Đấu tranh nghiêm minh với tội phạm, đồng thời chú trọng cai nghiện, dạy nghề, tạo việc làm và hỗ trợ tái hòa nhập cho người lầm lỗi, Quảng Ninh đang cho thấy phòng, chống ma túy không chỉ là ngăn chặn cái xấu, mà còn là quá trình bảo vệ con người, giữ gìn gia đình và dựng xây niềm tin từ cơ sở.
Đồng bộ giải pháp cho một cuộc chiến dài hơi
Phía sau mỗi chuyên án không chỉ là những con số về tang vật, đối tượng bị bắt giữ, mà còn là cuộc đấu trí với những đường dây ngày càng tinh vi, liều lĩnh. Trên địa bàn biên giới, biển đảo, cảng biển, khu du lịch, khu công nghiệp, lực lượng chức năng phải đối mặt với nhiều phương thức vận chuyển, giao dịch và che giấu ma túy mới, từ đường bộ, đường biển đến không gian mạng. Nhưng triệt phá một đường dây mới chỉ là một nửa của cuộc chiến. Nếu nguồn cầu còn tồn tại, những đường dây mới vẫn có thể hình thành. Vì vậy, đấu tranh với tội phạm phải đi cùng quản lý người sử dụng, cai nghiện, giảm cầu và xây dựng khả năng tự phòng ngừa trong cộng đồng.
Trong 3 năm thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TU, Quảng Ninh triển khai đồng thời hai mũi nhọn: đấu tranh quyết liệt với tội phạm ma túy và giảm cầu, giảm tác hại bằng quản lý, cai nghiện, hỗ trợ tái hòa nhập. Một bên là kỷ cương của pháp luật, với vai trò nòng cốt của lực lượng Công an cùng Biên phòng, Hải quan, Cảnh sát biển; một bên là trách nhiệm của y tế, lao động, các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp, gia đình và cộng đồng.
Đặc biệt, chuyên án 325-Đ triệt phá đường dây mua bán trái phép chất ma túy quy mô lớn từ tỉnh ngoài về Quảng Ninh cho thấy rõ sự khốc liệt của cuộc chiến khi các đối tượng sử dụng súng AK quân dụng chống trả, khiến Thiếu tá Nguyễn Đăng Khải, cán bộ Công an thành phố hy sinh, 02 đồng chí bị thương. Chuyên án đã bắt, xử lý hình sự 19 đối tượng về nhiều tội danh, thu giữ 38 bánh heroin, 69 viên ma túy tổng hợp, 2 khẩu súng AK, 1 súng ngắn, 154 viên đạn, 10 kíp nổ cùng nhiều tang vật khác.
Những con số cho thấy quyết tâm của Quảng Ninh không để địa bàn trở thành nơi trung chuyển ma túy ra nước ngoài hoặc theo chiều ngược lại; không để hình thành các điểm phức tạp kéo dài; xử lý nghiêm hành vi lôi kéo, chứa chấp, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại các cơ sở kinh doanh có điều kiện.
Để cuộc chiến phòng, chống ma túy có đủ nguồn lực và được triển khai lâu dài, Quảng Ninh đã chủ động dành nguồn lực từ ngân sách địa phương, trong đó có chính sách hỗ trợ 100% chi phí cai nghiện ma túy tự nguyện và bắt buộc tại Cơ sở cai nghiện ma túy thành phố. Riêng năm 2026, tổng nguồn lực dự kiến dành cho các nhiệm vụ phòng, chống ma túy trên 511 tỷ đồng; đáng chú ý, 489 tỷ đồng được đầu tư xây dựng Cơ sở cai nghiện ma túy chính quy, hiện đại thuộc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy. Đằng sau những con số ấy là cách nhìn dài hạn: muốn giảm “cầu” về ma túy, phải đầu tư cho cả hệ thống cai nghiện, quản lý, điều trị và tái hòa nhập.
Quan tâm đầu tư cơ sở, trang thiết bị tại Cơ sở cai nghiện ma túy.
Cùng với đó, Quảng Ninh đã kiện toàn Văn phòng liên lạc phòng, chống ma túy và tội phạm qua biên giới; tăng cường phối hợp với các lực lượng liên quan, tổ chức và tham gia các chương trình, hội nghị, tọa đàm quốc tế; 17 lượt đại biểu tham gia các lớp tập huấn, trao đổi kinh nghiệm, khảo sát thực tế; tiếp nhận và sử dụng các thiết bị do UNODC tài trợ như máy phiên dịch tự động, ống nhòm tầm nhiệt, bộ kít thử ma túy, máy tính, xe máy, bút camera và màn hình ti vi. Ở trong nước, nhiều chuyên án cho thấy sự phối hợp giữa lực lượng Công an Quảng Ninh với lực lượng chuyên trách Bộ Công an và Công an các địa phương là yếu tố quan trọng để bóc gỡ những đường dây không bị giới hạn bởi địa giới hành chính.
Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống ma túy
Quảng Ninh xác định tiếp tục tập trung vào các nhóm nguy cơ cao như học sinh phổ thông, công nhân, người lao động tại khu công nghiệp, công trường; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, các giải pháp giám sát điện tử trong quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai. Điều đó cho thấy cuộc chiến phòng, chống ma túy đang chuyển từ cách tiếp cận theo từng vụ việc sang quản trị nguy cơ trên nhiều không gian, nhiều tuyến và nhiều nhóm đối tượng.
Không bỏ lại người lầm lỡ
Nếu đấu tranh với tội phạm là để ngăn ma túy xâm nhập cộng đồng, thì cai nghiện và tái hòa nhập là để ngăn ma túy quay trở lại. Nhân văn trong phòng, chống ma túy không phải là mềm yếu, mà là nghiêm khắc đúng đối tượng và nâng đỡ đúng người. Người mua bán, tổ chức, lôi kéo người khác vào ma túy phải bị xử lý nghiêm; người nghiện, sau cai có quyết tâm làm lại cuộc đời cần được quản lý, hỗ trợ và tạo điều kiện tái hòa nhập. Hiệu quả cai nghiện vì thế không chỉ đo bằng số người hoàn thành quy trình, mà còn ở khả năng hạn chế tái nghiện, có việc làm, được gia đình và cộng đồng đón nhận. Mỗi người sau cai ổn định cuộc sống là một “lá chắn” góp phần ngăn ma túy từ gốc.
Cùng với đấu tranh, Quảng Ninh chú trọng nâng cao chất lượng cai nghiện và quản lý sau cai. Từ tháng 4/2024, trên địa bàn Quảng Ninh có 19 cơ sở y tế với 96 bác sĩ thực hiện xác định tình trạng nghiện, 114 điểm xác định tình trạng nghiện, gồm: 1 điểm tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh và 113 điểm tại xã, phường, đặc khu. Trên địa bàn Quảng Ninh, các cơ quan chức năng đã lập hồ sơ áp dụng biện pháp cai nghiện và vận động cai nghiện tự nguyện tại Cơ sở cai nghiện ma túy thành phố đối với 362 lượt người; lập hồ sơ quản lý 917 người sử dụng trái phép chất ma túy; duy trì điều trị Methadone tại 5 cơ sở với 615 bệnh nhân.
Từ 0 giờ ngày 1/3/2025, Cơ sở cai nghiện ma túy thành phố Quảng Ninh được chuyển về Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an thành phố tiếp nhận và vận hành, bảo đảm an toàn, liên tục, đúng quy định. Sự thay đổi này tạo điều kiện gắn chặt hơn công tác quản lý, giáo dục, điều trị, dạy nghề, phòng ngừa tái nghiện với yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự.
Nhưng cai nghiện không kết thúc khi một học viên rời khỏi cơ sở. Thách thức lớn nhất thường bắt đầu ở ngưỡng cửa trở về. Nếu không có việc làm, không có điểm tựa gia đình, không có cộng đồng đón nhận, nguy cơ tái nghiện vẫn luôn hiện hữu. Nhận thức rõ điều đó, Quảng Ninh duy trì 30 Đội công tác xã hội tình nguyện cấp xã, tiếp cận, tư vấn cho 981 lượt người nghiện, người sau cai và gia đình; hỗ trợ gần 150 lượt người lựa chọn biện pháp cai nghiện phù hợp; tổ chức 58 buổi sinh hoạt nhóm, 8 buổi tọa đàm, tuyên truyền cho gần 1.500 lượt người. Đáng chú ý, Đề án số 189/QĐ-CAT-CSMT ngày 28/1/2026 về tăng cường quản lý, dạy nghề, hỗ trợ tạo việc làm cho học viên cai nghiện đã bước đầu tạo ra những cơ hội cụ thể. Thành phố tổ chức 4 hội nghị tư vấn, giới thiệu việc làm, định hướng nghề nghiệp cho 600 lượt học viên; ký hợp đồng lao động tiếp nhận, đào tạo 18 người sau cai làm việc tại các công ty than; khảo sát cho thấy còn 200 học viên đang cai nghiện có nguyện vọng học nghề và làm việc tại các công ty than.
18 người chưa phải một con số lớn nếu nếu đặt trong quy mô toàn địa bàn, nhưng mỗi việc làm ổn định lại là một "hàng rào" chống tái nghiện; mỗi doanh nghiệp mở cửa với người sau cai là một lần cộng đồng chia sẻ trách nhiệm. Đó cũng là nơi tính nhân văn của chính sách được đo bằng những điều rất cụ thể: một con người có cơ hội làm lại, một gia đình bớt đi nỗi lo, một cộng đồng có thêm một người trở về với cuộc sống bình thường.
Giữ “pháo đài”, giữ niềm tin
Ba năm thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TU đã để lại một chuyển biến quan trọng: Phòng, chống ma túy không còn chỉ được nhìn như một nhiệm vụ nghiệp vụ của lực lượng chuyên trách, mà ngày càng được đặt trong tổng thể nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Để giữ được những kết quả ấy, điều quan trọng là không được coi “địa bàn không ma túy” như một đích đến sau khi hoàn thành các tiêu chí, mà phải xem đó là trạng thái cần được bảo vệ thường xuyên. Mỗi cấp ủy phải tiếp tục đưa nhiệm vụ này vào lãnh đạo, kiểm tra; chính quyền phải theo sát những biến động của địa bàn; lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt nhưng không thể làm thay toàn bộ hệ thống; các tổ chức đoàn thể phải thực chất hơn trong vận động, hỗ trợ; doanh nghiệp, nhà trường, gia đình và người dân phải cùng nhận diện nguy cơ, cùng hành động.
Thiếu tướng Nguyễn Tiến Trung, Ủy viên BTV Thành ủy, Giám đốc Công an thành phố Quảng Ninh khẳng định: “Quán triệt nhất quán quan điểm không khoan nhượng với tội phạm và tệ nạn ma túy, Quảng Ninh xác định đây là mặt trận còn nhiều gian nan, khốc liệt và không ít khó khăn, thách thức. Với quyết tâm chính trị cao, tỉnh sẽ tiếp tục triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp phòng, chống và kiểm soát ma túy; giữ vững địa bàn an toàn, ổn định; từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng các xã, phường, đặc khu không ma túy, tiến tới xây dựng thành phố Quảng Ninh không ma túy trong thời gian tới”.
Những mục tiêu được xác lập từ khi Quảng Ninh còn là đơn vị hành chính cấp tỉnh nay được đặt trong một không gian phát triển mới. Trong bối cảnh đó, khát vọng xây dựng Quảng Ninh không ma túy không chỉ là mục tiêu của công tác phòng, chống tội phạm, mà còn gắn trực tiếp với mục tiêu xây dựng một đô thị hiện đại, an toàn, đáng sống và phát triển bền vững.
Trên vùng đất cửa ngõ Đông Bắc, nơi những không gian phát triển mới đang mở ra, cuộc chiến phòng, chống ma túy chắc chắn còn lâu dài và nhiều thử thách. Nhưng một khi chủ trương của Đảng được cụ thể hóa bằng trách nhiệm của người đứng đầu, bằng hành động quyết liệt của chính quyền và lực lượng Công an, bằng sự đồng hành của các tổ chức, đoàn thể và sự chủ động của nhân dân, những “pháo đài” cơ sở sẽ ngày càng vững chắc. Khi đó, khát vọng Quảng Ninh không ma túy không còn là một mục tiêu xa xôi, mà trở thành một phần của cuộc sống bình yên, của chất lượng phát triển và của niềm tin nhân dân vào một Quảng Ninh an toàn, văn minh, thịnh vượng.
