Sau 3 năm thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TU ngày 5/5/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới, công tác đấu tranh, ngăn chặn tội phạm ma túy trên địa bàn Quảng Ninh đã đạt nhiều kết quả tích cực. Song trước sự gia tăng của các phương thức, thủ đoạn phạm tội ngày càng tinh vi, cùng những thách thức từ không gian mạng, công tác phòng chống ma túy hiện nay không chỉ dừng ở đấu tranh, xử lý nghiêm mà còn đòi hỏi các giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, giảm nguồn cầu và xây dựng môi trường xã hội an toàn, không ma túy.
Kiềm chế tội phạm, giữ vững địa bàn
Với vị trí đặc thù về kinh tế, đối ngoại và quốc phòng, an ninh, Quảng Ninh luôn xác định phòng chống và kiểm soát ma túy là nhiệm vụ trọng tâm trong bảo đảm an ninh trật tự. Sau 3 năm thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TU, tình hình tội phạm ma túy trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc qua địa bàn tỉnh được kiểm soát chặt chẽ. Đáng chú ý, từ cuối năm 2023 đến nay, chưa phát hiện vụ mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy qua biên giới.
Từ năm 2023 đến tháng 5/2026, toàn tỉnh phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.642 vụ với 3.224 đối tượng liên quan đến ma túy, giảm 8,6% số vụ và giảm 5,1% số đối tượng so với giai đoạn trước. Trong đó, lực lượng chức năng đã xử lý hình sự 1.489 vụ với 3.287 đối tượng. Đáng chú ý, tình hình người nghiện ma túy tiếp tục giảm. Đến ngày 15/5/2026, toàn tỉnh có 1.250 người nghiện có hồ sơ quản lý, giảm 34,4% so với cuối năm 2022; số người có biểu hiện loạn thần, “ngáo đá” giảm 38,9%. Cùng với đó, mô hình xây dựng địa bàn không ma túy bước đầu phát huy hiệu quả. Năm 2025, toàn tỉnh có 14 xã, phường, đặc khu được công nhận không ma túy.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều diễn biến mới đáng lo ngại. Nguồn ma túy vào địa bàn chủ yếu từ các tỉnh lân cận; tỷ lệ tội phạm liên quan đến ma túy tổng hợp chiếm tới 75,8% tổng số vụ; thanh, thiếu niên phạm tội về ma túy chiếm 43,4% tổng số đối tượng phạm tội về ma túy. Đặc biệt, lực lượng chức năng đã phát hiện 41 vụ với 54 đối tượng dưới 18 tuổi phạm tội về ma túy.
Một trong những thách thức lớn hiện nay là tội phạm lợi dụng không gian mạng để hoạt động. Trong số các vụ án ma túy được phát hiện, có gần 1.000 vụ liên quan đến việc sử dụng mạng internet, mạng xã hội và các phương thức giao dịch điện tử để mua bán, trao đổi ma túy, chiếm khoảng 60% tổng số vụ bị xử lý hình sự.
Đại tá Nguyễn Quang Dũng, Trưởng Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh, cho biết: Lực lượng công an đã chủ động tham mưu triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa xã hội, phòng ngừa nghiệp vụ và đấu tranh xử lý; thực hiện nghiêm các giải pháp ngăn cung, giảm cầu và giảm tác hại của ma túy, kiên quyết xử lý các đối tượng vi phạm, hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường an toàn, không ma túy.
Phòng ngừa từ cơ sở
Bên cạnh việc đấu tranh, xử lý nghiêm tội phạm ma túy, tỉnh tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, trong đó chú trọng giảm nguồn cầu, quản lý chặt người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy, xây dựng địa bàn không ma túy và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa, từ cơ sở. Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xác định rõ mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu có ít nhất 50% số xã, phường, đặc khu đạt tiêu chí không ma túy, tiến tới xây dựng Quảng Ninh cơ bản đạt tiêu chí tỉnh không ma túy.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều giải pháp đồng bộ đang được triển khai, từ rà soát, quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy; tăng cường cai nghiện và quản lý sau cai; kiểm tra các cơ sở kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự; đến đẩy mạnh tuyên truyền trong trường học, khu dân cư và doanh nghiệp. Các địa phương đã kiện toàn 54 tổ rà soát, thống kê người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy sau sắp xếp đơn vị hành chính, bảo đảm quản lý chặt chẽ từ cơ sở.
Ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND phường Cao Xanh, cho biết: Công tác phòng chống ma túy luôn được phường xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên trong bảo đảm an ninh trật tự. Phường tập trung chỉ đạo lực lượng công an, an ninh cơ sở và các tổ chức đoàn thể tăng cường nắm chắc địa bàn, quản lý dân cư, đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật và kịp thời phát hiện, xử lý các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Cùng với đó, phường phát huy vai trò của người dân trong cung cấp thông tin, tham gia giữ gìn an ninh trật tự tại khu dân cư, góp phần xây dựng môi trường an toàn, không ma túy.
Bên cạnh vai trò của lực lượng chức năng, thực tiễn cho thấy hiệu quả phòng chống ma túy chỉ bền vững khi có sự tham gia của toàn xã hội. Từ các khu dân cư, trường học, doanh nghiệp đến mỗi gia đình đều là những “lá chắn” quan trọng trong việc phát hiện, ngăn chặn và giáo dục phòng ngừa.
Trong 3 năm qua, toàn tỉnh đã tổ chức 838 lượt tuyên truyền trực tiếp về phòng chống ma túy với 243.296 lượt người tham gia; gần 1.800 tin, bài, phóng sự tuyên truyền được đăng tải trên các phương tiện truyền thông và nền tảng số. Tỉnh hiện duy trì 115 mô hình phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc" gắn với phòng chống ma túy và 4.131 mô hình "Tổ nhân dân tự quản về an ninh trật tự" tại cơ sở.
Trong tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, việc chủ động phòng ngừa, giảm cầu và xây dựng cộng đồng không ma túy là giải pháp căn cơ, lâu dài để giữ vững bình yên từ mỗi gia đình, khu dân cư đến toàn xã hội.
