Ngày 19/10 (giờ địa phương), một tòa án tại Kenya tuyên mục sư Paul Mackenzie, thủ lĩnh giáo phái cực đoan có liên quan đến cái chết của hơn 400 người, phạm 191 tội danh giết người. Vụ án gây chấn động dư luận quốc tế khi các đối tượng lợi dụng niềm tin tôn giáo để ép buộc tín đồ, trong đó có nhiều trẻ em, nhịn ăn đến chết với lời hứa rằng họ sẽ được lên thiên đường.
Thẩm phán Diana Kavedza xác định Paul Mackenzie, người sáng lập Nhà thờ Tin lành Quốc tế (Good News International Church), cùng 28 đồng phạm đã tổ chức và điều hành một hệ thống lợi dụng giáo lý tôn giáo để kiểm soát tín đồ, buộc họ thực hiện chế độ nhịn ăn khắc nghiệt cho đến khi tử vong.
Các cáo buộc giết người liên quan đến cái chết của 190 trẻ em và một người trưởng thành. Ngoài ra, Mackenzie và những người liên quan còn đối mặt với các cáo buộc riêng về ngộ sát, khủng bố và tra tấn trẻ em, liên quan đến cái chết của hơn 230 nạn nhân khác.
Theo hồ sơ vụ án, Mackenzie từng làm nghề bán hàng rong và lái xe taxi trước khi thành lập Nhà thờ Tin lành Quốc tế tại thị trấn ven biển Malindi vào năm 2003. Trong các bài thuyết giảng, đối tượng thường xuyên phản đối giáo dục chính quy, một số phương pháp điều trị y tế và việc tiêm vaccine.
Năm 2019, nhà chức trách Kenya từng tạm giữ Mackenzie do đối tượng phản đối chương trình cấp mã số định danh quốc gia, cho rằng những mã số này mang ý nghĩa của quỷ Satan.
Cũng trong năm đó, Mackenzie đóng cửa cơ sở tôn giáo tại Malindi và đưa hàng trăm tín đồ đến sinh sống tại khu vực rừng Shakahola, thuộc hạt Kilifi, miền đông nam Kenya. Tại đây, các tín đồ dựng nhà, hình thành những khu dân cư mang tên các địa danh trong Kinh Thánh, như Nazareth, đồng thời sống tách biệt với cộng đồng bên ngoài.
Trong thời kỳ đại dịch Covid-19, Mackenzie đẩy mạnh những lời rao giảng về ngày tận thế, đồng thời tuyên truyền rằng các tín đồ phải nhịn ăn đến chết để được lên thiên đường và gặp Chúa Jesus.
Theo kết luận của tòa án, giáo phái bắt đầu khuyến khích và sau đó ép buộc tín đồ nhịn ăn từ khoảng tháng 1/2021. Hoạt động này kéo dài hơn hai năm, trong đó trẻ em trở thành nhóm nạn nhân đầu tiên.
Những người điều hành giáo phái thậm chí cấm cha mẹ cho con ăn, bố trí lực lượng canh gác và đánh đập những tín đồ tìm cách chống đối hoặc bỏ trốn. Mackenzie còn yêu cầu các tín đồ từ bỏ việc học tập và chăm sóc y tế, tuyên truyền rằng điều trị bệnh là công cụ của quỷ Satan.
Thảm kịch Shakahola
Tháng 4/2023, sau khi nhận thông tin về nhiều trường hợp mất tích, cảnh sát Kenya tiến hành điều tra tại khu vực rừng Shakahola và phát hiện những tín đồ trong tình trạng suy kiệt cùng nhiều ngôi mộ nông.
Trong những tuần tiếp theo, lực lượng chức năng khai quật hơn 400 thi thể tại trang trại rộng khoảng 320ha, trong đó có nhiều ngôi mộ tập thể.
Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy phần lớn nạn nhân tử vong do đói kéo dài. Tuy nhiên, một số người chết do ngạt thở, siết cổ hoặc chấn thương vùng đầu. Cơ quan chức năng không thể xác định nguyên nhân tử vong của một số trường hợp do thi thể đã phân hủy nghiêm trọng.
Một số ít nạn nhân cũng tử vong sau khi lực lượng cứu hộ đưa họ ra khỏi khu rừng do tình trạng suy kiệt quá nặng.
Vụ việc sau đó được biết đến với tên gọi Thảm kịch Shakahola, trở thành một trong những vụ án nghiêm trọng nhất thế giới liên quan đến hoạt động của các giáo phái cực đoan.
Nhà chức trách Kenya bắt giữ Mackenzie cùng vợ và hàng chục tín đồ. Cơ quan công tố chính thức truy tố các đối tượng vào tháng 2/2024 và đưa ra lời khai của 123 nhân chứng, trong đó có những trẻ em từng sống trong giáo phái. Hai bị cáo khác tử vong trong quá trình tố tụng.
Mackenzie bác bỏ mọi cáo buộc và khẳng định không ép buộc các tín đồ nhịn ăn. Những người cùng bị truy tố cũng không nhận tội.
Phán quyết của tòa án mang lại phần nào sự an ủi cho gia đình các nạn nhân. Ông William Ponda Ngala, người mất mẹ, anh trai và hai cháu trai trong thảm kịch, bày tỏ hy vọng vụ án sẽ trở thành lời cảnh báo đối với những người lợi dụng tôn giáo để gây tổn hại cho tín đồ.
Theo kế hoạch, tòa án sẽ xem xét các tình tiết giảm nhẹ vào ngày 30/10 và tuyên án vào ngày 6/11. Mackenzie cùng các đồng phạm có thể phải đối mặt với án tù chung thân.
Pháp luật Kenya vẫn quy định hình phạt tử hình, song nước này chưa tiến hành hành quyết kể từ năm 1987. Năm 2017, Tòa án Tối cao Kenya xác định quy định bắt buộc áp dụng án tử hình đối với tội giết người là vi hiến, qua đó trao cho thẩm phán quyền cân nhắc hình phạt trong từng vụ án.
