Với tổng chiều dài trên 200km bờ biển, rừng ngập mặn của Quảng Ninh tuy không lớn nhưng giữ một vai trò quan trọng trong việc đảm bảo cân bằng sinh thái, bảo vệ môi sinh, bảo vệ đê điều phục vụ cho việc phát triển kinh tế chung của tỉnh. Tuy nhiên, nhiều năm trở lại đây, do nhiều nguyên nhân hệ thống rừng ngập mặn của tỉnh bị suy giảm cả về diện tích và chất lượng.
Trước thực tế đó, từ năm 1997 đến nay, bằng các nguồn vốn do các Tổ chức quốc tế tài trợ, Hội Chữ thập đỏ tỉnh đã triển khai chương trình trồng rừng ngập mặn - phòng ngừa thảm họa tại một số xã ven biển thuộc các huyện: Vân Đồn, Móng Cái, Hải Hà, Đầm Hà, Hoành Bồ, Hạ Long, Yên Hưng, Đông Triều. Chương trình này không chỉ tổ chức các hoạt đồng trồng, bảo vệ rừng ngập mặn mà còn tuyên truyền, tập huấn nâng cao nhận thức cho cộng đồng về tác dụng của việc trồng rừng ngập mặn chắn sóng, bảo vệ đê biển, kiến thức phòng ngừa thảm hoạ cho nhiều đối tượng như: Học sinh, giáo viên, cán bộ chủ chốt xã, phường, đội ngũ tình nguyện viên chữ thập đỏ và đông đảo nhân dân sống ven biển.
Xã Hải Đông (TP Móng Cái) là một trong những địa phương có diện tích giáp ranh với biển lớn. Rừng ngập mặn ở xã không chỉ là “vành đai” chắn sóng, gió, bảo vệ cuộc sống người dân mà còn là nguồn sống của nhiều gia đình trong xã. Ông Nguyễn Quang Tôn, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã vừa đưa chúng tôi đi thăm dải rừng ngập mặn của xã vừa giới thiệu: “Trước đây, những bãi triều này chỉ là bãi trống, hoặc chỉ có những cây mắm sống lưa thưa. Từ khi thực hiện chương trình trồng rừng do Hội Chữ thập đỏ tỉnh chỉ đạo, xã Hải Đông đã cơ bản phục hồi được hệ sinh thái rừng ngập mặn với diện tích gần 100ha và có nhiều loại cây sinh sống như: Sú, trang, vẹt. Có những vạt rừng đã lên cao từ 1,5 đến 2m, xanh tươi...”. Ông Tôn cũng cho biết, Hội Cựu chiến binh xã Hải Đông nhiều năm nay trực tiếp đảm nhiệm vai trò trồng, giữ rừng ngập mặn. Hàng năm, Hội đều xây dựng chương trình và triển khai quán triệt đến toàn thể hội viên về mục đích, yêu cầu, tác dụng của rừng ngập mặn. Mỗi khi có chương trình trồng rừng, hàng chục hội viên của các chi hội đều tích cực tham gia. Nhờ được tuyên truyền, giáo dục mà người dân đã có ý thức, trách nhiệm giữ gìn rừng. Hiện tượng chặt phá cây rừng lấy củi đã không xuất hiện ở xã Hải Đông trong nhiều năm nay. Anh Nguyễn Xuân Nguyên, thôn 2, xã Hải Đông, một người dân sống giáp bãi triều cho biết: “Ruộng ở xã tôi đa phần chỉ cấy được một vụ thôi. Vì vậy thời gian còn lại trong năm người dân đều đi biển, xuống bãi triều kiếm sống. Không có biển, chúng tôi sẽ chết đói. Do vậy, bảo vệ rừng, bảo vệ bãi triều cũng chính là bảo vệ cuộc sống của chúng tôi”.
Từ năm 2006 đến năm 2010, Hội Chữ thập đỏ tỉnh đã triển khai trồng được 285ha rừng ngập mặn, chủ yếu là cây bần, cây trang, cây đước tại các xã Hải Đông, Hải Tiến, Vĩnh Trung (TP Móng Cái); Hà An (Yên Hưng); phường Yên Thanh (TP Uông Bí) và 6.000 hom cây tre điền trúc tại xã Bình Dân (Vân Đồn), Hưng Đạo (Đông Triều). Ước tính, việc trồng rừng ngập mặn đã tạo việc làm cho khoảng một nghìn người có thu nhập bình quân 1 triệu đồng/tháng. Việc trồng cây tre điền trúc tạo việc làm cho khoảng 800 người với thu nhập bình quân 2,5 triệu đồng/tháng. Còn giá trị bảo vệ đê biển, là nơi cư trú, sinh sống của các loài hải sản, giúp tạo việc làm cho hàng nghìn lượt người đánh bắt hải sản ven bờ là không thể tính được.
Song song với đó, Hội Chữ thập đỏ tỉnh đã tổ chức nhiều đợt tập huấn nâng cao năng lực, trang thiết bị phục vụ bảo vệ rừng ngập mặn. Đã có 313 lớp tập huấn được mở nhằm bồi dưỡng cho trên 10 nghìn lượt cán bộ chủ chốt xã, phường, giáo viên, học sinh, người dân. Nhiều hội thi tìm hiểu và bảo vệ rừng ngập mặn từ huyện, thị xã, thành phố đến cấp tỉnh đã thu hút sự tham gia của trên 5 nghìn lượt người. Và hàng trăm bài viết, thông tin được xây dựng tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng… Những hoạt động này đã nâng cao nhận thức trong cộng đồng về tầm quan trọng của rừng ngập mặn trong việc bảo vệ đê, cải thiện môi trường, tăng thu nhập cho người dân…
Với những kết quả đã đạt được, Hội Chữ thập đỏ tỉnh đã đề nghị và được Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, các tổ chức tiếp tục hỗ trợ kinh phí, phương tiện triển khai tiếp chương trình trồng rừng - ứng phó thảm hoạ trong giai đoạn 2011-2015. Hội cũng phấn đấu trong 5 năm tới sẽ trồng 750ha cây ngập mặn tại các bãi triều thuộc TP Móng Cái, TP Uông Bí, huyện Hải Hà, Đầm Hà, Tiên Yên, Yên Hưng nhằm tạo nên một “vành đai xanh” rừng ngập mặn trong tương lai.
Hoàng Nhi
