Trải qua 30 năm xây dựng và phát triển, Đảng bộ Than Quảng Ninh luôn khẳng định vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo cán bộ, đảng viên và công nhân lao động ngành Than vượt qua nhiều bước ngoặt lớn, từ yêu cầu mở rộng sản xuất, nâng sản lượng, đổi mới công nghệ đến những biến động của thị trường, thiên tai, dịch bệnh và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Trong hành trình ấy, truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” không chỉ được gìn giữ mà ngày càng được phát huy thành sức mạnh để ngành Than đổi mới, hiện đại hóa và phát triển bền vững.
Vững vai trò hạt nhân chính trị
Trong suốt chiều dài phát triển, ngành Than không chỉ giữ vai trò là trụ cột năng lượng của quốc gia, mà còn là cái nôi trưởng thành của giai cấp công nhân Việt Nam. Cách đây đúng 3 thập kỷ, ngày 13/7/1996, giữa thời điểm ngành Than đứng trước yêu cầu đổi mới cấp bách và tổ chức lại sản xuất theo mô hình Tổng Công ty Than Việt Nam (nay là Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam - TKV), Đảng bộ Than Quảng Ninh chính thức được thành lập. Đây là quyết sách có ý nghĩa lịch sử, thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc của Tỉnh ủy Quảng Ninh và Trung ương Đảng nhằm xây dựng một hạt nhân chính trị vững chắc, lãnh đạo toàn diện, xuyên suốt các đơn vị ngành Than hoạt động trên địa bàn tỉnh.
Trải qua 30 năm xây dựng và phát triển, Đảng bộ Than Quảng Ninh đã khẳng định rõ bản lĩnh, năng lực cầm quyền và vai trò hạt nhân lãnh đạo then chốt. Sợi chỉ đỏ kết nối xuyên suốt mọi thắng lợi của Đảng bộ chính là truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” - giá trị tinh thần vô giá được hun đúc từ Cuộc tổng bãi công lịch sử ngày 12/11/1936 của hơn 3 vạn thợ mỏ. Dưới ngọn cờ của Đảng, truyền thống ấy đã biến thành sức mạnh nội sinh to lớn, giúp đội ngũ cán bộ, đảng viên và thợ mỏ liên tục vượt qua những bước ngoặt lịch sử, những biến động khốc liệt của thị trường, thiên tai, dịch bệnh, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và khắc ghi lời dạy của Bác Hồ: “Đẩy mạnh ngành Than trở thành một ngành gương mẫu cho các ngành kinh tế khác và tỉnh Quảng Ninh trở thành một tỉnh giàu đẹp”.
Bước vào những năm đầu thành lập, Đảng bộ Than Quảng Ninh phải đối mặt với bài toán vô cùng phức tạp: Làm thế nào để hợp nhất lực lượng, đổi mới phương thức quản trị, nâng cao năng lực sản xuất trong điều kiện thiết bị khai thác còn lạc hậu, nguy cơ mất an toàn lao động cao và mô hình doanh nghiệp nhà nước đang trong quá trình chuyển đổi sâu sắc. Nhận diện rõ trách nhiệm chính trị, Đảng ủy Than Quảng Ninh đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn để ban hành hàng loạt nghị quyết chuyên đề mang tính chất "xương sống", mở đường cho ngành Than bứt phá.
Trong giai đoạn 2000-2010, Đảng bộ đã tập trung giải quyết triệt để các điểm nghẽn về lực lượng sản xuất và an toàn lao động. Ngày 9/3/2000, Ban Chấp hành Đảng bộ ban hành Nghị quyết số 877-NQ/ĐU về đảm bảo công tác an toàn, bảo hộ lao động trong sản xuất. Đây là cột mốc đặt nền móng cho chiến lược phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm, thúc đẩy việc tổ chức sản xuất liên tục, tối ưu hóa công suất thiết bị, đồng thời tăng cường khâu sàng tuyển, gia công chế biến để nâng cao tỷ lệ thu hồi than sạch.
Tiếp đó, trước yêu cầu gia tăng sản lượng than cung cấp cho nền kinh tế trong thời kỳ công nghiệp hóa, Đảng bộ ban hành Nghị quyết số 1382-NQ/ĐU ngày 6/7/2001 về công tác đào tạo và chuẩn bị nguồn nhân lực giai đoạn 2001-2005, tầm nhìn 2010. Quyết sách này hướng tới mục tiêu chuẩn hóa đội ngũ cán bộ quản lý, nâng cao tay nghề cho lực lượng thợ lò và kỹ sư, đáp ứng mục tiêu nâng sản lượng than lên 15-16 triệu tấn vào năm 2005 và chuẩn bị lực lượng kỹ thuật khi tỷ lệ cơ giới hóa gia tăng.
Để giải quyết tận gốc hạn chế về công nghệ khai thác, Nghị quyết số 535-NQ/ĐU ngày 31/3/2004 ra đời, chỉ đạo đẩy mạnh áp dụng công nghệ mới, tháo gỡ khó khăn trong tốc độ đào mỏ, đẩy nhanh các giải pháp cơ giới hóa đồng bộ. Đến năm 2006, khi Tổng Công ty Than Việt Nam chuyển đổi thành Tập đoàn (TKV), Nghị quyết số 2090-NQ/ĐU ngày 1/9/2006 đã kịp thời định hình phương pháp lãnh đạo của các cấp ủy Đảng tại các công ty cổ phần, nâng cao vai trò của tổ chức Đảng gắn liền với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Bước sang giai đoạn 2011-2020, Quảng Ninh thực hiện bước chuyển dịch mô hình phát triển kinh tế mạnh mẽ từ “nâu” sang “xanh”. Đứng trước yêu cầu phát triển hài hòa giữa công nghiệp khai khoáng và bảo vệ môi trường, bảo tồn danh lam thắng cảnh, Đảng bộ Than Quảng Ninh đã điều chỉnh phương thức lãnh đạo, tập trung nâng cao chất lượng tổ chức Đảng và tăng cường liên kết với địa phương.
Hàng loạt nghị quyết quan trọng được triển khai trong giai đoạn này, như Nghị quyết số 03-NQ/ĐU ngày 22/4/2011 tăng cường sự lãnh đạo đối với tổ chức Đoàn và thanh niên, biến lực lượng trẻ thành đội ngũ xung kích tại các diện sản xuất hầm lò sâu, khó khăn. Hai Nghị quyết số 05-NQ/ĐU và 06-NQ/ĐU năm 2012 đã tạo ra bước ngoặt trong công tác phối hợp giữa ngành Than với chính quyền các địa phương để quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, đồng thời siết chặt công tác phát triển đảng viên, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Đặc biệt, để xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở thực sự là "đầu tàu" đáp ứng nhiệm vụ mới, ngày 7/12/2015, Đảng ủy Than Quảng Ninh ban hành Nghị quyết số 04-NQ/ĐU về nâng cao chất lượng Bí thư chi bộ và cấp ủy chi bộ trực thuộc cơ sở giai đoạn 2017-2020 và sau năm 2020. Nghị quyết đặt ra các tiêu chuẩn khắt khe, đổi mới khâu lựa chọn quy hoạch cán bộ theo hướng “mở” và “động”, kiên quyết đưa ra khỏi quy hoạch những cán bộ yếu năng lực, tạo nên sinh khí mới và sức chiến đấu mạnh mẽ cho các tổ chức cơ sở Đảng.
Dẫn dắt ngành Than đổi mới và phát triển bền vững
Nếu giai đoạn 2000-2020 là hành trình mở đường và định hình công nghệ, thì giai đoạn từ năm 2020 đến nay chính là thời kỳ thử lửa cam go nhất, khẳng định bản lĩnh kiên cường của Đảng bộ Than Quảng Ninh. Trong hai nhiệm kỳ liên tiếp (2015-2020 và 2020-2025), ngành Than phải đối mặt với những khó khăn chồng chất chưa từng có trong lịch sử: Điều kiện khai thác tài nguyên ngày càng xuống sâu và đi xa làm tăng chi phí và rủi ro; biến động dị thường của giá than thị trường thế giới; sự tàn phá của đại dịch Covid-19 cùng những tác động khốc liệt của thiên tai, biến đổi khí hậu mà đỉnh điểm là siêu bão số 3 (bão Yagi) năm 2024 gây thiệt hại vô cùng nặng nề cho các đơn vị ngành Than trên địa bàn Quảng Ninh.
Trước tình thế ấy, Đảng ủy Than Quảng Ninh đã phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy TKV lãnh đạo toàn hệ thống chính trị giữ vững nguyên tắc, linh hoạt trong điều hành, ban hành các nghị quyết mang tính hành động quyết liệt. Đó là Nghị quyết số 01-NQ/ĐU ngày 8/10/2020 và Nghị quyết số 02-NQ/ĐU năm 2026 về nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; Nghị quyết số 02-NQ/ĐU ngày 25/12/2020 về thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc; cùng Nghị quyết số 04-NQ/ĐU về công tác thanh niên giai đoạn 2021-2025. Công tác lãnh đạo được quán triệt sâu sắc theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm”, tạo sự đồng thuận cao độ từ cán bộ, đảng viên đến công nhân lao động.
Về điều hành sản xuất kinh doanh, Đảng bộ đã chỉ đạo chuyển đổi linh hoạt sang mô hình “Sản xuất và thương mại than”, kết hợp hài hòa giữa than sản xuất trong nước và than nhập khẩu, vừa đáp ứng tối đa nhu cầu than cho các ngành kinh tế quốc dân (đặc biệt là điện, thép, phân bón), vừa bảo đảm hiệu quả tài chính doanh nghiệp. Đồng thời, Đảng bộ chỉ đạo đẩy mạnh cuộc cách mạng về khoa học công nghệ, ứng dụng chuyển đổi số và tự động hóa toàn diện. Các dây chuyền cơ giới hóa đồng bộ được đưa vào khai thác than hầm lò; thiết bị xúc bốc, vận chuyển công suất lớn, hiện đại được áp dụng tại các mỏ lộ thiên; công tác quản lý, cấp phát nhiên liệu, giao ca nhận lệnh sản xuất được tin học hóa trên các thiết bị điện tử. Từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu số và áp dụng công nghệ số đã giúp tiết giảm lao động thủ công nặng nhọc, nâng cao năng suất, bảo đảm an toàn lao động và tiết kiệm tài nguyên.
Song song với bứt phá công nghệ, bước chuyển mang tính bước ngoặt của Đảng bộ Than Quảng Ninh trong thời kỳ mới chính là quyết tâm chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang “Sản xuất xanh - Phát triển bền vững”. Đảng bộ đã lãnh đạo các đơn vị triển khai nghiêm túc Đề án bảo vệ môi trường vùng than Quảng Ninh giai đoạn 2022-2025, định hướng đến năm 2030. Tiêu chí môi trường “Sáng - Xanh - Sạch” được hiện thực hóa bằng việc cải tạo, phục hồi môi trường các bãi thải, xử lý nước thải mỏ, giảm thiểu bụi và tiếng ồn, đưa công nghiệp khai thác than phát triển hài hòa với môi trường sinh thái Vùng mỏ.
Mọi thành quả phát triển của ngành Than đều hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống người lao động và đóng góp cho địa phương. Đảng bộ Than Quảng Ninh luôn quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của thợ mỏ thông qua đầu tư, nâng cấp hệ thống nhà ở tập thể, nhà ăn, nhà tắm giặt, xe đưa đón công nhân và cơ sở điều dưỡng. Phương châm “Tất cả người lao động đều có Tết” cùng các chính sách an sinh xã hội, chăm lo gia đình chính sách được duy trì thường xuyên, góp phần củng cố niềm tin, tạo sự gắn bó giữa người lao động với tổ chức Đảng và doanh nghiệp.
Trải qua 6 kỳ đại hội, Đảng bộ Than Quảng Ninh từng bước khẳng định năng lực lãnh đạo, chủ động cụ thể hóa các chủ trương, nhiệm vụ phù hợp với từng giai đoạn, gắn với chiến lược phát triển của Tập đoàn, của thành phố Quảng Ninh. Đại hội đại biểu Đảng bộ Than Quảng Ninh lần thứ VI, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định tiếp tục phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”; xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; nâng cao năng suất lao động, thu nhập của người lao động và năng lực cạnh tranh của các đơn vị. Qua đó, góp phần xây dựng TKV phát triển bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Phó Tổng Giám đốc TKV, Bí thư Đảng ủy Than Quảng Ninh Nguyễn Huy Nam nhấn mạnh, thời gian tới, Đảng bộ sẽ tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao chất lượng sinh hoạt cấp ủy, chi bộ và hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Cùng với đó, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản trị và sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của các đơn vị; đồng thời chăm lo tốt hơn đời sống người lao động, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”.
Trải qua 30 năm kiên cường dưới ngọn cờ của Đảng, Đảng bộ Than Quảng Ninh đã chứng minh vai trò hạt nhân chính trị không thể thay thế, là cầu nối vững chắc giữa Đảng bộ thành phố Quảng Ninh với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Với ngọn lửa truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” được trao truyền qua nhiều thế hệ, Đảng bộ Than Quảng Ninh sẽ tiếp tục giữ vững tay chèo, đưa ngành Than phát triển bền vững, giữ vững vai trò là động lực kinh tế quan trọng, góp phần xây dựng thành phố Quảng Ninh và đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh, hiện đại.
