Được thành lập để hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy phát triển KHCN; chuyển giao công nghệ; đổi mới, cải tiến công nghệ và phát triển ứng dụng công nghệ cao để sản xuất sản phẩm công nghệ cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhưng hiện hoạt động của Quỹ Phát triển (PT) KH&CN vẫn còn rất nhiều vướng mắc. Việc tháo gỡ những “nút thắt” này là đòi hỏi bức thiết và cũng là mục tiêu mà Hội đồng Quản lý Quỹ đang tập trung giải quyết. Đây cũng chính là cách thiết thực nhất để tỉnh “đồng hành cùng doanh nghiệp”.
Nhu cầu lớn...
Nhà máy chế biến gỗ của Công ty TNHH Thanh Lâm (xã Tân Bình, huyện Đầm Hà) chính thức “đỏ lửa” từ cuối năm 2013 cho ra thị trường những mẻ gỗ xẻ, gỗ sấy đầu tiên. Theo dự kiến của Ban Giám đốc Công ty, khi hoàn thiện lắp đặt các dây chuyền thì sẽ cho ra sản phẩm gỗ ghép thanh và viên nén gỗ; đồng thời, tiến hành khởi công nhà máy thứ 2 của Công ty tại huyện Ba Chẽ. Tuy nhiên, để hoàn thiện được dây chuyền sản xuất ấy không chỉ cần có thời gian, mà còn cần có nguồn vốn lớn. Ông Lê Thanh Tùng, Giám đốc Công ty chia sẻ: “Viên nén gỗ là loại sản phẩm mới hiện đang được thị trường thế giới ưa chuộng. Sản phẩm này còn được dùng làm chất đốt thay thế cho nguyên liệu than đang cạn kiệt, lại không sinh ra khí độc như khi sử dụng chất đốt là than. Việc Công ty đưa được dây chuyền này vào sản xuất còn giúp bà con tận thu được cả những loại cành nhỏ, lá cây keo, những thứ từ trước đến nay vẫn bỏ đi”.
Cũng theo ông Tùng, dây chuyền sản xuất viên nén sinh học tự động, công suất 50.000 tấn/năm Công ty dự kiến đầu tư là công nghệ của Đan Mạch do Công ty ANDRZT chuyển giao. Để đưa dây chuyền này vào hoạt động, Công ty cần đầu tư máy nghiền khô công suất 12 tấn/giờ; máy ép viên gỗ công suất 4 tấn/giờ; máy làm nguội công suất 12 tấn/giờ; hệ thống cảm biến phát hiện tia lửa điện; máy sấy Chanzhou công suất 5 tấn/giờ; các loại xe nâng, xe vận chuyển… Công ty còn phải đầu tư xây dựng hoàn thiện mặt bằng sản xuất, xây dựng nhà xưởng, nhà làm việc, nhà điều hành sản xuất, nhà kho, bãi tập kết nguyên vật liệu và thành phẩm…; chuyển giao công nghệ, đào tạo và tập huấn nhân lực vận hành hệ thống dây chuyền máy móc. Theo dự án đã được phê duyệt, Công ty phải đầu tư khoảng 180 tỷ đồng, với tiềm lực của doanh nghiệp, khó có thể sớm hoàn thiện nhà máy để đưa vào hoạt động nếu thiếu đi sự hỗ trợ từ các nguồn lực, nhất là vốn đầu tư.
Hiện trên địa bàn tỉnh còn rất nhiều doanh nghiệp cần sự hỗ trợ, đầu tư của tỉnh về vốn, công nghệ để có thể mở rộng sản xuất cho ra những sản phẩm công nghệ cao, nâng cao giá trị, giải quyết việc làm cho người lao động. Điển hình như các dự án: “Sản xuất thử nghiệm giống lợn Thiên Thuận Tường”, “Chăn nuôi gà đẻ công nghệ cao” (Công ty Thiên Thuận Tường); “Ứng dụng phương pháp nuôi cấy mô - tế bào nhân giống cây ba kích” (Trung tâm KH&SX Lâm Nông Nghiệp Quảng Ninh); “Hoàn thiện công nghệ xử lý rác thải sinh hoạt tại xã Bắc Sơn, TP Uông Bí” (Công ty CP Việt Long); “Ứng dụng công nghệ tiên tiến cho sản xuất gốm sứ gia dụng chất lượng cao tại Mạo Khê, Đông Triều” (Chi nhánh Công ty TNHH Quang Vinh), v.v..
Vướng ở cơ chế?
Quỹ PTKH&CN Quảng Ninh thành lập ngày 7-5-2012 theo Quyết định số 1023 của UBND tỉnh. Theo kế hoạch chương trình của hoạt động Quỹ, vốn được cấp ban đầu là 100 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh trong 3 năm đầu. Năm 2012, Quỹ đã được cấp 50 tỷ đồng, đến nay vẫn chưa giải ngân hết.
Theo báo cáo của cơ quan điều hành Quỹ, trong 10 tháng đầu năm 2013, có 7 đơn vị trên địa bàn tỉnh lập hồ sơ 8 dự án trình Quỹ PTKH&CN xem xét nguồn vốn hỗ trợ, vay vốn của Quỹ, nhưng đến nay mới có 2 dự án được ký hợp đồng cho vay. Đó là dự án “Ứng dụng KHCN sản xuất các loại nấm, rau và các sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế cao theo hướng VietGAP tại phường Cộng Hoà, TX Quảng Yên” (Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Việt Long), tổng mức đầu tư 22 tỷ đồng, triển khai trong 2 năm (2013-2014); tài trợ, hỗ trợ từ Quỹ là trên 7 tỷ đồng (trên 1,8 tỷ đồng vay, lãi suất 0%/năm, đầu tư thiết bị phòng nuôi cấy mô; 4, 8 tỷ đồng vay, lãi suất 6%/năm, đầu tư thiết bị nhà lưới; hỗ trợ không hoàn lại 447 triệu đồng đào tạo cán bộ kỹ thuật và kỹ thuật viên dự án). Dự án “Trồng và phát triển cây dược liệu ba kích tím trên địa bàn huyện Ba Chẽ (HTX Toàn Dân), trên 107 tỷ đồng; kinh phí cho vay là 6,5 tỷ đồng. Ngoài ra, còn có 3 dự án mới xong khâu thẩm định: “Ứng dụng, hoàn thiện công nghệ để sản xuất sản phẩm gia dụng gốm mỏng phục vụ cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu” (Công ty CP Gốm Quang Vinh), trên 9,7 tỷ đồng; “Ứng dụng, hoàn thiện công nghệ sấy gỗ bằng lò áp lực, hơi nước tự động” (Công ty TNHH XD Đông Triều), 3 tỷ đồng; “Dây chuyền sản xuất viên nén sinh học 50.000 tấn/năm tại xã Tân Bình, huyện Đầm Hà” (Công ty TNHH Thanh Lâm), trên 180 tỷ đồng.
Như vậy, đến thời điểm này, có quá ít số doanh nghiệp được nhận hỗ trợ từ Quỹ PTKH&CN. Lý giải về điều này, theo ông Trần Văn Quang, Phó Giám đốc Sở KH&CN, Phó Giám đốc Quỹ PTKH&CN, quá trình Quỹ đi vào hoạt động gặp rất nhiều vướng mắc, chủ yếu là về cơ chế, chính sách. Hiện số tiền Quỹ được ngân sách cấp nằm tại KBNN. Trong khi, Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ (ban hành tại Quyết định số 1023/QĐ-UBND) quy định: Quỹ PTKH&CN là tổ chức tài chính trực thuộc UBND tỉnh, hoạt động vì mục đích bảo tồn vốn, bù đắp chi phí và không vì mục đích lợi nhuận; là dạng quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách vì mục đích của Quỹ là bảo tồn nguồn vốn và được chuyển nguồn vốn dư trong năm tài chính sang năm kế tiếp. Do vậy, Quỹ không bị chi phối bởi Luật Ngân sách mà hoạt động theo Điều lệ do cơ quan thẩm quyền ban hành. Bên cạnh đó, hiện việc duy trì hoạt động của Quỹ đều do cán bộ Sở KH&CN kiêm nhiệm mà không có cán bộ chuyên trách...
Những vướng mắc trong hoạt động của Quỹ đã được cơ quan điều hành Quỹ đề xuất với Hội đồng Quản lý Quỹ để trình UBND tỉnh xem xét giải quyết. Hy vọng những “nút thắt” về cơ chế, chính sách sẽ sớm được giải quyết để Quỹ có thể hoạt động hiệu quả hơn.
Cẩm Nang
| Tiếng nói người trong cuộc Ông Vũ Hùng Thắng, Phó Chủ tịch UBND huyện Tiên Yên: “Góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ổn định, bền vững” Việc hỗ trợ các doanh nghiệp, đơn vị từ Quỹ PTKH&CN sẽ tạo điều kiện khuyến khích các doanh nghiệp, đơn vị trên địa bàn tích cực hơn trong việc triển khai các ứng dụng KHCN phục vụ hiệu quả cho sản xuất và phát triển. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để nhân rộng các mô hình, mở rộng, tạo thêm hiệu quả sản xuất, giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Thời gian tới, huyện Tiên Yên sẽ tiến hành rà soát, kiện toàn Hội đồng KHCN của huyện. Đồng thời, tích cực tuyên truyền, nhân rộng các mô hình phát triển hiệu quả. Qua đó, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ổn định, bền vững của địa phương. Bà Hà Thị Vinh, Giám đốc Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh: “Giúp doanh nghiệp tiếp tục đổi mới, phát triển vững chắc” Chúng tôi đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất gốm xứ tại Đông Triều từ năm 2002, đến nay đã có những thành tựu nhất định. Có thể khẳng định, để phát triển Công ty như hiện nay là do đơn vị đã quan tâm đúng mức tới nghiên cứu và phát triển những công nghệ mới. Tuy nhiên, việc phát triển công nghệ của doanh nghiệp hiện nay rất cần có sự hỗ trợ từ Nhà nước. Chúng tôi mong muốn được tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ để đẩy mạnh nghiên cứu KHCN, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, năng suất lao động… Hiện dự án “Ứng dụng, hoàn thiện công nghệ để sản xuất sản phẩm gia dụng gốm mỏng phục vụ cho tiêu dùng nội địa và xuất khẩu” của Công ty đã hoàn thiện hồ sơ thẩm định để được hỗ trợ từ Quỹ PTKH&CN. Tin tưởng với sự hỗ trợ này sẽ là động lực rất lớn để doanh nghiệp tiếp tục có sự đổi mới, sáng tạo và những bước phát triển vững chắc trong thời gian tới. Anh Nguyễn Đăng Thuyết, chủ cơ sở sản xuất bếp hoá khí, thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên: “Giảm giá thành, thêm cơ hội đưa sản phẩm tới tay người nông dân” Cơ sở chúng tôi chuyên nghiên cứu và sản xuất các sản phẩm bếp hoá khí, vừa tiết kiệm lại thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, giá thành của sản phẩm bếp hoá khí vẫn còn cao so với mức thu nhập của người nông dân. Chúng tôi mong muốn được hỗ trợ vốn để có thể giảm giá thành sản phẩm, tạo điều kiện tiếp cận sản phẩm cho người nông dân trong tỉnh. Được vậy, bà con vùng sâu, vùng xa, mới có khả năng mua được loại bếp tiện dụng này. Bà Trần Thị Doanh, Giám đốc Trung tâm Khoa học và Sản xuất lâm - nông nghiệp Quảng Ninh: “Quy chế hoạt động của Quỹ cần được điều chỉnh phù hợp hơn” Trong tình hình kinh tế khó khăn chung như hiện nay, hỗ trợ cho doanh nghiệp từ Quỹ PTKH&CN là một nguồn trợ lực rất thiết thực để doanh nghiệp chúng tôi có thể yên tâm phát triển hiệu quả. Tuy nhiên, hiện nay, doanh nghiệp tiếp cận với nguồn Quỹ vẫn còn hạn chế, quy chế hoạt động của Quỹ còn chưa thực sự phù hợp. Như tại Trung tâm, nhiều đề tài nghiên cứu, ứng dụng khoa học trong sản xuất các giống cây trồng rất cần được hỗ trợ kịp thời để có thể phát triển, nhân rộng. Tuy nhiên, để được hỗ trợ, các đề tài này phải được thẩm định về tính hiệu quả, khả năng kinh tế, kết quả thực hiện cụ thể…; trong khi, đây là những dự án mới cần được đầu tư ban đầu để phát triển. Để nguồn Quỹ thực sự hiệu quả, chúng tôi mong muốn các quy chế hoạt động của Quỹ được điều chỉnh phù hợp hơn, tạo điều kiện hỗ trợ kịp thời để doanh nghiệp phát huy hiệu quả vào thực tiễn nghiên cứu, sản xuất. Thiện Phong (Thực hiện) |
