Hệ thống đường giao thông nông thôn, miền núi (GTNT-MN) của Quảng Ninh có tổng chiều dài 2.346,4km (trong đó đường huyện chiếm 45,1%), ngoài ra, còn có 3.288km đường thôn xóm. Trong những năm qua, cùng với sự quan tâm và đầu tư của Trung ương, cũng như của tỉnh tập trung nguồn lực cho phát triển giao thông trên địa bàn đến nay tỷ lệ đường GTNT-MN đã rải mặt được gần 70%.
GTNT-MN phát triển không những tạo điều kiện thuận lợi trong đi lại cho nhân dân mà còn góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất, giao lưu thương mại, nhất là tại các xã vùng cao, miền núi khó khăn. Đồng thời là nền tảng quan trọng trong xây dựng nông thôn mới của tỉnh.
Thực tế cho thấy, nhu cầu làm đường chiếm tỷ trọng lớn và luôn được yêu cầu phải đi trước một bước trong phát triển cơ sở hạ tầng. Theo quy hoạch tổng thể phát triển giao thông vận tải Quảng Ninh đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Mục tiêu phát triển GTNT-MN giai đoạn 2011-2020 là xây dựng mới 500km và nâng cấp 1.000km, trong đó tỷ lệ mặt đường thảm nhựa, cứng hoá bê tông xi măng đạt 90%; giai đoạn 2021-2030, xây mới 700km và nâng cấp 1.000km tỷ lệ mặt nhựa và bê tông xi măng đạt 100%. Nhu cầu vốn đầu tư cho cả 2 giai đoạn dự kiến cần trên 10.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu này chắc chắn sẽ gặp phải không ít khó khăn, bởi lẽ ngay như nhiều tuyến đường GTNT-MN đã đầu tư trước đây với tải trọng cấp V miền núi, mức chịu tải không đáp ứng được nhu cầu vận tải với trọng tải xe vận tải ngày càng lớn. Đường xuống cấp, không được duy tu, bảo dưỡng thường xuyên, vốn cho bảo trì đường huyện, xã gần như hoàn toàn bỏ trống. Đặc biệt nhiều tuyến đường liên thôn, xóm mặt đường hẹp không đáp ứng nhu cầu sử dụng cơ giới hoá nông nghiệp và vận chuyển hàng hoá giữa các vùng ở khu vực nông thôn, miền núi. Trong khi đó nhiều nơi đã vận động nhân dân hiến đất đóng góp làm đường, nay muốn mở rộng vận động người dân lần nữa là rất khó khăn. Trong chuyến đi công tác tìm hiểu về phát triển hạ tầng GTNT tại xã Cộng Hoà, một trong những điểm sáng về làm đường GTNT của huyện Yên Hưng, lãnh đạo xã cho biết: Từ năm 2005 đến nay, xã tập trung làm đường GTNT đến tận các ngõ xóm, tuy nhiên mặt đường mới chỉ có 2-3m, nay áp dụng tiêu chuẩn nông thôn mới thì không đạt chuẩn (tiêu chuẩn nền 5m, mặt 2,5-3m), do vậy việc tiếp tục vận động nhân dân phá dỡ công trình hiến đất sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Đấy là làm đường ở những địa phương có điều kiện về địa hình tương đối bằng phẳng và phát triển kinh tế còn vậy. Còn hiện nay, nhiều địa phương miền núi, xuất phát điểm kinh tế còn thấp, mật độ dân cư thưa thớt, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, trong khi đầu tư cho hạ tầng giao thông còn rất lớn, suất đầu tư xây dựng cao hơn nhiều so với khu vực khác. Thêm vào đó, do địa hình bị chia cắt phức tạp, rộng, không bằng phẳng, đường giao thông miền núi dài gấp nhiều lần so với đường ở đồng bằng. Trong khi đó, khả năng huy động sức dân làm GTNT-MN chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ nhu cầu.
Phát triển GTNT-MN, nhất là ở các xã vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh còn gặp rất nhiều khó khăn, nhất là huy động nguồn lực tại chỗ rất hạn chế. Chính vì vậy, nguồn vốn để đầu tư cho xây dựng cơ bản GTNT-MN đang là vấn đề hết sức khó khăn ở cơ sở, cần được các cơ quan chức năng bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ. Theo đó, nguồn vốn phát triển hệ thống GTNT-MN phải được huy động từ mọi nguồn lực trong nước, vốn ngân sách, trái phiếu Chính phủ, doanh nghiệp hỗ trợ, đóng góp của nhân dân, cộng đồng, bằng tiền, vật tư, ngày công lao động để nâng cấp các tuyến đường liên thôn, liên xóm theo đúng tiêu chuẩn... Một khi sức mạnh tổng lực được phát huy, những con đường mới sẽ mở ra mang đến cơ hội phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương và cải thiện nâng cao đời sống cho người dân vùng sâu, vùng xa.
Thanh Quân
