Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tinh gọn hệ thống đơn vị sự nghiệp, Quảng Ninh đứng trước bài toán lớn về quản lý, sử dụng hàng trăm cơ sở nhà, đất dôi dư. Thay vì để lãng phí nguồn lực, tỉnh đã chủ động rà soát, xử lý đồng bộ, từng bước đưa tài sản công trở thành nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Cách làm quyết liệt, bài bản không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị tài sản công mà còn mở ra dư địa phát triển mới trong giai đoạn 2026-2030.
Tinh gọn tổ chức bộ máy là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Tuy nhiên, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại các cơ quan, đơn vị, nhiều địa phương phải đối mặt với lượng lớn trụ sở, cơ sở nhà đất không còn nhu cầu sử dụng.
Đối với Quảng Ninh, đây không chỉ là bài toán về quản lý tài sản mà còn là cơ hội để tái cơ cấu nguồn lực phục vụ phát triển. Theo báo cáo của UBND tỉnh, đến ngày 30/6/2026, toàn tỉnh có 772 cơ sở nhà, đất dôi dư phải xử lý; trong đó có 64 cơ sở do Trung ương chuyển giao và 708 cơ sở thuộc địa bàn tỉnh.
Những con số này cho thấy khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi phải có cách làm đồng bộ, khoa học và đặc biệt là không để tài sản công bị bỏ hoang hoặc sử dụng kém hiệu quả. Theo ông Phạm Hồng Biên, Giám đốc Sở Tài chính, xử lý tài sản công sau sắp xếp tổ chức bộ máy không chỉ là yêu cầu về quản lý ngân sách mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực hiện có. Quan điểm của tỉnh là mỗi cơ sở nhà, đất đều phải được rà soát kỹ, lựa chọn phương án sử dụng phù hợp nhất, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo thêm nguồn lực cho phát triển.
Điểm nổi bật trong cách làm của Quảng Ninh là xử lý tài sản công theo hướng phân loại rõ mục đích sử dụng thay vì áp dụng một phương án chung cho tất cả các cơ sở. Hiện 772/772 cơ sở nhà, đất đã được xử lý, đạt 100% theo kế hoạch. Trong đó, 567 cơ sở đã hoàn thành xử lý dứt điểm (244 cơ sở được bố trí tiếp tục làm trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp; 184 cơ sở được chuyển đổi thành thiết chế văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế và các công trình phục vụ cộng đồng; 139 cơ sở đã được phá dỡ, thu hồi quản lý theo quy định của Luật Đất đai).
Việc ưu tiên chuyển đổi nhiều cơ sở sang phục vụ nhu cầu cộng đồng cho thấy Quảng Ninh không chỉ nhìn tài sản công dưới góc độ giá trị kinh tế mà còn hướng tới nâng cao chất lượng dịch vụ công, cải thiện đời sống người dân và khai thác hiệu quả hạ tầng sẵn có.
Bên cạnh 567 cơ sở đã xử lý dứt điểm, hiện còn 205 cơ sở đã hoàn thành bước 1 và đang tiếp tục thực hiện bước 2 theo quy định. Trong số này có 137 cơ sở đang thực hiện giao khai thác, kinh doanh nhà, đất; 68 cơ sở đang hoàn thiện các thủ tục thanh lý, phá dỡ hoặc triển khai các dự án chỉnh trang đô thị, tái định cư theo quy hoạch. Đây được xem là nhóm tài sản có tiềm năng tạo thêm nguồn lực cho ngân sách nếu được khai thác đúng quy định và phù hợp với quy hoạch phát triển.
Ông Vi Tiến Vượng, Chủ tịch UBND xã Lục Hồn, cho biết: Việc rà soát và bố trí lại trụ sở được thực hiện trên nguyên tắc ưu tiên phục vụ người dân. Những cơ sở còn phù hợp tiếp tục được sử dụng làm nơi làm việc hoặc phục vụ cộng đồng; những cơ sở không còn nhu cầu được đề xuất phương án khai thác, tránh để xuống cấp hoặc bỏ hoang.
Để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực từ tài sản công, Quảng Ninh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về nhà, đất công; rà soát định kỳ hiện trạng sử dụng; đẩy nhanh các thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đối với những khu đất phù hợp quy hoạch; đồng thời công khai, minh bạch việc cho thuê, khai thác và xử lý tài sản để thu hút sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật.
Song song với đó là gắn việc sử dụng tài sản công với quy hoạch phát triển đô thị, công nghiệp, văn hóa và dịch vụ công, bảo đảm mỗi cơ sở sau xử lý đều phát huy hiệu quả lâu dài, tránh phát sinh lãng phí mới.
Có thể nói, việc xử lý 772 cơ sở nhà, đất dôi dư là minh chứng rõ nét cho cách tiếp cận chủ động, sáng tạo của Quảng Ninh trong quản trị tài sản công sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Quan trọng hơn, từ những trụ sở, khu đất từng đứng trước nguy cơ bỏ không, tỉnh đang từng bước biến chúng thành nguồn lực phục vụ phát triển, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, cải thiện chất lượng hạ tầng xã hội và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng trong giai đoạn phát triển mới.
