Thời gian gần đây, nhiều vườn tiêu, cà-phê ở Đác Nông bị chết, vàng lá sau khi bón phân mà không rõ nguyên. Các cơ quan chức năng cũng đã vào cuộc kiểm tra, xử phạt, tịch thu và tiêu hủy số lượng lớn phân bón kém chất lượng, thế nhưng vấn đề kinh doanh phân bón giả, phân bón kém chất lượng vẫn không hề giảm.
Mới đây, người dân huyện Đác R’Lấp lại phát hiện có nhiều dấu hiệu lạ trong khi bón phân cho cà-phê nên báo chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng xử lý. Tuy nhiên, việc kiểm tra xử lý, xác định nguyên nhân vẫn chưa kịp thời, kéo dài khiến người dân hoang mang, lo lắng.
Theo phản ánh của người dân, chúng tôi đi thực tế trên vườn của ông Trần Văn San, thị trấn Kiến Đức, huyện Đác R’lấp, chứng kiến rất nhiều mảnh thủy tinh, gạch ngói xay vụn còn nằm trơ tại hố cà-phê. Ông San cho biết: “Thông qua lời giới thiệu của ông Nguyễn Quốc Hùng, xã Kiến Thành, huyện Đác R’lấp, nên đầu tháng 4-2017, tôi mua ba tấn phân vi sinh nhãn hiệu COMPOST TSN của CTCP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa và được khuyến mãi thêm ba tạ với tổng số là 66 bao. Sau đó đem 40 bao phân bón cho 2.000 cây cà-phê. Khoảng hai tuần sau kiểm tra thấy vườn cây không có biểu hiện phát triển, tiếp tục kiểm tra phần dưới bồn gốc cà-phê thì phát hiện có nhiều tạp chất như mảnh thủy tinh, bột gạch xay, nhựa phế liệu nằm nổi trên mặt đất”.
Với những biểu hiện bất thường nêu trên, nghi ngờ phân kém chất lượng, ông San cùng một số người dân lấy khoảng 1kg phân vi sinh trong số 26 bao phân còn lại cho vào chậu nước khuấy tan và sau đó cho kết quả rất bất ngờ. Ngoài số phân đã tan theo nước thì còn khoảng 50% là bột gạch ngói, mảnh thủy tinh, nhựa phế thải.
Lo ngại ảnh hưởng đến vườn cà-phê, ông San đã ngừng sử dụng và báo lên chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng kiểm tra xử lý. Đến ngày 18-5- 2017, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đác Nông (Sở NN và PTNT) phối hợp CTCP Đầu tư và Phát triển Tâm Sinh Nghĩa đến nhà ông San kiểm tra, lấy mẫu gửi đi phân tích chất lượng và hẹn 10 ngày sau sẽ có kết quả. Tuy nhiên, đến nay đã hơn một tháng nhưng vẫn chưa có hồi âm khiến ông San cũng như nhiều người trồng cà-phê hoang mang lo lắng.
Ông Nguyễn Văn Bằng, xã Kiến Thành, huyện Đác R’lấp, bức xúc cho biết: “Phân bón kém chất lượng không chỉ khiến nông dân tiền mất tật mang mà cây trồng sẽ bị ảnh hưởng lớn. Phân không bảo đảm đồng nghĩa với cà-phê thiếu một lần cung cấp dinh dưỡng, cây kiệt sức sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng thu hoạch cuối vụ và cả chất lượng vườn cây cho vụ sau. Mảnh thủy tinh vỡ sẽ gây sát thương, có nguy cơ nhiễm trùng cho người dân trong quá trình lao động sản xuất. Việc đã rõ như ban ngày mà không được xử lý dứt điểm thì người dân chúng tôi biết tin vào đâu?”.
Còn phải chờ kết luận của các cơ quan chức năng mới khẳng định được số phân bón trên là giả hoặc kém chất lượng. Tuy nhiên, với những gì đang diễn ra trên thực tế thì việc người dân lo lắng là hoàn toàn có cơ sở. Thực tế, trên địa bàn tỉnh Đác Nông đã xuất hiện nhiều trường hợp phân bón giả, phân bón kém chất lượng gây thiệt hại lớn cho người nông dân. Ngoài trường hợp của ông San thì trong năm 2016 và 5 tháng đầu năm 2017, Sở NN và PTNT tỉnh Đác Nông cũng nhận được phản ánh của nhiều nông dân và đã lấy 52 mẫu phân vi sinh gửi đi kiểm nghiệm chất lượng. Kết quả phát hiện có 10 mẫu kém chất lượng, chiếm gần 20%, các công ty này đã bị phạt 117 triệu đồng.
Tuy nhiên, Giám đốc Sở NN và PTNT Đác Nông Lê Trọng Yên lại cho rằng: “Hiện nay, có hai đơn vị gồm: Sở Công thương và Sở NN và PTNT cùng quản lý phân bón, phân vi sinh là do Sở NN và PTNT quản lý. Trong thời gian qua chưa phát hiện có phân vi sinh giả, chỉ có phân vi sinh kém chất lượng. Phân vi sinh, phân hữu cơ rất tốt cho cây trồng; loại phân này góp phần cải tạo đất, tăng độ màu mỡ cho đất, giúp cây trồng phát triển bền vững. Chỉ có phân vô cơ không bảo đảm chất lượng mới ảnh hưởng lớn và gây thiệt hại cho cây trồng”.
Trong khi đó, Chánh thanh tra Sở NN và PTNT Đác Nông Trần Mậu Dũng lại khẳng định: “Hiện nay các quy định của luật vẫn còn vướng, có những điểm còn bất cập dẫn đến khi phát hiện phân bón có vấn đề nhưng không thể xử lý được. Luật chỉ áp dụng xử lý đối với phân kém chất lượng, phân giả, phân không đạt với các tiêu chuẩn được công bố. Còn đối với phân bón có hàm lượng vượt quy chuẩn công bố nhiều lần, hoặc có các tạp chất khác luật không quy định nên chúng tôi không có cơ sở pháp luật để xử lý. Trong khi đó, thực tế việc hàm lượng vượt cao so với tiêu chuẩn công bố, nếu người dân bón phân theo hướng dẫn của nhà sản xuất sẽ dẫn đến ngộ độc phân bón, gây thiệt hại cho cây trồng. Các tạp chất như mảnh thủy tinh, gạch ngói rõ ràng ảnh hưởng đến môi trường đất, gây ảnh hưởng sức khỏe, hoạt động sản xuất của người dân…”.
Thị trường phân bón hiện nay được ví như ma trận, trong khi đó việc quản lý của các cơ quan chức năng còn lỏng lẻo, chồng chéo. Khi sự việc được phát hiện thì không cơ quan nào đứng ra nhận trách nhiệm mà thường đẩy trách nhiệm cho các đơn vị liên quan hoặc đổ lỗi cho lực lượng mỏng, địa bàn lớn không kiểm soát hết được, do không có trong quy định của luật. Đây là thực tế đã tồn tại trong một thời gian rất dài nhưng không được chấn chỉnh, trách nhiệm vẫn không thuộc về ai. Chỉ có người nông dân lâm cảnh nợ nần vì phân bón giả, phân bón kém chất lượng là thấy rõ nhất.
Theo NGUYỄN VĂN YÊN / NDĐT
