Từng được coi là một xã đảo có truyền thống về nghề cá xa khơi, xã Minh Châu (huyện Vân Đồn) tự hào với đội tàu xa khơi hùng hậu, đem lại ấm no, trù phú cho xã đảo này. Thế nhưng, đó là chuyện dĩ vãng, ngày nay nghề cá xa khơi ở đây đang đứng trước nguy cơ lụi tàn...
* Ngư dân tính chuyện bán tàu
Xã Minh Châu nằm ở vùng biển thuận lợi cho việc đánh bắt, gần các ngư trường phong phú nguồn loại thủy sản và dễ dàng liên kết tới các ngư trường khác như: Bạch Long Vỹ, Nam Cô Tô... Vì thế, ngay từ trước những năm 1990, nghề cá xa khơi ở Minh Châu phát tiển mạnh mẽ khi có một đội tàu hùng hậu
Chúng tôi tới thôn Quang Trung, thôn vốn có đội tàu mạnh của xã Minh Châu, dù vào mùa xa khơi nhưng không còn không khí tấp nập chuẩn bị tàu, vật tư cho những chuyến đi xa. Trên bến, một số con tàu nằm im trên bãi.
Anh Đỗ Văn Nhiên, một ngư dân có kinh nghiệm trên chục năm bám biển ngậm ngùi cho biết giờ ra khơi vất vả mà không hiệu quả, nhiều khi thu không đủ chi. Trong khi đó việc tiêu thụ sản phẩm khó khăn. Thông thường dầu mỡ chiếm khoảng 70% chi phí chuyến đi. Thế nhưng dầu mỡ lại liên tục tăng, đội chi phí mỗi chuyến xa khơi lên cao. Nhiều chuyến gặp thời tiết không thuận lợi còn thua lỗ, nhiều người nản nghề.
Cùng tình cảnh, anh Đỗ Mạnh Đề chia sẻ: Đầu tư lớn, đánh bắt được nhiều hơn nhưng lại gặp khó khăn trong khâu tiêu thụ. Chuyến đi lại chịu nhiều chi phí: ăn uống, nhân công, vật tư, xăng dầu...
Theo thống kê, thôn Quang Trung hiện có hơn 50 hộ dân với hàng trăm khẩu tham gia nghề cá. Đội tàu của thôn trước có hơn 10 thuyền xa khơi quy mô nhưng khai thác không hiệu quả, nay đã “rơi rụng” gần hết. Nhiều người đã bán tàu, chuyển sang làm dịch vụ. Số ít yêu nghề vẫn bám trụ, ra khơi với thu nhập ít ỏi. Ngay cả đối với anh Đề và anh Nhiên, những ngư dân yêu nghề cũng đã từng có ý định bán tàu. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại ở một số thôn khác của xã như: Ninh Hải, Nam Hải...
Theo ông Nguyễn Thành Sang, Chủ tịch Hội nghề cá Minh Châu chia sẻ: Minh Châu vốn có đội tàu hùng mạnh 25 chiếc với hàng trăm ngư dân lành nghề. Trước được Nhà nước đầu tư khuyến khích nên nghề cá xa khơi phát triển mạnh, là nguồn sống chính cho bà con xã đảo. Nay toàn xã chỉ còn 5-6 chiếc, rải rác ở các thôn Quang Trung, Ninh Hải... Nếu trong thời gian tới không được đầu tư nguy cơ tàn lụi, người dân trong xã sẽ gặp nhiều khó khăn khi đã bao đời bám biển...
* Giải pháp nào cho nghề cá xa khơi ?
Một ngư dân chia sẻ: Thông thường một chuyến xa khơi theo tuần trăng có thể kéo dài 1-2 tuần. Với thời giá hiện tại chúng tôi rất khó gọi nhân công, mà chỉ huy động anh em họ hàng. Nếu thời tiết thuận lợi, tổng thu có thể đạt 100 triệu/chuyến. Tuy nhiên chi phí ăn uống, nhân công, xăng dầu chiếm khoảng 80%. Số tiền để chia còn lại rất ít ỏi, không đủ chi trả nhân công.
Với trên thực tế trên, hiện 5-6 tàu cá của xã Minh Châu chỉ hoạt động ở mức độ cầm chừng. Và chắc hẳn không một hộ nào dám tiếp tục đầu tư phương tiện lớn.
Một khó khăn nữa còn bám theo ngư dân. Hiện các ngư dân xa khơi việc tiêu thụ sản phẩm cũng gặp những khó khăn nhất định. Thông thường sản phẩm sau chuyến đi được bán cho thương lái tại bến. Tuy nhiên thời gian gần đây giá bán sản phẩm không ổn định thường hay bị ép giá. Nên một số ngư dân đã chuyển qua khai thác gần bờ tuy sản lượng và chất lượng không bằng nhưng chi phí thấp, dễ tiêu thụ cho các xưởng ở địa phương.
Ông Nguyễn Thành Sang, Chủ tịch Hội nghề cá Minh Châu cho biết: Trước đây, Nhà nước còn hỗ trợ tàu cá xa khơi nhưng hiện tại đối với các tàu thuyền xa khơi được hỗ trợ chi phí đá ướp, hỗ trợ từ 70-80 triệu/tàu với mỗi tàu thuyền xa khơi đóng mới... Chi phí này không đáng kẻ bởi giá trị một tàu xa khơi mới lên tới hàng tỷ đồng, tàu to thậm chí trên chục tỷ đồng. Tuy nhiên hiện những hỗ trợ này cũng không còn.
Như vậy, việc bỏ không đội tàu vốn hùng mạnh, đang xuống cấp có nguy cơ mục nát, lực lượng ngư dân lành nghề thật đáng tiếc.
Chiến - Quân
