Những ai lần đầu đến Tân An (Quảng Yên) hẳn đều không khỏi ngỡ ngàng vì nơi đây chẳng khác gì một thị trấn sầm uất với những ngôi nhà cao tầng khang trang đẹp mắt, mà đa phần chủ nhân của những ngôi nhà đó là chủ tàu và thuyền viên các tàu đánh cá trên biển. Các công trình điện, đường, trường, trạm của phường Tân An đều được xây dựng khang trang. Đó là thành quả từ những chuyến đi biển dài ngày của ngư dân phường Tân An.
Ngôi nhà cao tầng còn thơm mùi sơn mới mà tôi ghé thăm ở khu Thống Nhất I, phường Tân An là của gia đình ông Đỗ Văn Lợi. Theo lời ông Lợi thì không dễ dàng gì để có được cơ ngơi này, bởi buổi đầu khởi nghiệp ông chỉ có hai bàn tay trắng. Nhưng nhờ biết tính toán, tích luỹ và một phần vay ngân hàng, giờ ông mới xây được nhà cửa đàng hoàng.
Ông Lợi tâm sự: “Thời buổi này làm nghề gì cũng phải mạnh dạn và biết cạnh tranh. Làm biển cũng thế. Tàu mình nhỏ, thiết bị lạc hậu là không thể đi xa đánh được cá lớn. Thế nên mình phải sắm tàu lớn, đi xa, bám biển dài ngày”.
Ông Lợi cũng như nhiều gia đình khác ở Tân An đã theo nghề của ông cha, bám biển làm giàu. Ông theo cha đi biển từ khi mới mười hai, mười ba tuổi. Chưa đến 20 tuổi, ông lập gia đình ra ở riêng rồi chí thú bám biển làm ăn để nuôi con. Gia đình ông sau nhiều năm vất vả nay đã sắm được tàu lớn, công suất trên 90CV nên có điều kiện ra khơi đánh bắt xa bờ. Mỗi chuyến đi kéo dài từ 15 đến 20 ngày, với 10 thuyền viên. Mỗi chuyến đi, trừ chi phí, ông Lợi được 20 triệu đồng, còn các thuyền viên được từ 7 đến 10 triệu đồng. Ông Lợi cho biết nghề này phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Muốn đánh được nhiều cá, bắt được cá to thì phải sắm được tàu công suất lớn. Nhưng để có được tàu lớn, ngư dân gặp nhiều khó khăn vì vốn vay được từ ngân hàng nhà nước không nhiều, vay bên ngoài thì quá nặng lãi. Mỗi chuyến đi đánh bắt bằng lưới như hộ ông Lợi thì cần phải có 50 cheo lưới, mỗi cheo trị giá 2,5 triệu đồng. Ngoài ra còn phải chi phí về thức ăn cho chuyến đi, xăng dầu, đá lạnh để ướp cá; chi phí tu sửa, thay thế máy móc của tàu cũng khá lớn...
Gia đình tiếp theo mà tôi đến thăm là nhà anh Lê Văn Cường, một ngư dân chuyên đi câu khơi ở khu Thống Nhất I. Theo giới thiệu của ông trưởng khu phố Đỗ Xuân Ngoan thì đây là gia đình có tàu đi câu khơi to nhất nhì trong khu này. Chủ tàu - anh Cường, 39 tuổi, tâm sự: “Gia đình tôi khởi nghiệp bằng hai bàn tay trắng. Không ít lần tàu, thuyền gặp bão, tưởng đã bỏ mạng ngoài khơi, nhưng chẳng lẽ lại khoanh tay ngồi nhìn. Sóng gió càng tôi luyện ý chí, nghị lực cho tôi. Mình không theo nghiệp của cha ông là có tội”.
Đi câu khơi sẽ câu được cá to, những loại cá xuất khẩu có giá trị kinh tế lớn như cá song, cá lang, cá hồng. Nhưng chi phí mỗi chuyến đi cũng lớn nên thời tiết thuận lợi thì chủ thuyền mới có lãi. Từ đầu năm nay do thời tiết không thuận lợi cho đi câu khơi nên gia đình anh Cường mới đi làm được 15 ngày. Tuy nhiên, do bán được cá với giá cao nên trừ mọi chi phí, anh Cường cũng thu được 70 triệu đồng, 7 thuyền viên khác đi với anh mỗi người được 14 triệu đồng.
Anh Cường mới học lớp 7 đã phải nghỉ học để theo cha đi biển. Nhưng giờ đây bản thân anh thấy mình thiếu thốn kiến thức, gặp khó khăn trong việc phát triển kinh tế. “Với những loại tàu lớn, hiện đại như hiện nay đòi hỏi chúng tôi phải học thì mới làm chủ được những phương tiện đó trên biển, có kiến thức chúng tôi mới nghĩ thêm những cách làm ăn lớn để làm giàu, nối nghiệp cha ông” - anh Cường chia sẻ..
Bên cạnh những hộ như ông Lợi, anh Cường, nhiều hộ ngư dân ở Tân An đang gặp những khó khăn trên con đường làm giàu. Anh Bùi Duy Phương, thôn Thống Nhất I, cho biết: “Tôi mong Nhà nước quan tâm cho ngư dân Tân An được vay nguồn vốn đủ để đầu tư phương tiện, không phải vay lãi cao ở ngoài. Còn ngư dân chúng tôi, dù khó khăn thế nào, vẫn quyết tâm bám biển”.
Qua tìm hiểu thêm được biết ý nguyện của anh Phương cũng là ý nguyện chung của ngư dân phường Tân An. Lợi nhuận từ đánh bắt xa bờ được bà con đầu tư lại cho sản xuất. Người phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá, chế biến thuỷ, hải sản; người làm đầu mối thu mua cho các doanh nghiệp làm hàng xuất khẩu. Cuộc sống khá giả nên con cái được học hành đến nơi đến chốn; đời sống văn hoá, tinh thần cũng vì thế được nâng lên.
Nghề đi biển ở Tân An có từ lâu đời, nhưng phát triển mạnh nhất là khoảng mười năm trở lại đây do bà con đổi mới tư duy, mạnh dạn vay vốn đầu tư tàu thuyền đánh bắt và tổ chức làm dịch vụ hậu cần nghề cá. Phường Tân An có 1.300 hộ dân, với trên 5.000 nhân khẩu thì có trên 700 người chuyên đi biển. Toàn phường có 170 tàu đánh bắt hải sản. Trong năm 2011, tổng sản phẩm xã hội của phường Tân An là 90,5 tỷ đồng, trong đó thu nhập của ngành thuỷ sản là 56 tỷ đồng, chiếm trên 70%. Năm ngoái, phường Tân An đã ra mắt nghiệp đoàn nghề cá với 68 đoàn viên là ngư dân lao động trên 14 tàu đánh cá có công suất trên 90CV. Tin rằng, đây sẽ là tổ chức giúp cho ngư dân có được cuộc sống no ấm hơn.
Nguyễn Hoa
