Những năm gần đây, Vân Đồn là điểm thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư trên nhiều lĩnh vực, nhất là đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, cảng biển, đô thị... Vì vậy yêu cầu giải phóng mặt bằng (GPMB), phát triển và quản lý quỹ đất “sạch” để thu hút đầu tư, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội là vô cùng cấp thiết. Tuy nhiên, tiến độ đầu tư các dự án phần lớn là chậm so với kế hoạch đề ra mà một trong những nguyên nhân quan trọng chính là công tác GPMB. Dự án bất động sản Hải Phòng, phía đông cảng Cái Rồng chậm triển khai. Ảnh: Thành Vinh Chậm do giải phóng mặt bằng
Phần lớn các dự án đầu tư trên địa bàn KKT triển khai chậm tiến độ do gặp khó khăn trong đền bù, giải phóng mặt bằng, trong đó đặc biệt là vấn đề bố trí tái định cư cho các hộ dân khi đền bù, thu hồi đất. Tình trạng sử dụng đất sai mục đích, lấn chiếm đất đai, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, chưa hoàn thành việc đền bù, giải phóng mặt bằng xảy ra ở nhiều dự án.
Theo thống kê, trên địa bàn Khu kinh tế (KKT) Vân Đồn hiện nay đã có 78 dự án có sử dụng đất (76/78 dự án này được chấp thuận đầu tư vào thời điểm trước khi KKT được thành lập) với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt trên 9.607,9 tỷ đồng, hoạt động trên các lĩnh vực du lịch sinh thái, khách sạn, nhà nghỉ, đầu tư kinh doanh xây dựng cơ sở hạ tầng, khai thác khoáng sản, nuôi trồng thuỷ sản và trại sản xuất giống, hồ chứa nước ngọt, mạng lưới cấp nước, nạo vét luồng, hạ tầng giao thông, trồng rừng. Tuy nhiên, phần lớn các dự án đầu tư trên địa bàn KKT triển khai chậm tiến độ do gặp khó khăn trong đền bù, giải phóng mặt bằng, trong đó đặc biệt là vấn đề bố trí tái định cư cho các hộ dân khi đền bù, thu hồi đất. Tình trạng sử dụng đất sai mục đích, lấn chiếm đất đai, chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, chưa hoàn thành việc đền bù, giải phóng mặt bằng xảy ra ở nhiều dự án.
Có thể kể đến một số những dự án trọng điểm như Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng khu tái định cư xã Hạ Long, chủ đầu tư là Ban Quản lý Khu kinh tế Quảng Ninh. Dự án được triển khai từ tháng 1-2010 nhưng đến nay mới bàn giao được 33,1ha trên tổng số 55,7ha cho đơn vị thi công. Trong đó, đơn vị thi công mới chỉ triển khai thi công các hạng mục công trình trên diện tích 20ha. Theo đánh giá, sở dĩ công tác GPMB chậm là do đơn giá bồi thường các loại đất chưa sát với giá thị trường tại thời điểm lập phương án, vì vậy sau khi bị thu hồi đất, tài sản trên đất thì các hộ dân bị thu hồi đất không đủ kinh phí để xây dựng lại nhà cửa ổn định cuộc sống. Bên cạnh đó, thì một số hộ dân cũng chưa có ý thức cao trong việc chấp hành các chủ trương, chính sách của Nhà nước nên kiên quyết không hợp tác, không cho kiểm đếm, không cung cấp hồ sơ đất đai có liên quan…
Cá biệt còn có một số đối tượng luôn kích động, lôi kéo người dân khiếu kiện cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ dự án. Hiện nay còn có 11 hộ dân với diện tích 5,36ha chưa được kiểm kê, lập phương án đền bù. Việc xác định các thửa đất nông nghiệp liền kề khu dân cư cũng gặp phải nhiều vướng mắc do công tác quản lý đất đai của địa phương trước đây không tốt gây khó khăn cho công tác xác định nguồn gốc, diện tích, ranh giới các thửa đất. Điều này đã làm ảnh hưởng lớn đến việc hoàn thiện hồ sơ đo đạc của dự án. Dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật Khu du lịch sinh thái Đài Sơn do Công ty TNHH Đầu tư phát triển Đài Sơn làm chủ đầu tư cũng được thực hiện với tiến độ quá chậm. Dự án được thực hiện từ tháng 5-2007, với tổng diện tích đất cần thu hồi 59,26ha đất lâm nghiệp, tổng số hộ bị ảnh hưởng là 4 hộ (đến nay mới lập xong phương án trả tiền bồi thường cho 3 hộ dân). Vừa qua, UBND tỉnh đã phải quyết định gia hạn cho dự án với yêu cầu, thời gian hoàn thành dự án đến hết năm 2013, trong đó công tác đền bù, GPMB phải được giải quyết dứt điểm trong năm 2011 này… Bên cạnh đó, còn rất nhiều dự án chậm triển khai, phải điều chỉnh quy hoạch do khó khăn vướng mắc trong công tác GPMB như Dự án Khu đô thị trung tâm thị trấn Cái Rồng do Công ty CP Đầu tư và Phát triển Vương Long làm chủ đầu tư đã phải điều chỉnh quy hoạch 3 lần; Dự án khu đô thị mới Đông Bắc cảng Cái Rồng, chủ đầu tư là Công ty CP Thương mại và Xây dựng Nam Sơn. Dự án được phê duyệt từ năm 2003 nhưng đến thời điểm này vẫn chưa hoàn thành công tác GPMB…
Tháo gỡ khó khăn, cải thiện môi trường đầu tư
Môi trường đầu tư và kinh doanh tiếp tục được cải thiện, tạo điều kiện cho các hoạt động đầu tư triển khai nhanh chóng. Những yếu tố trên sẽ tạo thuận lợi và là thời cơ cho KKT Vân Đồn tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, tác động từ khủng hoảng và suy giảm kinh tế thế giới vẫn còn tiềm ẩn những nguy cơ khó lường, tình hình lạm phát, lãi suất ngân hàng tăng cao sẽ gây khó khăn cho hoạt động đầu tư phát triển. Bên cạnh đó, khối lượng công việc tồn đọng chưa giải quyết còn rất lớn, nhất là công tác bồi thường GPMB và đầu tư hạ tầng.
Hệ thống cầu cảng được xây dựng trên xã đảo Bản Sen (Vân Đồn).
Xác định KKT Vân Đồn là động lực phát triển, nên vừa qua UBND tỉnh đã chỉ đạo các cấp, ngành liên quan tập trung đẩy mạnh tổ chức bồi thường giải phóng mặt bằng các dự án để sớm giao mặt bằng sạch nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp triển khai dự án. Tháo gỡ cơ bản các vướng mắc tại chính quyền cơ sở trong việc xác nhận nguồn gốc sử dụng đất của hộ dân để đẩy nhanh tiến độ lập phương án bồi thường giải phóng mặt bằng. Rà soát, thực hiện đầy đủ các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để bảo đảm quyền lợi của người dân bị di dời giải toả; quy hoạch xây dựng các khu tái định cư với diện tích phân lô phù hợp, tạo điều kiện cho hộ dân sớm ổn định cuộc sống và có điều kiện chuyển đổi nghề phù hợp. Tăng cường phối hợp giữa Ban Quản lý KKT với các sở, ngành liên quan trong công tác quản lý đất đai, ngăn chặn có hiệu quả việc cơi nới, xây cất, lấn chiếm đất trái phép trong KKT; tiếp tục phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân chấp hành tốt chủ trương bồi thường giải phóng mặt bằng của Nhà nước; đẩy nhanh việc giải quyết các đơn thư khiếu nại trong công tác bồi thường. Kiên quyết tổ chức cưỡng chế các trường hợp đã nhiều lần vận động thuyết phục nhưng vẫn chây ỳ, cố tình không thực hiện giao trả mặt bằng theo quy định. Bên cạnh đó, cũng cần rà soát, bổ sung và hoàn thiện quy chế phối hợp cụ thể giữa Ban Quản lý Kkt với từng sở, ngành, địa phương để phân định cụ thể trách nhiệm của Ban Quản lý và các cơ quan trong công tác quản lý Nhà nước về phát triển kinh tế và quản lý lãnh thổ, an ninh trật tự, trong giải quyết các thủ tục hành chính cho nhà đầu tư và người dân trong KKT.
Sự phát triển của KKT Vân Đồn có ý nghĩa rất quan trọng trong mở cửa hướng ra biển của cả miền Bắc, phát triển theo hướng hội nhập kinh tế với khu vực Đông Bắc Á trong hợp tác hai hành lang, một vành đai kinh tế ven biển Vịnh Bắc Bộ. Vì vậy, sự quan tâm tháo gỡ các vướng mắc trong công tác GPMB để các dự án đẩy nhanh tốc tộ đầu tư xây dựng, sớm hoàn thiện hệ thống hạ tầng của KKT. Điều đó sẽ có tác động lớn không chỉ với sự phát triển của KKT Vân Đồn, của tỉnh mà còn có tác động tới các địa bàn kinh tế khu vực lân cận và các tỉnh khu vực phía Bắc.
