Từ trách nhiệm của người đứng đầu đến vai trò nòng cốt của lực lượng công an; từ những kế hoạch cụ thể đến sự tham gia của từng gia đình, từng người dân, chủ trương phòng, chống ma túy ở Quảng Ninh đang được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể ngay tại cơ sở. Mỗi địa bàn, mỗi khu dân cư được xác định không chỉ là nơi thực hiện chủ trương, mà còn là một “pháo đài” chủ động phòng ngừa, phát hiện và đẩy lùi hiểm họa ma túy...
Khi chủ trương được cụ thể hóa bằng trách nhiệm
Trong xây dựng Đảng, thước đo hiệu quả của một chủ trương không chỉ nằm ở số lượng văn kiện, hội nghị hay những khẩu hiệu hành động, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa thành những chuyển động cụ thể trong đời sống. Với Quảng Ninh, 3 năm thực hiện Chỉ thị số 32 về phòng, chống và kiểm soát ma túy là một phép thử đối với năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Chủ trương chỉ thực sự vào cuộc sống khi được cụ thể hóa từ cơ sở; khi người đứng đầu nhận rõ trách nhiệm, cán bộ, đảng viên nêu cao tính gương mẫu, chịu sự giám sát của tổ chức và nhân dân; đồng thời mỗi khu dân cư, trường học, doanh nghiệp hình thành được ý thức và năng lực tự phòng ngừa, tự bảo vệ trước hiểm họa ma túy.
Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 132-KL/TW, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh đã ban hành Kế hoạch số 542-KH/TU ngày 26/5/2025 để chỉ đạo các đảng ủy trực thuộc, cấp ủy cơ sở triển khai thực hiện, gắn với tiếp tục thực hiện Chỉ thị 32. Tiếp đó, Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 16/1/2026 về tăng cường lãnh đạo công tác bảo đảm an ninh, trật tự giai đoạn 2026-2030 xác định mục tiêu đến năm 2030, Quảng Ninh phấn đấu đạt ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không ma túy, tiến tới cơ bản đạt tiêu chí tỉnh không ma túy. Mục tiêu ấy cho thấy phòng, chống ma túy không phải một cuộc vận động ngắn ngày hay một phong trào nhất thời, mà là quá trình tổ chức lại thế trận phòng ngừa ngay từ cơ sở, gắn trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng với từng địa bàn, từng nhóm nguy cơ và từng người dân.
Điều quan trọng là sau mỗi văn bản, mỗi kế hoạch phải xác định rõ địa chỉ trách nhiệm và phần việc cụ thể. Bí thư cấp ủy phải nắm chắc những nguy cơ trên địa bàn; chính quyền xác định rõ những địa bàn, lĩnh vực cần tập trung chuyển hóa; công an cơ sở quản lý chắc người, chắc địa bàn, chủ động xây dựng phương án phòng ngừa và phối hợp xử lý; nhà trường nhận diện đúng những kỹ năng học sinh cần được trang bị; các tổ chức đoàn thể nắm được những gia đình cần đồng hành, hỗ trợ. Khi trách nhiệm được phân định rõ đến từng người, từng việc, chủ trương sẽ không dừng lại trên giấy hay bị hòa tan qua các tầng nấc hành chính, mà được chuyển hóa thành hành động cụ thể, tạo chuyển biến thực chất ngay từ cơ sở.
Vĩnh Thực là một trong những điển hình tiêu biểu. Ngày 18/12/2025, xã được công nhận “Xã không ma túy”. Với một địa bàn biên giới, hải đảo, kết quả ấy không chỉ được đo bằng một danh hiệu, mà bằng cả quá trình cấp ủy, chính quyền và lực lượng công an tổ chức chuyển hóa địa bàn bằng những việc làm cụ thể, chủ động và liên tục.
Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Công an xã Vĩnh Thực đã chủ động tham mưu Đảng ủy, UBND xã 5 văn bản quan trọng để đánh giá đúng tình hình, xác định nguy cơ và triển khai các biện pháp phòng, chống ma túy; xây dựng 3 kế hoạch về xây dựng xã không ma túy; đồng thời thiết lập 2 mô hình “Trường học không ma túy” và “Thôn không ma túy”. Cùng với đó, lực lượng công an duy trì tuần tra, kiểm soát địa bàn 24/7, phối hợp với các lực lượng chức năng, trong đó có bộ đội biên phòng, chủ động rà soát, kiểm tra các khu vực, nhóm đối tượng có nguy cơ.
Riêng trong năm 2025, Công an xã Vĩnh Thực tổ chức 18 buổi kiểm tra đột xuất tại các lán trọ công nhân và khu vực nghi vấn, tiến hành test nhanh 225 trường hợp, kết quả 100% âm tính.
Kết quả của Vĩnh Thực cho thấy một điều rất rõ: Lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt, nhưng một “xã không ma túy” không thể được dựng lên chỉ bằng những ca tuần tra hay những cuộc kiểm tra. Đó là kết quả của sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền; sự tham mưu, tổ chức thực hiện của lực lượng công an; sự phối hợp của các lực lượng, nhà trường, gia đình và cộng đồng. Chính quyền địa phương xác định rõ trách nhiệm, tiếp tục ưu tiên nguồn lực, công an giữ vai trò nòng cốt trong nắm tình hình, tham mưu, phòng ngừa và đấu tranh; các mô hình cộng đồng tạo thêm những “tai mắt” ngay từ cơ sở.
Bởi vậy, quyết định công nhận “Xã không ma túy” không phải là điểm kết thúc. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Vĩnh Thực xác định tiếp tục giữ vững thành quả, không để ma túy có cơ hội thẩm lậu, không để phát sinh mầm mống tội phạm, bảo vệ sự bình yên của địa bàn và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
Người đứng đầu không đứng ngoài cuộc
Đằng sau những kết quả như ở Vĩnh Thực là một yêu cầu có tính quyết định: Người đứng đầu không thể đứng ngoài cuộc chiến với ma túy. Trách nhiệm ấy không bắt đầu từ việc xử lý một vụ việc đã xảy ra, mà bắt đầu từ khả năng nhận diện nguy cơ, nắm chắc địa bàn, xác định đúng trọng tâm, phân công rõ người, rõ việc và theo dõi đến cùng.
Quảng Ninh xác định công tác phòng, chống ma túy phải được đưa vào nội dung kiểm tra, giám sát; hiệu quả thực hiện là một tiêu chí đánh giá, xếp loại cấp ủy, tổ chức Đảng hằng năm. Người đứng đầu cấp ủy, tổ chức Đảng, thủ trưởng cơ quan, đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để cán bộ, đảng viên thuộc phạm vi quản lý vi phạm pháp luật về ma túy.
Trong tổ chức thực hiện, phương châm “6 rõ” - rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền - trở thành công cụ để biến trách nhiệm thành hành động cụ thể. “Rõ người” để tránh trách nhiệm tập thể chung chung; “rõ việc” để nhiệm vụ không bị hòa tan; “rõ thời gian” tạo áp lực tiến độ; “rõ trách nhiệm” buộc người được giao phải theo đến cùng; “rõ sản phẩm” giúp kiểm chứng kết quả; “rõ thẩm quyền” để xử lý vướng mắc, không đùn đẩy, né tránh. Trong cuộc chiến với ma túy, nơi mỗi biểu hiện buông lỏng đều có thể tạo thành kẽ hở cho tội phạm, cách làm rõ ràng, quyết liệt và có kiểm tra chính là một dạng sức mạnh của tổ chức Đảng trong hành động.
Khi sức dân trở thành “lá chắn” vững chắc
Một “pháo đài” không thể vững chắc nếu chỉ có lực lượng chuyên trách. Sức mạnh ấy còn nằm trong từng khu dân cư, từng gia đình, từng người dân. Sức dân chỉ được khơi dậy khi người dân thấy thông tin của mình được lắng nghe, danh tính được bảo vệ, kiến nghị được phản hồi và kết quả xử lý được nhìn thấy. Vì vậy, xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc trong phòng, chống ma túy phải đi cùng với củng cố niềm tin, kỹ năng dân vận và cách ứng xử nhân văn ở cơ sở.
Quảng Ninh hiện duy trì 115 mô hình phong trào, trong đó có 54 mô hình trong khu dân cư, 12 mô hình trong cơ quan, 42 mô hình trong doanh nghiệp và 6 mô hình trong cơ sở giáo dục; đồng thời duy trì 4.131 “Tổ nhân dân tự quản về an ninh trật tự”. Những mô hình ấy nếu được vận hành thực chất sẽ trở thành “tai mắt” của nhân dân, là cánh tay nối dài của hệ thống chính trị cơ sở, giúp người dân không chỉ được tuyên truyền mà còn trực tiếp tham gia phát hiện, tố giác, giáo dục và giúp đỡ người lầm lỗi. Khi đó, người dân không chỉ chờ lực lượng chức năng đến giải quyết, mà biết tự nhắc nhau cảnh giác với ma túy “núp bóng”, quản lý con em, phát hiện những biểu hiện bất thường và chủ động bảo vệ cộng đồng.
Cùng với việc phát huy sức dân, nội dung tuyên truyền cũng phải thay đổi để theo kịp những nguy cơ mới. Không chỉ tuyên truyền để người dân “biết”, mà phải giúp người dân “biết để phòng ngừa, biết để phát hiện, biết để báo tin và biết cách bảo vệ chính mình, gia đình mình”. Những cảnh báo về ma túy “núp bóng”, thuốc lá điện tử, đồ uống, thực phẩm có chứa chất ma túy, bóng cười, phương thức lôi kéo trên mạng và thủ đoạn giao dịch ngày càng tinh vi của tội phạm phải trở thành những nội dung cụ thể, gần với đời sống, để mỗi người dân có thể nhận diện và hành động ngay khi có nguy cơ.
Trong cuộc chiến với ma túy, cơ sở không phải “tuyến sau”, mà là tuyến đầu. Ở đó, chủ trương của tỉnh được kiểm nghiệm bằng những chuyển biến cụ thể nhất; hiệu quả lãnh đạo của cấp ủy, quản lý của chính quyền và vai trò nòng cốt của lực lượng công an cũng được nhìn thấy rõ nhất.
Từ những “pháo đài” cơ sở được xây dựng và giữ vững, Quảng Ninh đang hướng tới một mục tiêu lớn hơn: Không chỉ giữ sạch từng địa bàn, mà tạo dựng một môi trường xã hội đủ sức đề kháng trước ma túy, đủ nhân văn để giúp người lầm lỡ trở về và đủ quyết liệt để tội phạm không có đất dung thân. Đó là hành trình từ một chủ trương chính trị đến một thế trận trong lòng dân - và cũng là bước chuẩn bị cho cuộc chiến dài hơi hơn: Giữ vững những gì đã đạt được để khát vọng Quảng Ninh không ma túy trở thành hiện thực.
