“Thung lũng dược liệu xanh” - khái niệm ấy giờ không còn xa lạ với người dân Quảng Ninh nữa. Bởi lẽ, những thung lũng dược liệu xanh đang dần hiện hữu ở hầu khắp các địa phương trong tỉnh, nhất là kể từ sau hội nghị xúc tiến đầu tư và ứng dụng khoa học công nghệ phát triển dược liệu Quảng Ninh, được tổ chức hồi đầu tháng 11-2014, tại TP Hạ Long...
Từ sức hấp dẫn với các nhà đầu tư...
Tại hội nghị xúc tiến đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ phát triển dược liệu, các nhà đầu tư đều đánh giá cao tiềm năng, thế mạnh của Quảng Ninh về phát triển dược liệu. Với đặc trưng từ vùng núi cao, núi thấp, đến vùng đồng bằng, cửa sông, nước lợ, vùng bãi triều, thềm lục địa, vùng hải đảo… đã tạo cho tỉnh hệ động, thực vật phong phú, đa dạng với hơn 600 loài có giá trị làm thuốc; trong đó có nhiều loại dược liệu quý hiếm có giá trị kinh tế cao như: Ba kích, hồi, quế, trầu một lá, bình vôi, bá bệnh, kim ngân hoa, ý dĩ, hải sâm, bào ngư…
Bên cạnh đó, là nhu cầu tiêu thụ dược liệu của thị trường tỉnh cũng rất lớn. Theo ông Vũ Xuân Diện, Giám đốc Sở Y tế, mỗi năm, các bệnh viện công lập trên địa bàn tỉnh sử dụng khoảng 40 tấn dược liệu và hơn 100 loại thuốc đông dược (trị giá khoảng 50 tỷ đồng); còn các cơ sở khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền ngoài công lập sử dụng trên 100 tấn dược liệu. Hàng năm, các tỉnh lân cận trong nước và Trung Quốc cũng nhập từ Quảng Ninh hàng chục nghìn tấn dược liệu các loại để phục vụ nhu cầu sử dụng cũng như sản xuất... Đó còn chưa kể đến việc hiện trên địa bàn tỉnh có nhiều doanh nghiệp, địa phương thu mua để sản xuất và phân phối trên thị trường 28 sản phẩm thuốc, thực phẩm chức năng có nguồn gốc thảo dược như: Hoạt huyết dưỡng não, Hoàn long não hạt sen, Mẫu sinh đường, Trà Giảo cổ lam, Trà Diệp hạ châu…
Ông Vũ Xuân Diện nhấn mạnh: Năm 2015, Nhà máy sản xuất thuốc có nguồn gốc dược liệu của Công ty CP Dược - Vật tư y tế Quảng Ninh ở phường Việt Hưng, TP Hạ Long sẽ chính thức đi vào hoạt động với công suất ban đầu là 1 tấn dược liệu/ngày, chắc chắn nhu cầu thu mua dược liệu trên địa bàn thời gian tới sẽ tiếp tục gia tăng.
Thêm một minh chứng nữa cho sức hấp dẫn của thị trường tiêu thụ dược liệu ở Quảng Ninh chính là việc mới đây, Công ty CP Dược - Vật tư y tế Quảng Ninh đã đặt vấn đề với huyện Ba Chẽ, trong năm 2015 cung cấp cho Công ty thu mua từ 60-70 tấn nhân trần, kim ngân khô.
Xác định rõ những lợi thế ấy, thời gian qua, tỉnh đã không ngừng cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao sức cạnh tranh. Hàng năm, tỉnh còn dành một khoản ngân sách hỗ trợ các đề tài, dự án khoa học công nghệ để nghiên cứu về lĩnh vực nuôi trồng và phát triển nguồn dược liệu; sản xuất thuốc, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm từ dược liệu; hỗ trợ giải phóng, san lấp mặt bằng, thuê đất; hỗ trợ lãi suất, nguồn nhân lực…
Chính những điều này đã tạo nên sức hấp dẫn với các nhà đầu tư vào lĩnh vực dược liệu trên địa bàn tỉnh. Ngay tại Hội nghị xúc tiến đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ phát triển dược liệu Quảng Ninh đã có 13 biên bản ghi nhớ về hợp tác, trồng, chế biến, tiêu thụ sản phẩm và đầu tư phát triển vùng trồng dược liệu được ký kết. Còn trước đó, đã có nhiều doanh nghiệp, tư nhân đầu tư phát triển nguồn dược liệu trên địa bàn.
...Đến vườn dược liệu dưới chân núi Yên Tử
Một trong những dấu ấn tại Hội nghị xúc tiến đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ phát triển dược liệu chính là việc lãnh đạo Bộ Y tế công bố Quyết định thành lập Ban chỉ đạo xây dựng vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc Quốc gia Yên Tử. Tận mắt chứng kiến khu vườn mới thấy nguồn dược liệu của tỉnh phong phú đến nhường nào.
Được bao bọc bởi dãy núi cao ngất, Vườn Dược liệu quốc gia Yên Tử đi vào hoạt động được gần 3 năm nay. Khi chúng tôi đến, 5/15ha của khu vườn đã xanh mướt những giàn thìa canh, ba kích, bình vôi... Gần chục công nhân đang vắt ngọn, tỉa cành, nhổ cỏ. Đang là thời điểm giáp tết, tiết trời ấm áp hơn mọi năm nên những cây thuốc quý cũng đâm chồi nảy lộc mạnh…
Giới thiệu với chúng tôi về giá trị của từng loại cây dược liệu, anh Bùi Văn Duy, Trưởng Phòng quản lý bộ phận Vườn Dược liệu quốc gia Yên tử (Công ty CP Phát triển Tùng Lâm), cho biết: Chúng tôi đang trồng hơn 650 loại dược liệu. Nhiều loại do Trường Đại học dược Hà Nội và Công ty Dược khoa đưa giống đến trồng để bảo tồn loài gen dược liệu quý trong cả nước. Tại vườn cũng có nhiều loài dược liệu thuộc giống của địa phương nằm trong danh mục sách đỏ Việt Nam năm 2007, như: Trầu một lá, bổ béo đen, hoàng tinh hoa trắng, giảo cổ lam, kim tuyến...
Cũng theo lý giải của anh Duy, khu vực này được chọn làm Vườn Dược liệu quốc gia bởi lẽ ở rừng quốc gia Yên Tử có tính đa dạng sinh học cao, trong đó 143 loại thực vật có giá trị làm thuốc. Điều kiện khí hậu nơi đây thích hợp cho các loại dược liệu phát triển. Với sự ủng hộ của Bộ Y tế, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh; Công ty CP Phát triển Tùng Lâm, Công ty CP Dược khoa và Bộ môn thực vật của Trường Đại học Dược Hà Nội đã xây dựng Vườn Dược liệu quốc gia Yên Tử với sứ mệnh: Bảo tồn, lưu giữ nguồn gen dược liệu quý hiếm và phát triển một số loài dược liệu thế mạnh phục vụ ngành công nghiệp sản xuất thuốc, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm từ dược liệu. Hiện tại, vườn đã sưu tầm, lưu giữ nguồn gen của hơn 650 loài dược liệu và trở thành vườn dược liệu lớn nhất cả nước về số loài dược liệu được lưu giữ.
Và những kỳ vọng đầu xuân
Không chỉ Vườn Dược liệu quốc gia Yên Tử mà nhiều nơi trên địa bàn tỉnh đã bắt đầu hình thành những “thung lũng xanh” về dược liệu, như mô hình trồng ba kích và một số loại dược liệu của Công ty CP Công nghệ xanh Đông Sơn; mô hình trồng và phát triển cây thuốc đinh lăng, địa hoàng, kim ngân, hoài sơn, diệp hạ châu, trinh nữ hoàng cung… của Công ty CP Secoin Quảng Ninh tại khu vực xã Tràng Lương, Bình khê (Đông Triều), mô hình trồng cây dược liệu ba kích tím, giảo cổ lam của Công ty TNHH Trồng chế biến và Sản xuất dược liệu Đông Bắc ở xã Cộng Hoà (Cẩm Phả)…
Bên cạnh các doanh nghiệp, nhiều người dân cũng đưa cây dược liệu vào phát triển kinh tế gia đình, như trồng hồi, quế ở Đầm Hà, Bình Liêu; trồng kim ngân, rau ráu ở Móng Cái, Ba Chẽ; trồng ba kích, kim tiền thảo ở Hoành Bồ, Ba Chẽ. Tiêu biểu trong số đó có vườn trà hoa vàng của anh Nịnh Văn Trắng, thôn Bắc Xa, xã Đạp Thanh (Ba Chẽ). Hiện anh trồng 2ha loại cây này, trong đó khoảng 1.000 cây trồng từ năm 2009 đã cho thu hoạch khoảng 100 triệu đồng mỗi năm. Sau Hội nghị xúc tiến đầu tư của tỉnh về dược liệu, anh cũng như nhiều người dân khác đều kỳ vọng vào những cây thuốc quý mang lại cuộc sống ấm no cho người dân.
Anh Trắng tâm sự: Tôi mong tỉnh, huyện có định hướng cụ thể các vùng trồng dược liệu, khuyến khích người dân trồng dược liệu để bảo tồn các loại thuốc quý.
Hiện nay, người dân có thiên hướng về sử dụng thuốc có nguồn gốc thảo dược bởi sự an toàn, ít tác dụng phụ. Việc nuôi trồng và sản xuất dược liệu tiếp tục là cơ hội để người dân của tỉnh và các doanh nghiệp phát triển kinh tế bởi tháng 10-2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1976 phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu quốc gia đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Theo đó, Quảng Ninh nằm trong 8 vùng trồng tập trung các loại dược liệu có thế mạnh.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Công Quyền, Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Chẽ cho biết: Sắp tới, huyện sẽ tăng cường vận động nhân dân trồng cây dược liệu, đưa việc phát triển cây dược liệu trở thành thế mạnh của địa phương”. Còn với ông Nguyễn Huy Văn, Phó Tổng Giám đốc Traphaco - đơn vị sản xuất dược liệu đứng đầu cả nước thì kỳ vọng: “Chúng tôi mong UBND tỉnh Quảng Ninh và các địa phương quan tâm trong vấn đề phát triển dược liệu trên địa bàn. Đặc biệt, chúng tôi mong sự hưởng ứng của bà con tại Quảng Ninh với phát triển cây dược liệu. Chắc chắn trong thời gian sắp tới, sự đầu tư của Traphaco với tỉnh Quảng Ninh sẽ lớn hơn.
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ phát triển dược liệu Quảng Ninh, đồng chí Đặng Huy Hậu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã khẳng định: “Quảng Ninh sẽ đầu tư mạnh mẽ, ứng dụng khoa học công nghệ vào phát triển dược liệu trên địa bàn toàn tỉnh. Địa bàn tỉnh Quảng Ninh sẽ là nơi để các nhà khoa học làm thí điểm”.
Sự quyết tâm của tỉnh, sự đồng thuận của người dân và sự vào cuộc tích cực của các doanh nghiệp giúp Quảng Ninh hội tụ đủ các yếu tố để phát triển thành một trung tâm dược liệu lớn của Việt Nam.
Thu Nguyệt
