Từ chỗ “nhận diện để không bị động”, Quảng Ninh đã chủ động phản bác, quản trị rủi ro truyền thông bằng khung chính sách rõ ràng, cơ chế phối hợp nhịp nhàng và năng lực phản ứng nhanh, chính xác. Tỉnh đã ban hành Quy định số 25-QĐ/TU, từng bước hình thành một mô hình quản trị truyền thông cấp tỉnh hiện đại, kết hợp hiệu quả giữa lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự tham gia của nhân dân. Nhờ đó, Quảng Ninh không chỉ giữ vững niềm tin xã hội mà còn khẳng định vai trò tiên phong trong xây dựng môi trường thông tin minh bạch, an toàn và lành mạnh.
Khung chính sách – nền tảng cho quản trị truyền thông hiện đại
Ngày 22/10/2020, Tỉnh uỷ Quảng Ninh đã ban hành Quy định số 25-QĐ/TU về công tác chỉ đạo, định hướng, chính trị, tư tưởng đối với thông tin báo chí và công tác tiếp nhận xử lý thông tin báo chí, thông tin trên mạng xã hội về Quảng Ninh. Quy định này không chỉ mang tính hành chính mà còn là khuôn khổ chiến lược trong công tác quản lý, định hướng thông tin, chấn chỉnh hoạt động báo chí và không gian mạng. Mục tiêu trọng tâm là đấu tranh phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” và phản bác các luận điệu sai trái, thù địch, góp phần củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
Quy định 25-QĐ/TU đặt ra hai mục tiêu kép: Một là, chủ động định hướng, cung cấp thông tin tích cực về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, cùng những thành tựu nổi bật về phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh của tỉnh. Hai là, kiên quyết đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, bảo đảm sự thống nhất nhận thức và đồng thuận xã hội. Việc ban hành Quy định này thể hiện bước chuyên nghiệp hóa trong quản trị rủi ro truyền thông cấp tỉnh. Đáng chú ý, văn bản phân biệt rõ hai loại hình khủng hoảng truyền thông: Khủng hoảng do sự kiện tự thân, tức là các vụ việc có nguồn gốc thực tế, trong đó thông tin lan truyền làm trầm trọng thêm vấn đề; Khủng hoảng do truyền thông tạo ra, thường là tin giả, bóp méo, cắt ghép sự kiện.
Sự phân định rạch ròi này giúp cơ quan chức năng lựa chọn chiến lược ứng phó phù hợp, hoặc xử lý nguyên nhân gốc rễ của sự kiện, hoặc tập trung phản bác, xử lý thông tin sai lệch.
Điểm nổi bật trong Quy định 25-QĐ/TU là chính trị hóa công tác truyền thông, đặt Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy làm cơ quan chỉ đạo trực tiếp, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò quản lý hành chính. Ban có quyền yêu cầu các địa phương, cơ quan, đơn vị cung cấp thông tin, báo cáo, hoặc yêu cầu Trung tâm Truyền thông tỉnh (nay là Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh) đăng, phát (hoặc không đăng, phát) thông tin vì lợi ích của Đảng, Nhà nước và của tỉnh.
Sở Thông tin và Truyền thông (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thực hiện chức năng quản lý nhà nước, phối hợp chặt chẽ với Ban Tuyên giáo và Dân vận trong chỉ đạo, quản lý thông tin. Khi có khủng hoảng truyền thông xảy ra, Sở chủ động xử lý nhanh ban đầu, báo cáo kịp thời với Thường trực Tỉnh ủy và Tổ giúp việc, đồng thời đề xuất phương án xử lý.
Cơ chế trách nhiệm giải trình được thiết kế chặt chẽ, tuân thủ nguyên tắc “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”, đặc biệt là nguyên tắc trách nhiệm người đứng đầu. Nếu để xảy ra hậu quả do chậm xử lý thông tin, người đứng đầu cấp ủy phải chịu trách nhiệm hoàn toàn. Điều này tạo động lực ràng buộc mạnh mẽ, buộc các cấp ủy phải kiểm tra, xác minh và báo cáo kịp thời ngay sau khi sự việc được phản ánh.
Quảng Ninh đã thiết lập quy trình giám sát và phản ứng thông tin liên tục, chuyển từ thế “bị động ứng phó” sang “chủ động định hướng”. Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy tổ chức đánh giá, phân tích, báo cáo tổng quan công tác báo chí hàng tuần, đồng thời đề xuất Thường trực Tỉnh ủy định hướng tuyên truyền trọng tâm. Theo thống kê bằng phần mềm rà quét, mỗi năm có trung bình khoảng 15.600 tin, bài trên báo chí, 7.800 tin, bài trên mạng xã hội (trên các trang, hội, nhóm đang được theo dõi, giám sát) thông tin các nội dung về tỉnh Quảng Ninh, trong đó 97% là thông tin tích cực. Dư luận xã hội đồng thuận, nhân dân tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, chỉ số niềm tin xã hội trong tỉnh tăng đều từ 95,6% vào năm 2020 lên 96,16% vào năm 2024.
Bên cạnh đó, tỉnh duy trì Hội nghị giao ban báo chí hằng tháng và Hội nghị thông tin báo chí hằng tuần, nhằm lan tỏa thông tin chính thống, xử lý kịp thời các vấn đề dư luận quan tâm. Với các vụ việc có ảnh hưởng tiêu cực sâu rộng, Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh được giao triển khai các tuyến tin, bài định hướng thông tin, ổn định dư luận xã hội – thể hiện rõ chiến lược “xây đi đôi với chống”, lấy sức mạnh truyền thông chính thống áp đảo và vô hiệu hóa thông tin xấu độc.
Tăng cường năng lực phản ứng, từ phòng thủ sang kiến tạo
Ban Chỉ đạo 35 Tỉnh ủy Quảng Ninh thường xuyên tổ chức diễn tập đấu tranh, ngăn chặn, xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng. Các cuộc diễn tập mang tính chiến lược, giúp chuẩn hóa quy trình phối hợp xử lý, nâng cao năng lực chỉ đạo, phản ứng nhanh trong các tình huống phức tạp.
Thông qua diễn tập, các cơ quan được rèn luyện kỹ năng ứng phó, vận hành theo quy trình chuẩn hóa (SOP), bảo đảm hệ thống hoạt động thông suốt, hiệu quả ngay cả trong tình huống bất ngờ. Mục tiêu của diễn tập không chỉ là nâng cao trình độ kỹ thuật, nghiệp vụ, mà còn nhằm thực hành lan tỏa thông tin tích cực trên mạng xã hội, khẳng định tư duy chiến lược: đấu tranh phản bác không chỉ là ngăn chặn tin xấu mà còn phải chủ động kiến tạo và lan tỏa tin tốt.
Công tác “chủ động phản bác” của Quảng Ninh được chứng minh bằng nhiều vụ việc xử lý nghiêm minh, tạo hiệu quả răn đe mạnh mẽ, củng cố niềm tin của nhân dân. Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an tỉnh) là lực lượng nòng cốt, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, kể cả việc cắt ghép video, sử dụng AI xuyên tạc sự kiện. Các vụ việc như xuyên tạc Lễ kỷ niệm (5/2024), tin đồn lật tàu QN-7105, hay cắt ghép hình ảnh lãnh đạo được xử lý nhanh chóng, đúng quy định. Đặc biệt, việc xử lý công dân N.H.A.T. chỉ trong vài giờ sau khi vụ việc xảy ra là minh chứng cho hiệu quả cơ chế tiếp nhận – xử lý thông tin tức thời theo Quy định 25-QĐ/TU.
Sự phối hợp nhịp nhàng giữa Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy (định hướng chính trị), Công an tỉnh (giám sát, thực thi pháp luật) và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (quản lý kỹ thuật, xử lý khủng hoảng) thể hiện hiệu quả vận hành của khung chính sách thống nhất, chuyển từ đấu tranh chính trị sang đấu tranh pháp lý có căn cứ, buộc người vi phạm thừa nhận hành vi, gỡ bỏ nội dung sai và khắc phục hậu quả.
Đặc biệt, trước sự phát triển của công nghệ giả mạo (AI, deepfake), Quảng Ninh cần nâng cấp hệ thống giám sát, thiết bị kỹ thuật và mở rộng quy mô, tần suất diễn tập để đáp ứng yêu cầu mới. Các kịch bản diễn tập nên có tính phức tạp, thực tiễn và tương tác cao hơn, giúp nâng cao năng lực phối hợp, xử lý tình huống linh hoạt, hiệu quả.
Đồng thời, tỉnh cần lồng ghép các bài học thực tiễn (như vụ P.Q.S., N.H.A.T.) vào sinh hoạt chi bộ, bồi dưỡng chính trị để đảng viên nhận diện rõ hơn các thủ đoạn tấn công trên không gian mạng, từ đó nâng cao tính Đảng, ý thức trách nhiệm và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn.
Đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và đầy thách thức. Thông qua Quy định 25-QĐ/TU, Quảng Ninh đã xây dựng một khuôn khổ chiến lược vững chắc, đặt công tác thông tin dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng.
Mỗi đảng viên Quảng Ninh cần trở thành “chiến sĩ” kiên định trên mặt trận tư tưởng – vững vàng về lý luận, tỉnh táo trong nhận diện, chủ động trong phản bác. Khi hệ thống chính trị vận hành nhịp nhàng, cơ chế xử lý thông tin nhanh, nghiêm minh, Quảng Ninh sẽ tiếp tục giữ vững vị thế địa phương đi đầu trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh, phục vụ hiệu quả cho mục tiêu phát triển bền vững và ổn định xã hội.
