Mấu chốt vẫn là nguồn lực

Sau gần 5 năm triển khai thực hiện Nghị quyết, các cấp, các ngành và các địa phương đã bám sát sự chỉ đạo của Tỉnh uỷ, bước đầu việc triển khai Nghị quyết đã đạt được những kết quả quan trọng, có sự chuyển biến tích cực, hạ tầng kỹ thuật được quan tâm đầu tư, kinh tế - xã hội tại địa bàn các khu kinh tế ngày càng phát triển.

DIÊN MẠO MỚI CÁC KHU KINH TẾ

Có thể nói, trong bức tranh về Khu Kinh tế của Quảng Ninh thì Khu Kinh tế Vân Đồn được xác định như điểm trung tâm. Mục tiêu đặt ra với xây dựng Khu kinh tế (KKT) Vân Đồn là trở thành một trung tâm du lịch sinh thái biển đảo chất lượng cao, phát triển các ngành công nghiệp sạch có công nghệ tiên tiến, phát triển trung tâm hàng không quốc tế, trung tâm dịch vụ cao cấp và là đầu mối giao thương quốc tế. Hiện KKT Vân Đồn có 79 dự án đầu tư với tổng số vốn đầu tư đăng ký đạt 9.800 tỷ đồng. Trong đó thu hút được dự án quần thể, sân golf, khách sạn 5 sao và khu nghỉ dưỡng cao cấp Vân Đồn của Công ty TNHH liên doanh 167 có tổng vốn đầu tư đăng ký là 112 triệu USD. Dự án này đang tiến hành công tác giải phóng mặt bằng để triển khai thực hiện. Ngoài ra, trên địa bàn hiện có 161 doanh nghiệp dân doanh đang hoạt động với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 1.368 tỷ đồng. Điểm đáng ghi nhận là Khu Kinh tế Vân Đồn đã hoàn thành lập quy hoạch chung đến năm 2020, tầm nhìn 2030 (Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1296/QĐ-TTg ngày 19-8-2009).

Cần khẳng định, sau 5 năm thực hiện Nghị quyết 05 một trong những kết quả rõ nét nhất chính là hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn các KKT đã có những thay đổi đáng kể, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và tạo đà phát triển cho các địa phương nói riêng và tỉnh nói chung. Một trong những điển hình là TP Móng Cái. Hướng đến mục tiêu xây dựng Móng Cái thành một khu kinh tế cửa khẩu phát triển gồm các khu du lịch, đô thị, thương mại dịch vụ, khu công nghiệp, khu chế xuất… những năm gần đây Móng Cái đã được Chính phủ, tỉnh quan tâm đầu tư toàn diện. Cơ cấu kinh tế của Móng Cái có sự chuyển dịch tích cực. Thu nhập bình quân đầu người năm 2010 (theo giá thực tế) đạt 1.511 USD/người. Văn hoá, xã hội có nhiều tiến bộ, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ của nhân dân và từng bước tương xứng với sự phát triển kinh tế. Tổng vốn đầu tư  toàn xã hội trên địa bàn thành phố là 3.798,5 tỷ đồng, tăng bình quân 12%/năm. Trong đó, ngân sách nhà nước đầu tư 865 tỷ đồng còn lại là của các cá nhân, doanh nghiệp. Hiện nay, trên địa bàn khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái có 25 dự án đầu tư nước ngoài có vốn đăng ký trị giá đạt 278,8 triệu USD; 700 doanh nghiệp ngoài quốc doanh và hơn 6.000 hộ kinh doanh hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau. Trong 5 năm qua, Móng Cái đã được đầu tư 460 công trình với tổng giá trị 1.028 tỷ đồng.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở định hướng phát triển TP Móng Cái và khu công nghiệp - cảng biển Hải Hà, hiện nay tỉnh đang phối hợp cùng tổ công tác của Chính phủ nghiên cứu, đề xuất trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận cơ chế, chính sách đặc thù đối với khu công nghiệp - cảng biển Hải Hà trên cơ sở sáp nhập vào KKT cửa khẩu Móng Cái để thành lập KKT Móng Cái - Hải Hà.

TẬP TRUNG NGUỒN LỰC HƠN

Trong những năm qua, mặc dù đã được Nhà nước quan tâm đầu tư nhưng hạ tầng giao thông, cơ sở vật chất trên địa bàn khu kinh tế còn nhiều yếu kém, bất cập. Một số hạng mục công trình then chốt dự kiến như Quy hoạch chi tiết, sân bay, cảng biển, đường trục chính, hệ thống cung cấp điện tại KKT Vân Đồn, đường đảo Vĩnh Trung - Vĩnh Thực, bến cập tàu Vạn Gia - Vĩnh Thực, cụm xử lý nước hồ Tràng Vinh, nhà máy xử lý rác thải, cầu Bắc Luân 2 (giai đoạn I), cảng Dân Tiến, đường cao tốc từ khu công nghiệp - cảng biển Hải Hà đi Móng Cái... mới dừng ở quy hoạch chung hoặc ở chủ trương đầu tư.    

Bên cạnh  đó, một số dự án mang tính động lực tạo cú hích để các KKT phát triển như: Dự án sân bay quốc tế Vân Đồn, hạ tầng khu công nghiệp - cảng biển Hải Hà, cảng Hải Hà vẫn chưa có chủ trương đầu tư nên chưa có sức hút cho các dự án khác. Công tác quản lý cũng còn tồn tại nhiều bất cập chưa đi vào nền nếp. Trong nhiều năm công tác quản lý về đất đai, quy hoạch, xây dựng tại địa bàn 2 KKT Móng Cái và Vân Đồn chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng lấn chiếm đất đai, sử dụng đất sai mục đích làm nhà ở trên đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp. Việc giao đất trồng rừng sai đối tượng và vượt hạn mức, xây dựng sai quy hoạch hoặc không có quy hoạch vẫn xảy ra. Công tác kiểm tra, đôn đốc và cấp phép xây dựng cho các tổ chức có công trình xây dựng tại các khu kinh tế này vẫn chưa triệt để... nên khó khăn trong việc giải phóng mặt bằng, tạo ra quỹ đất sạch để triển khai đầu tư các dự án. Do vậy, diện mạo các khu kinh tế chưa rõ nét, chưa hấp dẫn thu hút được các nhà đầu tư do hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội chưa đáp ứng yêu cầu. Hiện nay, do nhu cầu về vốn để xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu các khu kinh tế rất lớn, trong khi nguồn lực đầu tư từ ngân sách Trung ương và địa phương có hạn, nguồn phân bổ từ ngân sách cho phát triển khu kinh tế còn rất hạn chế. KKT Vân Đồn mới chỉ được đáp ứng khoảng trên 10% so với nhu cầu vốn. Mặt khác, do chính sách đền bù, giải phóng mặt bằng luôn thay đổi nên việc triển khai thực hiện các dự án đầu tư không đúng tiến độ, chưa phát huy hiệu quả của dự án. Cơ chế, chính sách ưu đãi áp dụng cho phát triển các khu kinh tế cũng chưa nhất quán và chưa có những chính sách ưu đãi đặc thù mang tính đột phá nhằm kích thích thu hút đầu tư trong nước và ngoài nước vào khu kinh tế, đặc biệt là chính sách về ưu đãi đầu tư để thu hút các dự án có quy mô lớn mang tính động lực.

Với mục tiêu phát triển các KKT trở thành các địa bàn động lực có sức lan toả, lôi kéo sự phát triển cho cả vùng kinh tế thì các khu kinh tế của tỉnh cần được tập trung nguồn lực của cả Trung ương và địa phương nhiều hơn. Đặc biệt là việc tập trung đầu tư các công trình trọng điểm như cảng biển Vạn Gia, cảng Dân Tiến, cảng Núi Đỏ, khu vực cảng Hải Hà để hình thành hệ thống cảng biển của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Đồng thời, tỉnh cũng cần rà soát quỹ đất hiện có và kiên quyết thu hồi các dự án chậm triển khai tại các khu kinh tế để tạo ra nguồn lực đầu tư mới. Bên cạnh đó, công tác phát triển đào tạo nguồn nhân lực và quản lý Nhà nước về KKT cũng cần được quan tâm hơn.

Hiểu Trân