Nhiều người vẫn còn nhớ cơn lũ làm vỡ đập phụ số 2 đập thủy lợi Đầm Hà Động vào cuối tháng 10 năm ngoái, tại xã Quảng Lợi (huyện Đầm Hà), khiến cho khoảng 60ha ruộng của nông dân các thôn Trung Sơn, An Lợi, An Bình, Châu Hà của xã bị ngập, có nơi ruộng bị hỏng hoàn toàn. Từ sự vào cuộc của tỉnh, huyện và sự nỗ lực của chính quyền, nhân dân xã Quảng Lợi, hầu hết các cánh đồng nay đều đã trở lại sản xuất bình thường. Đến An Lợi, An Bình, Châu Hà bây giờ, ta lại thấy màu xanh của các vườn rau, bí, ruộng mía phủ kín những ruộng bãi hoang khi xưa.
Riêng với 34.833m2 đất ruộng của 20 hộ dân thôn Trung Sơn vẫn bị vùi dưới lớp đá sỏi dày hàng mét được coi là không thể khôi phục lại, cũng đã hồi sinh được phần nào. Để hỗ trợ người dân ổn định cuộc sống và tái sản xuất sau sự cố vỡ đập, Đảng ủy, chính quyền địa phương xã Quảng Lợi đã huy động lực lượng giúp bà con bốc dỡ đất đá bị vùi lấp để tiến hành trồng lại. Mọi cơ chế hỗ trợ của tỉnh, huyện đều đã được đưa đến tay các hộ dân bị ảnh hưởng bởi lũ.
Bài toán “hồi sinh” những thửa ruộng chất đầy sỏi đá ở thôn Trung Sơn mới hé ra một phần nhỏ lời giải, khi có khoảng 2ha đã được phủ màu xanh của lạc, thế nhưng vẫn còn rất khó khăn để tìm lời giải tiếp theo. Anh Ty Văn Vương, thôn Trung Sơn, là người thành công nhất ở xã trong việc chinh phục đá sỏi. Anh nhận ruộng ven sông Long Châu Hà, con sông chảy qua địa bàn xã Quảng Lợi, từ sự cố vỡ đập đã đưa nguồn đá sỏi vào vùi lấp các thửa ruộng. Bao năm quần quật chăm chỉ làm ăn, từ hộ nghèo, anh Vương thoát nghèo rồi trở thành hộ khá. Nhờ được tập huấn về kỹ thuật, gia đình anh dồn vốn vào để trồng củ cải, nhìn củ cải lên xanh tốt sau hơn 1 tháng trồng anh đã mừng, nào ngờ cơn lũ đã khiến cánh đồng củ cải nhà anh bị chôn sâu dưới lớp đá, sỏi. Mất nhiều tháng trời, anh và gia đình dùng xe cút kít để chở đá đi, rồi lại gánh đất từ nơi khác đổ vào ruộng. Mồ hôi đổ xuống bao ngày, anh Vương cũng chỉ khôi phục được khoảng 400m2 ruộng để trồng lạc.
Dẫn chúng tôi ra thăm cánh đồng đá sỏi một thời, nay nhiều chỗ đã mơn mởn mầu xanh của lạc, anh Vương cho biết: “Do ruộng pha nhiều cát nên rất thích hợp với trồng lạc, hứa hẹn năng suất tốt. Lạc rất dễ tiêu thụ, khi có chút vốn tôi lại tiếp tục cải tạo số ruộng còn lại, được chừng nào hay chừng ấy”. Dẫu mới được một phần nhỏ, nhưng cũng đủ xóa đi nỗi thất vọng của gia đình anh Vương để tìm lại được cuộc sống bên ruộng vườn. Ngoài anh Vương, còn gần chục hộ nữa ở thôn Trung Sơn cũng đã cải tạo được từ vài chục đến vài trăm m2/hộ để trồng lạc. Nhiều hộ đã thuê người, thuê xe về để khôi phục lại ruộng nhưng cũng đành bất lực, bởi nhiều diện tích ruộng bị vùi lấp quá dày, đến gần 2m đá, sỏi nên không thể khắc phục đươc.
Theo ước tính của xã, mức chi trung bình là khoảng 50 triệu đồng để khôi phục 1ha ruộng, trong khi số ruộng này cũng không thể đem lại mùa màng bội thu như trước đây vì số đất mầu trên ruộng đã bị trôi đi nhiều. Do vậy cần phải tìm hướng đi khác cho các cánh đồng đá sỏi. Sau cơn lũ, huyện đã hỗ trợ 100% tiền giống cho các hộ trồng củ cải để họ sớm ổn định sản xuất. Từ nguồn xây dựng nông thôn mới, Quảng Lợi đã cố gắng ưu tiên nhiều sự đầu tư cho thôn Trung Sơn. Chỉ riêng từ đầu năm đến nay đã có 2 công trình được đưa vào thôn, đó là công trình làm đường tổng mức đầu tư 1,141 tỷ đồng, trong đó nhà nước hỗ trợ 221 triệu đồng, doanh nghiệp hỗ trợ 919 triệu đồng còn lại do nhân dân đóng góp. Công trình thoát nước thải khu dân cư, tổng mức đầu tư 1,588 tỷ đồng, nhà nước hỗ trợ 863 triệu đồng, nhân dân đóng góp số còn lại đã góp phần cải tạo đáng kể về kinh tế của thôn Trung Sơn.
Năm nay, Quảng Lợi đặt mục tiêu phấn đấu cơ bản về đích xây dựng nông thôn mới, nhưng hiện tại xã mới chỉ đạt được 9/19 tiêu chí, 28/39 chỉ tiêu. Một trong những cái khó nhất vẫn là nâng cao thu nhập, mức thu nhập bình quân đầu người của xã hiện nay mới chỉ đạt 11,5 triệu đồng/năm, cần phải phấn đấu lên mức 18,5 triệu đồng/năm vào cuối năm. Nguồn thu của người dân trong xã chủ yếu là các sản phẩm nông nghiệp. Để phát huy nguồn lực này, năm nay Quảng Lợi đã và đang tìm cách nâng gấp đôi diện tích trồng mía từ 12ha lên 24ha, diện tích củ cải từ 15ha lên 30ha. Đây là các sản phẩm thế mạnh của xã. Trong đó, sản phẩm OCOP củ cải Đầm Hà được trồng nhiều tại Quảng Lợi và sản xuất chủ yếu tại HTX Nông nghiệp và dịch vụ tổng hợp Trường Sơn (thôn Trung Sơn (Quảng Lợi)) đã được nhiều khách hàng đánh giá cao tại Hội chợ OCOP Quảng Ninh, tổ chức tại TP Hạ Long cuối tháng 4 và đầu tháng 5 vừa qua.
Anh Vũ
