sản xuất sản phẩm (dược liệu, than sạch, gốm sứ, chè Đường Hoa...) thuộc chương trình “Quảng Ninh - Mỗi xã, phường một sản phẩm”. Điều đáng nói là so với mọi năm, tiến độ phân khai nguồn kinh phí cũng rất chậm. Thông thường hàng năm, khoảng tháng 3 Trung tâm sẽ ký hợp đồng với Cục Công nghiệp địa phương, sau đó Trung tâm sẽ tổ chức ký hợp đồng với các đơn vị, cá nhân được thụ hưởng đề án trên địa bàn tỉnh và đến tháng 4 sẽ triển khai thực hiện các đề án. Tuy nhiên, cho đến thời điểm này (gần hết quý II), Trung tâm vẫn chưa ký được hợp đồng với Cục Công nghiệp địa phương. Đồng thời, nguồn kinh phí của tỉnh thay vì giao cho Trung tâm thực hiện cấp phát trực tiếp cho các đối tượng thụ hưởng đề án thì năm nay nguồn kinh phí này lại giao cho Sở Công Thương. Những nguyên nhân trên đã làm giảm tính chủ động và ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ triển khai các đề án khuyến công.
Cùng với những khó khăn trên, do gặp nhiều trở ngại về nhân lực và vật lực nên hoạt động khuyến công Quảng Ninh cũng chưa thực sự đạt được hiệu quả như mong muốn. Theo lãnh đạo Trung tâm khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp, hiện Trung tâm chỉ có 9 cán bộ thuộc biên chế, nhân lực quá mỏng, phương tiện, điều kiện làm việc còn thiếu thốn, tại các địa phương lại chưa có mạng lưới khuyến công chuyên trách cấp huyện, xã. Trong khi đó Quảng Ninh lại là tỉnh có địa bàn khá rộng, nên việc bám sát cơ sở, đảm đương hết các nhiệm vụ là điều hết sức khó. Bên cạnh đó, mức hỗ trợ theo quy định tối đa không quá 250 triệu đồng cho đề án khuyến công quốc gia và không quá 150 triệu đồng cho đề án khuyến công địa phương còn thấp, đến nay đã không còn phù hợp với thực tế nên chưa thu hút, khuyến khích các cơ sở công nghiệp nông thôn tham gia chương trình khuyến công và đầu tư phát triển sản xuất. Đồng thời, thời gian phê duyệt, tổ chức thực hiện thanh quyết toán các đề án còn chậm....
Thiết nghĩ, để công tác khuyến công ngày càng phát huy được hiệu quả, nên chăng các bộ, ngành Trung ương và tỉnh cần có cơ chế hỗ trợ đặc thù cả về nguồn kinh phí hỗ trợ cho từng đề án và chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ khuyến công; nghiên cứu, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cao nhất cho công tác khuyến công; rà soát, sửa đổi, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về hoạt động khuyến công địa phương... Từ đó mới có thể tạo được động lực cũng như sự chuyển biến trong công tác khuyến công của tỉnh.
Hoàng Nga
